USD 3.3164
EUR 3.9545
RUB 4.3692
თბილისი
გივი ანდრიაძე - მუშკეტერი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტულით და ექიმის დიპლომით
თარიღი : 06.10.2020 20:13  2030

 თაობა,  რომელმაც  შექმნა ისტორია 

ნიკოლოზ (გივი) ანდრიაძე იმ თაობის წარმომადგენელია, რომელიც საქართველოს უახლოეს ისტორიაში, თამამად შეგვიძლია მოვიხსენიოთ თაობად, რომელმაც შექმნა ისტორია. თაობა, რომელმაც გასული საუკუნის 50-იანი წლებიდან დაწყებული, საუკუნის ბოლომდე უამრავ წარმატებას მიაღწია მეცნიერებაში, სპორტში, ხელოვნებაში. თავად ბატონი გივი მთელი ცხოვრება ორი მუზის "მსახური" იყო - წარმატებული იყო მისი სპორტული კარიერა ფარიკაობაში. მის სახელთან არის დაკავშირებული ქართული ფარიკაობის არაერთი აღიარება, რის გამოც მას სპორტის რაინდის წოდება ერგო. სპორტული ცხოვრების მიღმა წარმატებული იყო მისი, როგორც ექიმის კარიერა. ბატონი გივი, ცნობილი კარდიოლოგი ათეული წლები ეხმარებოდა ადამიანებს ყველაზე მთავარის - სიცოცხლის გადარჩენაში.   

ცნობილი მუშკეტერი ექიმის დიპლომით - ეს გივი ანდრიაძის პორტრეტის გამორჩეული შტრიხებია, თუმცა ამის მიღმა იყო კიდევ   ერთი მთავარი - მას "მემკვიდრეობად" ტიციან ტაბიძის შვილიშვილობა ერგო, რისი წყალობითაც ცხოვრებამ შეახვედრა ლეგენდარულ ადამიანებს, ვისთანაც ძვირფასი მოგონებებით არის დაკავშირებული.       

და კიდევ ერთი შტრიხი პორტრეტისთვის - 77  წლის ასაკში გივი ანდრიაძე გინესის რეკორდსმენი ხდება იმ უნიკალური რეკორდისთვის, რომელიც მან დაამყარა ფარიკაობის ისტორიაში - ის 20 წლის ასაკში გახდა მსოფლიო ჩემპიონი რაპირაში, 56 წლის შემდეგ კი, უკვე, ვეტერანის რანგში სამჯერ მოიპოვა ევროპის ჩემპიონის ტიტული - ფარიკაობის სამივე სახეობაში (რაპირა, დაშნა, ხმალი).   

  ნინო მაყაშვილი, ტიციან და ნიტა ტაბიძეები 

ვერა, ბავშვობა, ოჯახი    

ვერაზე, ძნელაძის ქუჩაზე დავიბადე.14 წლის ვიყავი,როდესაც გოგებაშვილის ქუჩაზე გადავედით საცხოვრებლად ე.წ. მწერლების სახლში. ჩვენი მეზობლები იყვნენ იოსებ ნონეშვილი, პავლე ინგოროყვა, შალვა აფხაიძე, ვიქტორ გაბისკირია. პატარა ბიჭი ყოველდღე ამ  დიდ ადამიანებს ვხედავდი. იმ ასაკში გაცნობიერებული არ მქონდა, რომ ტიციან ტაბიძის შვილიშვილი ვიყავი.ჩემი მშობლები ისე მზრდიდნენ, ჩვეულებრივი ბავშვობა მქონდა, ვერ ვხვდებოდი, რომ გამორჩეულად დიდი წინაპარი მყავდა. დედაჩემი ნიტა ტაბიძე ხშირად მესაუბრებოდა ბაბუაზე. მთელი ცხოვრება ცრემლით იგონებდა 1937 წლის 15 დეკემბრის ცივ ღამეს, არ ავიწყდებოდა მამის დანაბარები, რომელიც მან უთხრა ატირებულ მეუღლეს ნინო მაყაშვილს და დედას, სანამ ჩეკისტები მას სახლიდან წაიყვანდნენ: იცოდეთ, ჩემი სახელის ხსენების და ხალხის თვალებში შეხედვის თქვენ არასოდეს შეგრცხვებათო. დედა მაშინ 16 წლის ყოფილა, მე ექვსი წლის შემდეგ დავიბადე ნიკოლოზ ანდრიაძის ოჯახში. ბაბუაჩემი პირველი ინფექციონისტი და ძალიან ცნობილი ექიმი იყო. მის სახელთან არის დაკავშირებული საქართველოში ამ დარგის ჩამოყალიბება და განვითარება. ბაბუაჩემის სახელს ატარებს ბავშვთა ინფექციური საავადმყოფო, რომელიც მისი დაარსებულია. ექიმი იყო მამაჩემიც, ალექსი ანდრიაძე. 

ნიკოლოზ იოსების ძე ანდრიაძე

დედას და მამას განსაკუთრებული ურთიერთობა ჰქონდათ, საოცარი სიყვარული აკავშირებდათ, გიჟდებოდნენ ერთმანეთზე. ნიტა კეთილი და თბილი ქალი იყო, მის მიმართ ყველა დიდი პატივისცემით და სიყვარულით იყო განმსჭვალული. უამრავი სტუმარი ჩამოდიოდა ხოლმე მასთან რუსეთიდან, უკრაინიდან, სასომხეთიდან, ყველა მისი ახლობელი და მეგობარი იყო, ვისაც კი  პოეზიასთან კავშირი ჰქონდა. მახსოვს ლენინგრადიდან სტუმრად იყო ჩამოსული მწერალი ნატალია საკალოვსკაია, ინტერვიუ უნდა აეღო დედასთან, მაგრამ მერე ისე დამეგობრდნენ  ქალბატონი ნატალია ოთხი წელი ცხოვრობდა ჩვენთან. დედას მიმართ ყველას განსაკუთრებული დამოკიდებულება ჰქონდა, დღეს იშვიათია ადამიანის მიმართ ასეთი სიყვარული..

არჩევანი, რომელიც  იქცა ცხოვრების მთავარ  მუზად..  

