USD 2.7623
EUR 2.9816
RUB 3.2758
თბილისი
ევროპა მიწისძვრის, პოლიტიკური მიწისძვრის მოლოდინშია - ლევან ლორთქფანიძე
თარიღი:  
დღეს საფრანგეთში საპარლამენტო არჩევნების მეორე ტური იმართება, პირველ ტურში მხოლოდ 76 დეპუტატის არჩევა მოხერხდა, 501 მანდატის ბედი დღეს გადაწყდება.
 
უცნაური საარჩევნო სისტემა აქვს საფრანგეთს, ყველა დეპუტატს მაჟორიტარული წესით ირჩევენ, პირველ ტურში ასარჩევად 50% + 1 ხმის მიღებაა საჭირო, თუ ვერავინ შეძლებს მაღალი ბარიერის გადალახვას მეორე ტური იმართება, სადაც ყველა ის კანდიდატი მონაწილეობს, რომელსაც პირველ ჯერზე 12,5%-ზე მეტი აქვს დაგროვებული. მეორე წრეზე უკვე უბრალო უმრავლესობაც საკმარისია გამარჯვებისთვის.
 
 მეორე ტურამდე პარტიები ერთმანეთთან მოლაპარაკებებს მართავდნენ, რათა მარინ ლე პენის ულტრამემარჯვენე ბლოკს ერთი კანდიდატით დაპირისპირებოდნენ.
 
ძველი ფრანგული ტრადიცია გადარჩენილია!
 
მაჟორიტარული ოლქების უდიდეს უმრავლესობაში რესპუბლიკური წესრიგის მომხრე ყველა ძალა ერთი კანდიდატის ირგვლივ შემოიკრიბა, რათა „ნაციონალურ გაერთიანებას“ უმრავლესობის მოპოვების შესაძლებლობა არ მისცენ. ლე პენის კანდიდატთა მთავარი ოპონენტები „ახალი სახალხო ფრონტიდან“ არიან  (იხ. ბმული: https://bit.ly/4cUw3KJ )
 
საფრანგეთში დემოკრატიის მხარდამჭერებმა საყოველთაო მობილიზაცია გამოაცხადეს, კილიან მბაპედან დაწყებული ცნობილ რეპერთა კოლექტივით დამთავრებული, ყველანი გაიძახიან „No pasaran!”, მათთვის კატეგორიულად მიუღებელია მოფაშისტო ძალის ხელისუფლებაში მოსვლა. საარჩევნო უბნებზე ხალხმრავლობაა მოსალოდნელი. საღამოსთვის დიდ ქალაქებში პოლიციის დამატებითი ქვედანაყოფები განლაგდებიან, რათა კენჭისყრის შედეგების მიუხედავად სამოქალაქო მშვიდობის უზრუნველყოფა მოხერხდეს.
 
 „ნაციონალური გაერთიანების“ წინააღმდეგ ერთიანი კანდიდატით გაბრძოლებისა და ამომრჩეველთა მაღალი აქტივობის ფონზე მიწისძვრის სიმძლავრე შეიძლება შემცირდეს. საპარლამენტო უმრავლესობის მოსაპოვებლად ლე პენის ბანაკს 289 მანდატი სჭირდება. ულტრამემარჯვენეებისათვის ყველაზე ოპტიმისტური გათვლებითაც კი, ისინი ამდენ ოლქში გამარჯვებას დიდი ალბათობით ვერ მოახერხებენ.
 
 რას წარმოადგენს მარინ ლე პენის „ნაციონალური გაერთიანება“ (RN)?
2010-იანი წლების დასაწყისში მარინ ლე პენის ჯგუფის წევრები მიხვდნენ, რომ თავიანთი რადიკალური პროგრამის შერბილების გარეშე სამუდამოდ მარგინალურ ძალად დარჩებოდნენ. შესაბამისად, ქ-ნმა ლე პენმა მრავალი წლის წინ დაიწყო მუშაობა იმისთვის, რომ პარტიას ზომიერი, მაგრამ გამოკვეთილად ნაციონალისტური ძალის იმიჯი დაუმკვიდროს. დერადიკალიზაციის პოლიტიკის ფარგლებში პრეზიდენტობის მარადიულმა კანდიდატმა პარტიას სახელი გადაარქვა, ორგანიზაციის რიგებიდან გარიცხა საკუთარი მამა, რომელიც ჰოლოკოსტს მაინცდამაინც დიდ პრობლემად არ აღიქვამს, შეარბილა ევროკავშირის დაშლისა და საფრანგეთის გაერთიანებიდან გამოსვლის რიტორიკა, ცდილობს მოიპოვოს განათლებული ამომრჩევლებისა და ქალების მხარდაჭერა, ემიჯნება გერმანულ AfD-ს, პარტიის თავმჯდომარის პოსტი 28 წლის სიძეს - ჯორდან ბარდელას გადააბარა, რომელიც TikTok ვარსკვალავი და ახალგაზრდების გულთამპყრობელია.
ქ-ნი მარინას ძალისხმევამ შედეგი გამოიღო.
 
