USD 2.6229
EUR 2.9925
RUB 3.1138
თბილისი
დედაქალაქის მერმა, კახა კალაძემ საზოგადოებას თბილისის განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პოლიტიკის მიმართულებით განხორციელებული პროექტების შესახებ ანგარიში წარუდგინა.
თარიღი:  993

დედაქალაქის მერმა, კახა კალაძემ საზოგადოებას თბილისის განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პოლიტიკის მიმართულებით განხორციელებული პროექტების შესახებ ანგარიში წარუდგინა.

როგორც მან ანგარიშის პრეზენტაციაზე განაცხადა, საარჩევნო კამპანიის დროს მუნიციპალიტეტმა შვიდი ძირითადი მიმართულება განსაზღვრა, რომელიც ქალაქის მოსახლეობისთვის მნიშვნელოვანი და აქტუალურია.

„2017 წელს, როდესაც საარჩევნო კამპანიას ვატარებდით, საზოგადოებას წარვუდგინეთ შვიდი ძირითადი მიმართულება, რომელიც აქტუალურია ჩვენი ქალაქისთვის და ამ ქალაქში მცხოვრები მოქალაქეებისთვის. ბოლო წლების განმავლობაში, ყოველთვის მაქსიმალურად ვცდილობდით და ვცდილობთ, მოგაწოდოთ სრული ინფორმაცია ყველა განხორციელებულ თუ განსახორციელებელ პროექტთან დაკავშირებით. ჩვენ ძალიან დიდი პასუხისმგებლობა გვაქვს აღებული ადგილობრივი მოსახლეობის წინაშე და მიგვაჩნია, რომ ვალდებული ვართ, დეტალური ინფორმაცია მოგაწოდოთ ყველა იმ პროექტთან დაკავშირებით, რომელიც მთელი ქალაქის მასშტაბით განხორციელდა“, - აღნიშნა კახა კალაძემ.

მისივე თქმით, გასული დღეების განმავლობაში, მუნიციპალიტეტმა საზოგადოებას ძირითადი პოლიტიკების მიმართულებით განხორციელებული პროექტების შესახებ რამდენიმე ანგარიში უკვე წარუდგინა.

„ვისაუბრეთ ურბანული პოლიტიკის მიმართულებაზე, სადაც ძირეული რეფორმები გატარდა. ქალაქში წერტილი დავუსვით ქაოტურ განაშენიანებას, რომელიც სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენდა; ვისაუბრეთ სატრანსპორტო პოლიტიკაზე, რომელიც ასევე, ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მიმართულებაა; გარემოს დაცვის პოლიტიკაზე, რომელიც ასევე, ძალიან მნიშვნელოვანი და ჩემთვის, როგორც ქალაქის მერისთვის, ერთ-ერთი პრინციპული და სენსტიური თემაა, რადგან საქმე ეხება ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესებას, მწვანე სივრცეების შექმნას; ვისაუბრეთ ჯანდაცვისა და სოციალურ პოლიტიკაზე, რომელიც ჩვენს ბიუჯეტში ერთ-ერთი მთავარი პრიორიტეტია და თანხობრივად ძალიან კარგად ჩანს დედაქალაქის ბიუჯეტში. ეს იყო ერთადერთი სფერო, რომლისთვისაც არცერთი თეთრი არ მოგვიკლია“, - აღნიშნა თბილისის მერმა.

მისივე თქმით, განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პოლიტიკის მიმართულებით, 2018-2021 წლებში არაერთი პროექტი განხორციელდა.

„ჩვენ ხშირად გაგვიგონია, რომ ჩვენი მომავალი სწორედ განათლებულ, საკუთარი ისტორიისა და კულტურის კარგად მცოდნე, სპორტში აქტიურად ჩართულ და ჯანსაღი ცხოვრების წესის მქონე ახალგაზრდების ხელშია. მე პირადად, რა თქმა უნდა, აბსოლუტურად ვიზიარებ ამ სულისკვეთებას და მიმაჩნია, რომ ეს არის ის ფორმულა, რომელიც ჩვენს ქვეყანას და მის მომავალს გადაარჩენს. დღეს ნამდვილად აღფრთოვანებული ვარ, რადგანაც მაქვს შესაძლებლობა, გესაუბროთ იმ სამუშაოებზე, რომელიც დედაქალაქში, განვლილი ოთხი წლის განმავლობაში, სხვადასხვა პროექტის სახით განვახორციელეთ. დამეთანხმებით, შეუძლებელია ვისაუბროთ თანამედროვე, ევროპულ, ადგილობრივი მცხოვრებლებისა და სტუმრებისთვის კომფორტულ, საინტერესო ქალაქზე, თუ სათანადო ადგილი არ უკავია განათლების, სპორტის, ახალგაზრდობისა და კულტურის ხელშეწყობას. ცალკე საკითხია ის, რომ კულტურულად ისეთ მდიდარ, უამრავი მსოფლიო დონის სპორტსმენის, ხელოვანისა და მეცნიერის მშობელ ქალაქში, თუ აღნიშნული მიმართულებების ხელშეწყობაზე არ ვიზრუნებთ, მართლაც დანაშაულია მომავალი თაობების წინაშე“, - აღნიშნა კახა კალაძემ.

განათლების, კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის პოლიტიკის მიმართულებით განხორციელებული პროექტების შესახებ დეტალურად თბილისის მერის მოადგილე ანდრია ბასილაიამ ისაუბრა.