12 წლის ვიყავი, როდესაც მშობლებმა პიონერთა სასახლეში ფარიკაობის წრეზე შემიყვანეს. იქამდე  ჭადრაკზე დავდიოდი  ვახტანგ ქარსელაძესთან. იმ ასაკში პუტკუნა ბიჭი ვიყავი. მშობლებმა იფიქრეს, უფრო აქტიური სპორტით თუ დავკავდებოდი,  წონაში დავიკლებდი  და მიმიყვანეს ანატოლი ფიოდოროვთან, რომელიც  ცნობილი მწვრთნელი იყო. მან დამაყენა ბილიკზე და მასწავლა  ფარიკაობის ანა-ბანა.  მაშინ  ჩემი მშობლები რას წარმოიდგენდნენ, რომ სპორტის ამ სახეობას მთელ ცხოვრებას მივუძღვნიდი, გავხდებოდი მსოფლიოს, ევროპის, საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი.მამაჩემი ტანმოვარჯიშე იყო. მას ჩემს სპორტულ კარიერაში არაპირდაპირ, მაგრამ დიდი წვლილი მიუძღვის. 1962  წელს ეგვიპტეში გაიმართა მსოფლიო ჩემპიონატი ფარიკაობაში  20 წლამდე ასაკში.ფინალში შევხვდი ფრანგ მოფარიკავეს კურტილიას. მაშინ ეგვიპტეში ქართველების ყოფნა იშვიათობა იყო. ტურნირის დროს ვიღაცამ ზურგიდან დამიძახა: ბიჭო, ქართველი არ ხარ, მიდი შეუტიეო. მოვიხედე, რომ დამენახა ვინ იყო, ამ დროს კურტილიამ  დრო იხელთა და  ჩხვლეტა  მომაყენა. ის ბრძოლა წავაგე. იმ წელს კურტილია ჩემპიონი გახდა, მე მეხუთე ადგილი ავიღე. თბილისში რომ ჩამოვედი, თითქმის მთელი წელი, მამა  ნორმალურად არ მელაპარაკებოდა, ნაწყენი იყო, როგორ ვერ გაიმარჯვეო - მეტყოდა ხოლმე, ვითომ ხუმრობით. ეს ისე დამამახსოვრდა, რომ მომავალ წელს, მსოფლიო პირველობაზე, რომელიც ბელგიის ქალაქ გენტში გაიმართა, პირველი ადგილი ავიღე და მსოფლიო ჩემპიონი გავხდი. რამდენჯერაც გამიძნელდა შეჯიბრებაზე  გამოსვლა, იმ წამსვე მამა მახსენდებოდა. ფინალში ისევ კურტილიას შევხვდი. მას უამრავი გულშემატკივარი ჰყავდა ჩამოყვანილი საფრანგეთიდან, მე ჩემი მწვრთნელი ბიჭიკო მესხი  და რამდენიმე ადამიანი მახლდა. კურტილიას გულშემატკივრები  დარწმუნებულები იყვნენ, რომ ის  აუცილებლად  მოიგებდა ჩემპიონატს  და გახდებოდა მსოფლიო ჩემპიონი, მაგრამ ზუსტად  ერთ წუთში მოვიგე ეს შეხვედრა  5 -1 ანგარიშით. უბედნიერესი კაცი ვიყავი. როცა კვარცხლბეკზე ავედი, ჰიმნის დაკვრის დროს მე მხოლოდ  იმაზე ვფიქრობდი, რომ  მამას თვალებში თამამად შევხედავდი და ის ჩემზე ნაწყენი აღარ იქნებოდა.

ასე დაიწყო ჩემი გზა ფარიკაობაში. იმ დროს ფარიკაობა ძალიან პოპულარული იყო, ელიტურ სპორტად ითვლებოდა. ჩემს ახალგაზრდობაში საბჭოთა კავშირის პირველობაზე ძალიან ბევრი ხალხი იღებდა მონაწილეობას, კარგი სპორტსმენები ჰყავდა უკრაინას, ბელორუსიას. ჩვენც გვყავდა უფროსი თაობის გამორჩეული მოფარიკავეები გურამ კოსტავა, იურა ოსიპოვი, რეზო ცირეკიძე, ძმები გოგელიები. იმ დროს ტურნირი რომ მოგეგო,ძალიან ბევრი უნდა გევარჯიშა. მე დღემდე ასე ვარ - აქტიურად ვვარჯიშობ,  ვცურავ, დავრბივარ, რომ სპორტულ ფორმაში ვიყო. ახალგაზრდობაში სამჯერ გავხდი საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი,  1963 წელს  კი მოვიგე  მსოფლიო პირველობა. ეს იყო ჩემი სპორტული კარიერის პირველი და წარმატებული ეტაპი.

 2002  წელს გავიგე,  რომ ამერიკაში ტარდებოდა მსოფლიო პირველობა ვეტერანებში, ძალიან გამიხარდა. მოვემზადე და ჩავედი ამერიკაში,  ფლორიდის შტატის ქალაქ ტამპაში ტარდებოდა მსოფლიო ჩემპიონატი. მას შემდეგ არც ერთხელ  არ გამომიტოვებია ვეტერანების მსოფლიო პირველობები. თავიდან მეხუთე - მერვე -მეათე ადგილებზე გავდიოდი, შემდეგ დავიწყე შედეგების  გაუმჯობესება.  2013 წელს იტალიაში ჩატარდა ევროპის ჩემპიონატი, სადაც ავიღე მესამე ადგილი. ვეტერანებში ასეთი მიღწევა ძნელია.  2014 წელს უნგრეთის ქალაქ დებრეცენში ჩატარდა მსოფლიო პირველობა, სადაც ისევ მესამე ადგილზე გავედი. 70 წელს გადაცილებული ვიყავი, როცა დაშნით და ხმლით ფარიკაობა ვისწავლე, გუნდი არ გვყავდა და ჩემ თავზე ავიღე. მთელი ცხოვრება რომ რაპირით ფარიკაობ,  და გუნდის სახელის დასაცავად დაშნით და ხმლით ფარიკაობას ისწავლი, ამას გაბედვა უნდა. 2015 წელს  გერმანიაში, ლაიფციგში მედიკოსების ჩემპიონატზე ჩავედი, იქ  მოვიპოვე ევროპის ჩემპიონის წოდება რაპირით ფარიკაობაში, 2019 წელს  კი ისევ გერმანიაში გავხდი ევროპის ჩემპიონი  როგორც ხმლით, ასევე რაპირით და დაშნით ფარიკაობაში. მე თვითონ მიკვირდა ასეთი დიდი წარმატების, ეს მე ვარ -მეთქი, ვხუმრობდი.