1970-იანი წლებიდან მოყოლებული ფრანგ ამომრჩეველში არსებობდა ერთგვარი რეფლექსი - ქვეყანა რომ დაქცეულიყო, ულტრამემარჯვენეებისთვის ხმის მიცემა სირცხვილად და თავის მოჭრად ითვლებოდა. ნელ-ნელა აღნიშნული რეფლექსი თავის ძალას კარგავს, „მარინაჩკამ“ (ჟირინოვსკი ასე ეძახდა) მოახერხა, რომ „ნაციონალური გაერთიანებისთვის“ ხმის მიცემა აღარ „ტეხავს“.
 
 რა ძირითად პრინციპებს ეფუძნება RN-ის პროგრამა?
- მიგრაცია
პარტია ემხრობა საფრანგეთის საზღვრებზე კონტროლის გაძლიერებას, დეპორტაციის სწრაფი და მკაცრი წესების შემოღებას, მოქალაქეობის მიღების პროცედურების კიდევ უფრო მეტად გართულებას, მიგრანტებისთვის სოციალური მხარდაჭერის შემცირებასა და სამედიცინო დახმარების მიღების შეზღუდვას. საფრანგეთში დაბადება აღარ იქნება საკმარისი წინაპირობა მოქალაქეობის მიღებისთვის. ორმაგი მოქალაქეობის მქონე პირებს აეკრძალებათ თანამდებობების დაკავება.
 
- ეკონომიკა
 
RN-ის პრიორიტეტია ევროკავშირის რეგულაციების გაუქმება, „მწვანე ეკონომიკის“ პრინციპების ფეხქვეშ გათელვა, მაკრონის საპენსიო რეფორმაც თავდაპირველად ხელუხლებლად დარჩება. პარტია გადასახედბის შემცირების ინიციატივითაც გამოდის.
 
- ევროკავშირი
 
„Frexit”-ს აღარ ითხოვენ, მაგრამ დანარჩენი ყველა მოთხოვნა, რომელიც ევროკავშირს ძირს უთხრის კვლავ მათ პროგრამაშია. მარინ ლე პენი რომ მიუშვათ, ევროკავშირს ლამის მხოლოდ „ერასმუსის“ დონეზე დაიყვანს. უკრაინის მხარდაჭერაზე უარის თქმას არც ჟორდან ბარდელა აპირებს, უბრალოდ, გამორიცხავენ შორი მოქმედების რაკეტების გადაცემას და დასავლეთ უკრაინაში საჯარისო ნაწილების განთავსებას.
 
 რა ელის საფრანგეთსა და ევროპას RN-ის წარმატების შემთხვევაში?
 
თუ ლე პენმა და ბარდელამ „რესპუბლიკელების“ ნაწილის გულის მოგება შეძლეს (სარკოზისა და შირაკის პარტიის ამჟამინდელი თავმჯდომარე - ერიკ კიოტი მზად არის ტაბუს დასარღვევად), გამორიცხული არ არის, რომ მინისტრთა კაბინეტი ულტრამემარჯვენეების ხელში აღმოჩნდეს. ეს კოაბიტაციას ნიშნავს! პრეზიდენტი მაკრონი თავდაცვისა და საერთაშორისო პოლიტიკას გააკონტროლებს, ბიუჯეტის კონტროლი და შიდა პოლიტიკა კი ულტრამემარჯვენეების ხელში გადავა. მივიღებთ საჭურის პრეზიდენტს, რომელსაც ყველაფრის შეთანხმება თავის დაუძინებელ მტრებთან შეთანხმება მოუწევს.
 
კოაბიტაცია ევროპულ დონეზე ნიშნავს იმას, რომ საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი და ფინანსთა მინისტრი დაიწყებენ საერთო ევროპული გადაწყვეტილებების საბოტაჟს. განსაკუთრებით გართულდება ვითარება ევროკავშირის 2025 წლის ბიუჯეტის დამტკიცების პერიოდში. გარდა ამისა, ლე პენი და ბარდელა კიდევ უფრო გაართულებენ უკრაინის საკითხთან დაკავშირებით ევროპული კონსენსუსის მიღწევის შესაძლებლობას.
მოკლედ, საფრანგეთის ევროკავშირის ერთ-ერთი მთავარი სახელმწიფოა, მის პრემიერ-მინისტრს კი შესწევს ძალა, რომ იქცეს მუხრუჭად ევროკავშირის მიერ ნებისმიერი გადაწყვეტილების მიღების დროს. ლე პენს შეუძლია წირვა გამოუყვანოს ევროკავშირს!
 
შენიშვნა: ლე პენსა და ბარდელას აბსოლუტური უმრავლესობის, 289 დეპუტატის გარეშეც შეუძლიათ მთავრობის ჩამოყალიბება. თუ ვერ მოხერხდა პარტიული კაბინეტის არჩევა, ტექნოკრატების გამოძახებაც არ არის გამორიცხული. თეორიული შანსი ჩვენებს, ახალ სახალხო ფრონტელებსაც აქვთ.
 
კულტურა
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.