                      

ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია სპორტის რაინდის  წოდება. 2019 წელს ფარიკაობის ფედერაციამ წარმადგინა ამ ტიტულზე და მინისტრმა მიხეილ ჩხენკელმა დაადასტურა. ტიტულები არ მაკლდა, მაგრამ ეს მართლაც ძალიან სასახელო წოდებაა, რომელსაც სპორტსმენებს იშვიათად ანიჭებენ. სპორტის რაინდის მედალს საპატიოდ ვინახავ.     

ერთი წუთის  "თეორია" ...

გენეტიკამ იმარჯვა და პროფესიულად ბაბუის და მამის გზა გავაგრძელე. მთელი ბავშვობა ვხედავდი პაციენტებს, რომლებიც  ჯერ ბაბუასთან, შემდეგ მამასთან მოდიოდნენ, და მეც გამიჩნდა ინტერესი მედიცინის, უფრო მეტად კარდიოლოგიის  მიმართ.  სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩავაბარე სამედიცინო ინსტიტუტში, შემდეგ წავედი მოსკოვში. ძალიან გამიმართლა, რომ მოვხვდი,  მიასნიკოვის სახელობის კარდიოლოგიის ინსტიტუტში, რომელიც ერთ-ერთი უძლიერესი ინსტიტუტი იყო. 1970 წელს დავიცავი საკანდიდატო დისერტაცია აკადემიკოს ევგენი ჩაზოვის ხელმძღვანელობით. ბატონი ჩაზოვი წლების განმავლობაში იყო მეოთხე სამმართველოს უფროსი, მის ხელში გამოიარა გენსეკის ხუთმა მდივანმა - ის იყო ბრეჟნევის, ჩერნენკოს, ანდროპოვის, გორბაჩოვის, ელცინის პირადი ექიმი. წარმატებული იყო, ჩემი, როგორც პრაქტიკოსი ექიმის კარიერა. უამრავ პაციენტს ვეხმარებოდი, ვმკურნალობდი. მე დღემდე ვმუშაობ რესპუბლიკურ  საავადმყოფოში კარდიო-ქირურგიული დეპარტამენტის ექიმ- კონსულტანტად და სახელმწიფო დაწესებულებებთან ურთიერთობის მენეჯერად. 2017 წელს ამირჩიეს საქართველოს ჰუმანიტარულ და სახელოვნებო მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად, აკადემიკოსად.

 

ევგენი ჩაზოვი და გივი ანდრიაძე

მთელი ჩემი ცხოვრება მედიცინას და ფარიკაობას მივუძღვენი. ვერ ვიტყვი, რომელი საქმე უფრო მნიშვნელოვანი იყო,  ორივეს  თანაბარი ადგილი ეკავა ჩემს ცხოვრებაში. ბევრჯერ უკითხავთ, რა აქვს საერთო ამ ორ საქმეს - ეს არის ის  ერთი  წუთი, რომელიც წყვეტს ყველაფერს. კარდიოლოგიაში დრო ძალიან მნიშვნელოვანია, ასეა ფარიკაობაშიც. მოსკოვში აკადემიკოს ჩაზოვთან  როდესაც ვმუშაობდი, ჩემი მორიგეობის დროს მძიმე ავადმყოფი შემოიყვანეს, ცნობილი ინსტიტუტის დირექტორი იყო.  მოულოდნელად ამ კაცს გული გაუჩერდა, კვდებოდა უკვე. ერთ წუთში მივიღე გადაწყვეტილება - ჩავუტარე ელექტროშოკი - დეფიბრილაცია, რომელიც მაშინ ახალი მეთოდი იყო და პაციენტი გადარჩა. იმ ერთმა წუთმა გადაწყვიტა ყველაფერი. მე რომ სწრაფად არ მიმეღო გადაწყვეტილება, მეყოყმანა, დამაგვიანდებოდა. ასეა როცა საქმე სიცოცხლეს, გულს ეხება.. უნდა იჩქარო,  ასეა ფარიკაობაშიც- ერთ წუთში უნდა შეფასო მოწინააღმდეგე, მოიფიქრო, რა გააკეთო, რომ მოიგო ბრძოლა, ეს არის ჩემი ერთი წუთის თეორია.   

მოგონებები  წარსულზე და ლეგენდარულ ადამიანებზე..

უკვე დიდი  ვიყავი, როდესაც  ჩვენთან სახლში ბორის პასტერნაკი ჩამოვიდა. ის მეუღელესთან ერთად ერთი თვე ცხოვრობდა ჩვენთან. მაშინ მოსკოვში ინგლისის პრემიერ-მინისტრი ჩამოდიოდა, ხრუშჩოვმა პირდაპირ მოთხოვა პასტერნაკს, პრემიერ- მინისტრს შენთან შეხვედრა უნდა, მოსკოვში ვერ დარჩები, სადმე უნდა წახვიდეო. პასტერნაკმა და მისმა მეუღლემ ზინაიდა ნიკოლაევნამ თბილისში ჩამოსვლა არჩიეს. მათი მასპინძელი ბებია ნინო მაყაშვილი იყო. მათ ძალიან ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ, დიდი მეგობრები იყვნენ. თბილისში სტუმრობიდან ერთი წლის შემდეგ პასტერნაკი ბებიას ხელში გარდაიცვალა, სიკვდილამდე არ მოშორებია მას  ნინო ბებია.პასტერნაკების ოჯახს დიდი წვლილი მიუძღვის პირადად ჩემზეც. მოსკოვში სწავლის დროს, როდესაც ვმუშაობდი საკანდიდატო დისერტაციაზე, ბინა რომ არ დაგვექირავებინა, ხუთი წელი მათ ბინაში ვცხოვრობდი.                                                                ბორის პასტერნაკი თბილისში

ნინო მაყაშვილი  თავადის ქალი იყო, დახვეწილი, გონიერი.ზაფხულს მის მშობლიურ ყვარელში ვატარებდი ხოლმე, მის ნათესავებთან, მაყაშვილების მამულებში. ძალიან მიყვარდა ყვარელი, წლების შემდეგ  ჯერ ყვარლის, მოგვიანებით კი ვანის საპატიო მოქალაქედაც კი ამირჩიეს. ნინო ბებიას სიკვდილამდე უყვარდა ტიციანი, მას სულ ჰქონდა იმედი, რომ ის დაბრუნდებოდა,  ბოლომდე ვერ იჯერებდა, რომ  ტიციანი დახვრიტეს. ბებია ინახავდა მაგიდის საათს, რომელიც გაჩერდა მაშინ, როდესაც ტიციანი წაიყვანეს.  ეს საათი ჯერ ინახებოდა ბებიას სახლში, შემდეგ კი 1985 წელს, როდესაც მერიის და ირაკლი ანდრიაძის დახმარებით გრიბოედოვის ქუჩაზე  გაიხსნა ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი, საათი სხვა ტიციანის კუთვნილ ნივთებთან და ექსპონატებთან ერთად მუზეუმში  მოხვდა. ბებია მეგობრობდა ნიკოლოზ ტიხონოვთან, პავლე ანტოკოლსკისთან, კონსტანტინე სიმონოვთან, სერგეი   ესენინთან. ბებია მათთან ჩადიოდა ხოლმე, ისინიც  ჩამოდიოდნენ საქართველოში, ერთად დადიოდნენ ზღვაზე. ბებია ვერ მოესწრო ტიციანის  მუზეუმის გახსნას. დედა იყო  ამ მუზეუმის დირექტორი წლების განმავლობაში, 2006 წლიდან, მისი გარდაცვალების შემდეგ მუზეუმს ჩემი და ნინო ანდრიაძე  უძღვება.          

ტაბიძეების და ანდრიაძეების "მემკვიდრეობა"

ბედნიერი კაცი ვარ, რომ ორივე გვარიდან, როგორც ტაბიძეებისგან, ასევე ანდრიაძეებისგან "მემკვიდრეობით" მერგო ძალიან მნიშვნელოვანი და მთავარი თვისება -  სიცოცხლის სიყვარული. ყველას თავისი გვარი უყვარს, მაგრამ სიამაყით ვიტყვი, რომ ანდრიაძეებს დიდი გვარი გვაქვს, წარმატებული, შეკრული და მეგობრული ურთიერთობით, გვაქვს ჩვენი საგვარეულო დროშა, ჰიმნი. რაც შეეხება ტაბიძეებისგან მიღებულ "მემკვიდრეობას," ტიციან ტაბიძის შვილიშვილობა სიამაყესთან ერთად იყო დიდი პასუხისმგებლობა. რომ მოგენდომებინა, ცუდად ვერ მოიქცეოდი. ეს იყო ფარი, რომელიც გიცავდა შეცდომებისგან, გადაცდენისგან. პოეზია ჩვენს ოჯახში სულ იყო, რადგან  ტიციანი და პოეზია განუყოფელია, თუმცა ვერ გეტყვით, რომ ჩვენ,  მის შთამომავლებს  წერის ნიჭი დაგვყვა. ხომ ამბობენ, გენი ოთხი - ხუთი თაობა ისვენებს და შემდეგ, შესაძლოა  ისევ "გაიღვიძოსო", ვნახოთ,როგორ იქნება. საინტერესო ცხოვრება მქონდა. გული არაფერზე მწყდება, მყავს კარგი შვილები ლექსო და მარიამ ანდრიაძეები. ერთადერთი რაც მაწუხებს, ადრე წავიდა ამ ქვეყნიდან ჩემი მეუღლე მანანა ანდრიაძე. ჩემი მეუღლე ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი, კონსერვატორიის პროფესორი და პრორექტორი იყო, შესანიშნავად უკრავდა, მღეროდა. მოღვაწეობდა  ქართული სასულიერო მუსიკის სფეროში. ის იყო მუსიკისმცოდნე, პირველი ქართველი ქალი, რომელმაც ამ სფეროში დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი მოიპოვა. მანანამ დაარსა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში საკლესიო მუსიკის კათედრა და  შექმნა ქართული საგალობლების კვლევის სკოლა. სამწუხაროდ, მანანა 2013 წელს  გარდაიცვალა  62 წლის ასაკში. ჩემი მეუღლე ძალიან უყვარდა ჩვენს უწმინდესს და უნეტარესს, ის მანანას დაკრძალვის დღეს, ქაშუეთის ეკლესიაში მობრძანდა და თავად გადაუხადა მანანას სულის მოსახსენებელი პანაშვიდი.

მანანა ანდრიაძე პატრიარქთან შეხვედრაზე

თაობა,  რომელმაც  შექმნა ისტორია..      

არ მინდა ტრაბახში  ჩამითვალოთ, მაგრამ ჩვენ თაობას ნამდვილად გამორჩეული როლი ერგო, 60-70-იან წლებში უზარმაზარ წარმატებებს მივაღწიეთ სპორტში, მეცნიერებაში, მედიცინაში, ხელოვნებაში, სხვადასხვა დარგებში. იმ დროს, ჩაკეტილ საბჭოთა სამყაროში იოლი არ იყო წარმატების მიღწევა, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე მსოფლიო ასპარეზზე, მაგრამ ქართველებს  მაინც  ბევრი წარმატება გვქონდა. ადამიანები თავიანთი ნიჭიერებით სრულიად განსხვავებულ ისტორიებს ქმნიდნენ, რომელმაც დროს და ათეულ წლებს  გაუძლო.    

თამუნა  ჩხენკელი   

 

ბლოგი
საერთაშორისო მულტიმედია პლატფორმები და საინფორმაციო სააგენტოები საქართველოში

ინტერნეტის საშუალებით ტრადიციულ მედიაში გამოქვეყნებული პუბლიკაციების გავრცელება არის უალტერნატივო გზა, რომლის გავლაც ბეჭდური მედიის ორგანიზაციებს უხდებათ. ამ გზაზე თავს იჩენს კიდევ ერთი აუცილებლობა: ერთი და იმავე მასალის ვიდეო და აუდიო პლატფორმებში გადატანა. მრავალ პლატფორმაზე მუშაობა, იგივე მულტიმედია ის მიმართულებაა, რომელსაც მთელს მსოფლიოში ბეჭდური მედიის სულ უფრო მეტი რედაქცია ავითარებს.

ინტერნეტსივრცის უნიკალურობა ხომ ისიცაა, რომ მას ბეჭდურთან ერთად ვიდეო და აუდიო პლატფორმებისთვის მომზადებული ჟურნალისტური პროდუქციის გავრცელებაც შეუძლია. დღესდღეობით ეგრეთ წოდებული „შერწყმული ახალი ამბების ოთახი“ ანუ „ქონვერჯენს ნიუსრუმი“ აქვთ არა მხოლოდ დასავლეთის მედიამაგნატებს, არამედ შედარებით წვრილ მედიაორგანიზაციებსაც. მათ შორისაა როგორც ბეჭდური მედიის რედაქციები, ისე ტელევიზიები, რადიოსადგურები და ახალი ამბების სააგენტოები.

გაზეთისა და ზოგადად მედიაორგანიზაციების ერთ-ერთი ძირითადი წყაროა საინფორმაციო სააგენტო. მისი ძირითადი ფუნქცია ახალი ამბების მოპოვება, დამუშავება და გავრცელებაა. მსოფლიოში უძველეს საინფორმაციო სააგენტოდ ითვლება საფრანგეთში 1835 წელს ფრანგი სარეკლამო აგენტისა და მთარგმნელის შარლ-ლუი ჰავასის მიერ დაარსებული საინფორმაციო ბიურო.

თავდაპირველად სააგენტოს ოფიციალური სახელწოდება „ჰავასი“ იყო, მოგვიანებით კი მას „ფრანს პრესი“ დაერქვა და დღემდე ასეა ცნობილი. საინფორმაციო სააგენტოები ასევე დააარსეს „ჰავასის“ კიდევ ორმა თანამშრომელმა: პოლ როიტერმა ლონდონში და ბერნარდ ვულფმა – ბერლინში.

ამ სამ სუბიექტს შორის ერთხანს ერთგვარი კარტელური შეთანხმებაც კი იყო გაფორმებული. ეს ნიშნავდა, რომ ევროპის კონტინენტი მათ გეოგრაფიული თვალსაზრისით გადაინაწილეს. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, იმ ტერიტორიაზე, სადაც „ჰავასი“ მუშაობდა, არ მუშაობდა „როიტერი“, ასევე ვულფის საინფორმაციო სააგენტო და პირიქით. აღსანიშნავია, რომ 1851 წლიდან დამოუკიდებლად მომუშავე „როიტერი“ დღემდე ერთ-ერთ უძლიერეს საერთაშორისო საინფორმაციო სააგენტოდ რჩება. 9    

საინფორმაციო სააგენტოების მომსახურება მედიაორგანიზაციებისთვის, როგორც წესი, ფასიანია. თუმცაღა ინტერნეტის მასობრივი გავრცელების შემდეგ ინფორმაცია იმდენად სწრაფად ვრცელდება, რომ დროის მოკლე მონაკვეთში მისი უფასოდ გამოყენება აუდიტორიის ფართო წრესაც შეუძლია.

 

ამჟამად საინფორმაციო სააგენტოები დამოუკიდებელი ორგანიზაციების სახით იშვიათად მუშაობენ. უმეტეს შემთხვევაში ისინი მედიაჯგუფების, იგივე მედიაკორპორაციების შემადგენელ ნაწილს წარმოადგენენ. ზოგიერთ ქვეყანაში დღემდე არსებობს სამთავრობო საინფორმაციო სააგენტოები, მაგალითად, ჩინეთში – „სინჰუა“, რუსეთში – „იტარ ტასი“, თურქეთში – „ანადოლუ“. ასეთ სააგენტოებს სახელისუფლებო ოფიციალურ სიახლეებზე ხელი ექსკლუზიურად მიუწვდებათ.

არსებობს საერთაშორისო, ნაციონალური (კონკრეტულად ერთი სახელმწიფოს დონეზე მომუშავე) და რეგიონალური საინფორმაციო სააგენტოები. მსგავსი ფორმატის მედიაორგანიზაციები დღესდღეობით მხოლოდ ახალ ამბებზე არ მუშაობენ, ამას გარდა, ისინი გვთავაზობენ მულტიპლატფორმულ მრავალფეროვან ჟურნალისტურ პროდუქციას – ანალიტიკურ სტატიებს, ინტერვიუებს, რეპორტაჟებს და სხვა. 1

აღსანიშნავია, რომ ტრადიციულ ჟურნალისტურ საშუალებათაგან ბევრმა ახალი მედიის ელემენტების გამოყენებით თავისი გამოცემები მულტიმედიაპროდუქტად აქცია. დღეს ამ ტიპის პროდუქცია ტრადიციული მედიის სხვადასხვა საშუალებას ერთ ვებპლატფორმაზე აერთიანებს და ხელმისაწვდომია მსოფლიოს ნებისმიერ წერტილში. ამასთან, მას გაცილებით მეტი პოტენციური ვიზიტორი ჰყავს, ვიდრე კონკრეტულ მედიაპროდუქტს.

საქართველოში მედია მსოფლიოში აპრობირებული მიმართულებით ვითარდება. სხვადასხვა ტიპის მედიის თანაარსებობა ჟურნალისტიკის მომავალი კი არა, უკვე აწმყოა. ეს არის არა მხოლოდ ბეჭდური მედიის, არამედ ტელევიზიისა და რადიოს გადარჩენის გზაც. ქართულ მედიაბაზარზე ჯერ-ჯერობით მსოფლიოში აღიარებულ საინფორმაციო სააგენტოების უმეტესობას საკუთარი რედაქცია ან ბიურო არ გაუხსნიათ. გამონაკლისი მხოლოდ „Agency France Presse“ გახლავთ, რომლის ამიერკავკასიის ბიუროც სწორედ თბილისში მდებარეობს.

აგრეთვე არის შემთხვევები, როდესაც ადგილობრივი მედიასაშუალებები ცნობილი უცხოური საინფორმაციო სააგენტოების სახელებს თვითნებურად ირქმევენ და თავს მათ ქართულ რედაქციებად ასაღებენ: Euronews.geGuardian.geReuters.ge და სხვა. ბუნებრივია, მათი იდენტობის გარკვევა არც ისე რთული საქმეა. ამ ქვეთავში კი მიმოვიხილავთ ქართულ მედიასივრცეში არსებულ რამდენიმე რუსული თუ დასავლური რადიოს და საინფორმაციო სააგენტოს მულტიმედია პლატფორმას.     

top_logo_news

რადიო  „ამერიკის ხმა“    

რადიო „ამერიკის ხმა“ შეერთებული შტატების ყველაზე დიდი საერთაშორისო სამაუწყებლო ორგანიზაციაა. ის მულტიმედიურ პროგრამებს 45 ენაზე ავრცელებს სხვადასხვა აუდიტორიისთვის, რომელსაც თავისუფალ მედიაზე ხელი შეზღუდულად, ან საერთოდ არ მიუწვდება.

დაფუძნების დღიდან, 1942 წლიდან მოყოლებული, „ამერიკის ხმა“ მოვლენების მრავალმხრივი, დამოუკიდებელი მიმოხილვის და აუდიტორიისთვის სიმართლის თქმის ერთგულია. „ამერიკის ხმა“ მთლიანად შეერთებული შტატების გადამხდელების მიერ ფინანსდება და წარმოადგენს „შეერთებული შტატების გლობალური მედიის სააგენტოს“ ნაწილს.

„ამერიკის ხმის“ მისია და სარედაქციო დამოუკიდებლობა კანონმდებლობით არის გარანტირებული. „ამერიკის ხმის“ ჟურნალისტებს კანონი იცავს მთავრობის ოფიციალური პირების და პოლიტიკოსების გავლენის, ზეწოლის, ან შურისძიებისაგან.

1994 წელს ამერიკის კონგრესმა დაამტკიცა „შეერთებული შტატების საერთაშორისო მაუწყებლობის აქტი“. ეს კანონი ასევე მოითხოვს, რომ „ამერიკის ხმის“ ჟურნალისტთა ნამუშევარი იყოს ავტორიტეტული, ზუსტი, ობიექტური, მრავალმხრივი, დაბალანსებული და ასახავდეს შეერთებული შტატების კულტურულ და საზოგადოებრივ მრავალფეროვნებას. იმავე წელს ამერიკის ხმა გახდა პირველი მაუწყებელი რომელმაც მომხმარებლებს თავისი გადაცემები ინტერნეტით შესთავაზა.

2016 წელს კონგრესმა „ეროვნული თავდაცვის ავტორიზაციის აქტით“ კიდევ ერთხელ დაადასტურა, რომ ინფორმაციის შეკრების და გავრცელების ფუნქციები კვლავაც დამოუკიდებელი და ობიექტური უნდა იყოს. ყოველდღიურად, „ამერიკის ხმის“ ჟურნალისტები ძალ-ღონეს არ იშურებენ, რომ მთელი მსოფლიოსთვის პრესის თავისუფლების მაგალითად დარჩნენ.

რადიო „ამერიკის ხმის“ ქართული რედაქცია 1951 წლის 26 მაისს დაარსდა. ამ პერიოდში საბჭოთა კავშირს, რომლის ნაწილი საქართველოც იყო, ჯერ კიდევ იოსებ სტალინი მართავდა. საათობრივ მაუწყებლობაზე რადიო 2008 წლის აგვისტოდან გადავიდა, ხოლო 2010 წლის ნოემბრიდან ტელეგადაცემების მომზადებაც დაიწყო. „ამერიკის ხმის“ ქართული რედაქცია ამ დროისთვის ფლობს საკუთარ მულტიმედიურ ვებ-პლატფორმას, სოციალურ მედიას და ონლაინ აპლიკაციას მობილური ტელეფონებისათვის.

„ამერიკის ხმას” ქართველი ხელმომწერებიც ჰყავს, რომლებიც მაუწყებლლის მიერ გავცელებულ ინფორმაციას ყოველ დღე ტექსტურად იღებენ. ვაშინგტონის სათაო  ოფისში ქართული სამსახურის 11 ჟურნალისტი მუშაობს. სამი კორესპონდენტი ჰყავთ საქართველოში. აქედან ერთი გორში მუშაობს და მხოლოდ რადიოსთვის ამზადებს მასალებს. ტელეგადაცემა მთლიანად ვაშინგტონში იწყობა და გამზადებული სახით ეგზავნება „პირველ არხს”, რომელიც შემდეგ ეთერში უშვებს.

„ამერიკის ხმა” დაარსების დღიდან ხელმძღვანელობს 1960 წელს შექმნილი წესდებით, რომლის მიხედვით ინფორმაცია, რომელსაც „ამერიკის ხმა” გადასცემს, ზუსტი, ობიექტური და ყოვლისმომცველი უნდა იყოს. ამრიკის ხმის ქართული რედაქციის ხელმძღვანელი ანა კალანდაძე გახლავთ.

top_logo_news (1)

 

რადიო  თავისუფლება”   

რადიო “თავისუფლება” არის კერძო საერთაშორისო სამაუწყებლო კომპანია, რომელიც მაუწყებლობს აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის, რუსეთის, კავკასიის, ცენტრალური და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის და ახლო აღმოსავლეთის რეგიონებისთვის. მას, მაუწყებელობის მმართველთა საბჭოს მეშვეობით, აშშ-ის კონგრესი აფინანსებს. რადიო თავისუფლების მისიაა, ფაქტობრივი ინფორმაციისა თუ იდეების გავრცელებით, ხელი შეუწყოს დემოკრატიული ფასეულობებისა და ინსტიტუტების განმტკიცებას.

რადიოსადგური დაარსდა 1949 წელს, როგორც ანტი-კომუნისტური ინფორმაციის წყარო ცივი ომის დროს. მისი სათავო ოფისი ქალაქ მიუნხენში მდებარეობდა 1949-1995 წლებში, 1995 წლის შემდეგ კი იგი პრაღაშია განთავსებული. ცივი ომის დასრულების შემდეგ ევროპაში მაუწყებლობის მასშტაბები საგრძნობლად შემცირდა, სანაცვლოდ კი ახლო აღმოსავლეთი იქცა რადიოსადგურის უპირატეს ზონად.

ცენტრალური ევროპიდან ვიდრე წყნარ ოკეანემდე, ბალტიის ზღვიდან შავ ზღვამდე, რუსეთიდან შუა აზიამდე თუ სპარსეთის ყურემდე – ცალკეულ ქვეყნებში ხალხი ცდილობს, გაუმკლავდეს ავტოკრატიულ სტრუქტურებს, ადამიანის უფლებათა დარღვევებს, ეკონომიკის ცენტრალიზებულ სისტემებს, ეთნიკურსა თუ რელიგიურ დევნას, რეგიონულ კონფლიქტებსა და კონტროლს დაქვემდებარებულ მედიას.

მთელი ამ რეგიონის სტაბილურობა – დამყარებული დემოკრატიასა და თავისუფალ საბაზრო ეკონომიკაზე – სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია მსოფლიო მშვიდობისთვის.
ეფუძნება რა რწმენას, რომ დემოკრატიის უპირველესი მოთხოვნა კარგად ინფორმირებული მოქალაქეების ყოლაა, რადიო თავისუფლება მრავალი სახელმწიფოს მოქალაქეებს:

  1. სთავაზობს ახალ ამბებს, ანალიტიკურ გადაცემებსა და მიუკერძოებელ ინფორმაციას როგორც ადგილობრივ, ისე საერთაშორისო მოვლენებზე;
  2. დემოკრატიული ფასეულობების წარმოჩენით ხელს უწყობს სამოქალაქო საზოგადოების განმტკიცებას;
  3. ეწინააღმდეგება ეთნიკურსა და რელიგიურ შეუწყნარებლობას და მხარს უჭერს ხალხთა შორის ურთიერთგაგების გაღრმავებას;
  4. სთავაზობს ნიმუშს ადგილობრივ მედიასაშუალებებს, ეხმარებარა მათ პროფესიონალიზმისა და დამოუკიდებლობის განმტკიცებაში ტრენინგების გზით;  ამყარებს პარტნიორულ ურთიერთობებს ადგილობრივ საინფორმაციო საშუალებებთან;
  5. ხელს უწყობს რეგიონის ქვეყნებსა და მსოფლიოს განვითარებულ დემოკრატიებს შორის ახლო ურთიერთობების დამყარებას.

რადიო თავისუფლება ამჟამად მსოფლიოს ოცზე მეტ ქვეყანაში 28 ენაზე მაუწყებლობს, მათ შორის – 1953 წლის მარტიდან – ქართულად. „რადიო თავისუფლებას“ რადიომაუწყებლის ლიცენზია არ აქვს, თუმცა საქართველოში 1999 წლიდან სხვადასხვა რადიოების საშუალებით დღეში რამდენიმე საათის განმავლობაში მაუწყებლობდა. 2014 წლის 14 აპრილიდან არხმა მაუწყებლობის დრო გაზარდა და რადიო “მწვანე ტალღის” სიხშირეების საშუალებით 18 საათის განმავლობაშია ეთერში.

რადიო თავისუფლება მომხმარებელს მიმდინარე საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ თემებზე სხვადასხვა ფორმატის მულტიმედია პროდუქტს სთავაზობს. საზოგადოებრივ მაუწყებლის ეთერში კი ერთობლივ შემეცნებით სატელევიზიო პროექტს, გოგი გვახარიას საავტორო გადაცემას “წითელი ზონა”-ს ამზადებს. სწორედ იგი გახლავთ რადიო თავისუფლების ქართული რედაქციის ხელმძღვანელი.

logo-social

 

რადიო სპუტნიკი    

Sputnik-ი მიზნად ასახავს მრავალპოლარულ მსოფლიოს, სადაც ყველა ქვეყანას გააჩნია საკუთარი ეროვნული ინტერესები, კულტურა, ისტორია და ტრადიციები. სააგენტო ალტერნატიული ახალი ამბების კონტენტისა და რადიომაუწყებლობის მიმწოდებლის უნიკალურ ნიშას იკავებს. Sputnik-ი მთლიანად ორიენტირებულია უცხოურ აუდიტორიაზე.

„სპუტნიკ ჯორჯია” საქართველოში საჯარო რეესტრში ოფიციალურად 2015 წლის 23 იანვარს დარეგისტრირდა. თუმცა, საქართველოს მსგავსად, სხვა ქვეყნებშიც რუსული პროპაგანდის ერთ-ერთი მთავარი მედია პლატფორმის წარდგინება 2014 წლის 10 ნოემბერს სააგენტო Rossia Segodnia-მ მოახდინა. სპუტნიკი მულტიმედიური საერთაშორისო პროექტია, რომელიც რუსეთის პრეზიდენტის 2013 წლის დეკემბრის ბრძანების საფუძველზე შეიქმნა.

სპუტნიკმა, რომელსაც რუსეთის მთავრობა ფლობს, საერთაშორისო არენაზე საინფორმაცია სააგენტო RIA Novosti და “რუსეთის ხმა” ჩაანაცვლა. მედია პლატფორმა, რომელსაც დიმიტრი კისილიოვი ხელმძღვანელობს, 34 ქვეყნის 130 ქალაქში 30 ენაზე მაუწყებლობას გეგმავდა. საქართველოში „სპუტნიკმა“ რადიო მაუწყებლობის დაწყება 2014 წლის ნოემბერში FM 101.4 სიხშირეზე უკანონოდ სცადა. აღნიშნული სიხშირე “ერ-რადიოს” ეკუთვნოდა.

საქართველოს კომუნიკაციების ეროვნულმა კომისიამ შპს „ერ-რადიო“ და საერთაშორისო საინფორმაციო სააგენტო Newsgeorgia უკანონო მაუწყებლობის გამო ერთობლივად 5 ათასი ლარით დაaჯარიმა. შპს „ერ-რადიო“ კი N B104 ლიცენზიის ფარგლებში არსებული ვალდებულებების დარღვევის გამო წერილობით გააფრთხილა.

კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის მიერ დაკისრებული სანქციის შემდეგ, „სპუტნიკი“ რადიო სიხშირის ნაცვლად ონლაინ პლატფორმით სარგებლობს, სადაც მულტიმედია კონტენტს ანთავსებს, რომელიც ანტიდასავლური შინაარსის არის. ნიუიორკ ტაიმსის შეფასებით, სპუტნიკი მიკერძოებულობისა და დეზინფორმაციის მაღალი დოზით ხასიათდება და ხშირად ავრცელებს რუსულ პროპაგანდას.

შპს “სპუტნიკ-ჯორჯიას” 100%-იანი წილის მფლობელი და ხელმძღვანელი ანტონ (ტატო) ლასხიშვილია, რომელიც 1991 წლიდან გაზეთ „სვაბოდნაია გრუზიას“ ხელმძღვანელია. „სპუტნიკი“ ყოფილი “რია ნოვოსტი”-ს ოფისშია განთავსებული.

სხვადასხვა ენებს შორის „სპუტნიკის“ მაუწყებლობა საქართველოს ორ სახელმწიფო ენაზე – ქართულად და აფხაზურად ხორციელდება.

Sputnik-ის ბრენდით გამოდის სადღეღამისო ახალი ამბების ლენტები ინგლისურ, ესპანურ, არაბულ, ჩინურ ენებზე. ახალი ამბების უწყვეტად გამოსაშვებად ვაშინგტონში, კაიროში, პეკინსა და მონტევიდეოში „24/7“ რეჟიმით მუშაობენ რეგიონული რედაქციები. Sputnik-ს აგრეთვე გააჩნია ფოტოკორესპონდენტების ქსელი მთელ მსოფლიოში.

maxresdefault

 

რადიო  „NRJ   ენ-ერ-ჯი“     

NRJ Georgia (FM 104,7) არის მსოფლიოში აღიარებული ფრანგული რადიოს ქართული ფილიალი/ვერსია. ეს გახლავთ მუსიკალური რადიო რომელიც მაუწყებლობს კვირაში ხუთი დღე, ორშაბათიდან პარასკევის ჩათვლით საკმაოდ დატვირთული და საინტერესო პროგრამით. როგორც უკვე აღვნიშნეთ, რადიო NRJ, ძირითადად, მუსიკალური და გასართობი არხია, მაგრამ სხვადასხვა შოუს ფორმატში წამყვანები ხშირად ეხებიან ქვეყანაში მიმდინარე სხვადასხვა აქტუალურ მოვლენას.

რადიოს აქვს დილის გადაცემა, სადაც არის კულტურა, ჰოროსკოპი, ამინდის პროგნოზი, მოდა და შოუ ბიზსნესი. ასევე  საზოგადოებრივი ამბები ელენე ბერიძესთან ერთად და სპორტული გამოშვება გიორგი ფულარიანთან ერთად, რომელსაც აგრეთვე ხუთშაბათობით 19:00–ზე არაერთ საინტერესო სტუმართან ერთად გადაცემა “Legends” მიჰყავს.

NRJ-ის სტუდიის უნიკალური ლოკაცია, „რადიო კაფეში“ მსმენელს საშუალებას აძლევს, საყვარელ შემსრულებელს არა მხოლოდ რადიოს პირდაპირ ეთერში მოუსმინოს, არამედ თავადაც მიიღოს შოუში მონაწლეობა.

NRJ-ის Artist–ები არიან Beyonce, Rihanna, Jennifer Lopez, Ed Sheeran და მსოფლიო შოუ ბიზნესის სხვა არაერთი ვარსკვლავი. NRJ Georgia-ს აგრეთვე აქვს თანამედროვე ვებგვერდი ქართულ ენაზე და აქტიურობით გამოირჩევა სოციალურ მედიაშიც. მისი მთავარი პროდიუსერი გვანცა კილასონია გახლავთ.

Agence_France-Presse_Logo.svg_

საინფორმაციო სააგენტო “France presse”      

France presse არის მსოფლიოს უძველესი საერთაშორისო საინფორმაციო სააგენტო. ამერიკულ „ბლუმბერგთან“, „როიტერთან“ და „ასოშიეიტედ პრესთან“ ერთად ის შედის მსოფლიოს უმსხვილეს საინფორმაციო სააგენტოთა ოთხეულში. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ პარიზში.

იგი მოიცავს 165 ქვეყანას, ხოლო 500 რეგიონულ ცენტრში 115 ბიურო და 50 ადგილობრივი კორესპონდენტი ემსახურება. დღესდღეობით „ფრანს-პრესის“ სამსახური 1000-ზე მეტ შტატიან ჟურნალისტს, 200 ფოტოგრაფს, 30 ოპერატორსა და 81 ეროვნების 2000 თავისუფალ ჟურნალისტს ითვლის. სააგენტო ავრცელებს როგორც ტექსტურ, ასევე მულტიმედიურ ინფორმაციას მსოფლიოში გავრცელებულ  რამდენიმე ენაზე, ესენია: ფრანგული, ინგლისური, ესპანური, გერმანული, რუსული, პორტუგალიური, იაპონური და ჩინური.

 

სააგენტო დაარსდა შარლ-ლუი ჰავასის მიერ 1835 წელს სახელწოდებით „სააგენტო ჰავასი“. თანამედროვე სახელი მას 1944 წლის 20 აგვისტოს დაერქვა, როდესაც ჟურნალისტების ჯგუფმა დაიკავა სააგენტოს შენობა და მსოფლიოს პარიზის გერმანელებისგან გათავისუფლება ამცნო.

საფრანგეთის პარლამენტის 1957 წლის კანონით მას მიეცა კერძო თუ სახელმწიფო ინტერესების ზეგავლენისგან თავისუფლების გარანტია. ამ კანონის მიღებით „ფრანს პრესი“ საბოლოოდ ჩამოყალიბდა როგორც დამოუკიდებელი და მიუკერძოებელი ახალი ამბების მიმწოდებელი.

საქართველოში მდებარეობს „ფრანს პრესი“-ს ამიერკავკასიის ბიურო, რომლის მთავარი რედაქტორიც ირაკლი მეტრეველია. ბიურო ძირითადად ორიენტირებულია სამივე ქვეყნის (საქართველო, აზერბეიჯანი და სომხეთი) პოლიტიკური, ეკონომიკური და სოციალური თემატიკის გაშუქებაზე. ამიერკავკასიის ბიუროს ცენტრალური რედაქციისაგან დამოუკიდებელი მულტიმედია პლატფორმა ან სოციალური მედიის გვერდი არ გააჩნია.

დავით დოლიძე

წყარო:https://mrdatosblog.wordpress.com/

სრულად
გამოკითხვა
„საპარლამენტო არჩევნები დღეს რომ გაიმართოს, რომელ პარტიას მისცემდით ხმას“
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.