მისი თქმით, 2018-2021 წლებში თბილისის მუნიციპალიტეტმა განათლების მიმართულებით მნიშვნელოვანი პროგრამები განახორციელა - სოციალურად დაუცველი და წარმატებული სტუდენტების დაფინანსებისთვის ბიუჯეტი გაორმაგდა და დაფინანსება ჯამში, 6 400-მდე სტუდენტმა მიიღო. მათ შორის, 1 400 მაგისტრანტია.

„გასულ წელს პანდემიამ დაგვანახა, რომ გაცილებით მეტი აღმოჩნდა ის სტუდენტი, ვისაც დახმარება სჭირდებოდა. ამიტომაც პროგრამა შევცვალეთ. სოციალური ქულები 70 000-დან 150 000-მდე ავწიეთ და ბიუჯეტი გავაორმაგეთ. ამჟამად, 5 000-მდე სტუდენტმა მიიღო დახმარება. ჩვენ მხარს ვუჭერთ ყველა იმ წარმატებულ ახალგაზრდას, რომელიც სწავლას ამთავრებს და სამაგისტრო ეტაპზეა. მერიის სტიპენდია ასევე, 1 400-მდე წარმატებულმა მაგისტრანტმა მიიღო. ძალიან მნიშვნელოვანია პროფესიული მომზადება/გადამზადების პროგრამაც - „ისწავლე და დასაქმდი“. ჩვენ მოვახდინეთ კვლევა, თუ რა პროფესიებია ყველაზე მოთხოვნადი და სწორედ ამას მოვარგეთ სწავლის პროცესი. შედეგი ძალიან შთამბეჭდავია. პროგრამაში ჩართული მოქალაქეების 80% დასაქმებულია. ჯამში კი, 4 000-ზე მეტი კურსდამთავრებული გვყავს. დაფინანსება აქაც გავაორმაგეთ“, - აღნიშნა ანდრია ბასილაიამ.

დედაქალაქის მერის თქმით კი, პროგრამით - „ისწავლე და დასაქმდი“ კმაყოფილია, როგორც კურსდამთავრებული, ასევე, დამსაქმებელი.

„ძალიან აქტუალური თემაა ის, რომ დამსაქმებელი ეძებს კადრს და ვერ პოულობს შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე ადამიანს. ასევე, ბევრი ადამიანია, ვინც ვერ პოულობს შესაბამის სამსახურს და ძიებაშია. შესაბამისად, მინდა ვუთხრა მათ, ახლგაზრდებს, არ არის აუცილებელი მხოლოდ და მხოლოდ უმაღლესი განათლება, არამედ მნიშვნელოვანია პროფესიული განათლებაც. ჩვენ პულსზე გვიდევს ხელი და ვიცით ზუსტად თუ რა მოთხოვნებია. ამ პროგრამის მეშვეობით ვამზადებთ მათ, რომ შეძლონ კვალიფიკაციის ამაღლება და დასაქმება გაუმარტივდეთ. ამით დამსაქმებელიც კმაყოფილია და ახალგაზრდებიც“, - განაცხადა კახა კალაძემ.

ამასთან, მერის მოადგილის თქმით, მნიშვნელოვანია არაფორმალური განათლების მხარდაჭერა და ის, რომ შესაბამისი სერვისები დედაქალაქის სხვადასხვა უბანშია ხელმისაწვდომი.

„მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნულ სასახლეში საგანმანათლებლო და შემოქმედებით საქმიანობაში 5 000-მდე მოსწავლე/ახალგაზრდაა ჩართული. აქედან 1 200-მდე ახალგაზრდა უსასყიდლოდ იღებს სერვისს. გაუმჯობესდა სასწავლო და სამუშაო გარემო, დაინერგა ახალი სერვისები, დაიწყო სასახლის სრული სარეაბილიტაციო სამუშაოები. ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ სერვისების მიწოდება ყველა უბანში თანაბრად გვქონდეს. ამისთვის გვაქვს მოსწავლე-ახალგაზრდობის სახლების ცხრა ფილიალი. ეს ცენტრები სავალალო მდგომარეობაში იყო. უკვე მოვახდინეთ ორი ფილიალის რეაბილიტაცია. მომავალში ყველა ცენტრის რეაბილიტაციაა დაგეგმილი“, - განაცხადა მერის მოადგილემ.

ანდრია ბასილაიას თქმით, თბილისის მუნიციპალიტეტი აქტიურად მუშაობს სახელოვნებო სკოლების მიმართულებითაც და მსგავს სკოლებში 2 630 სოციალურად დაუცველი მოსწავლე უფასოდ სწავლობს.

„დედაქალაქის სხვადასხვა რაიონში ფუნქციონირებს 34 სახელოვნებო სკოლა. 2 630 სოციალურად დაუცველი მოსწავლე სრულიად უფასოდ სწავლობს. გარდა ამისა, ფინანსდება 600-ზე მეტი მაღალი აკადემიური მოსწრების მქონე მოსწავლე. ასევე, არამოთხოვნადი სპეციალობების შენარჩუნების მიზნით, ფინანსდება 700-ზე მეტი მოსწავლე“, - აღნიშნა დედაქალაქის მერის მოადგილემ.

გარდა ამისა, ანდრია ბასილაიამ მუზეუმების განახლების მიზნით განხორციელებულ და დაგეგმილ პროექტებზე ისაუბრა.

როგორც მან აღნიშნა, 2018-2021 წლებში, თბილისში ოთხი მუზეუმი რეაბილიტირდა. კერძოდ, ნიკოლოზ ბარათაშვილის, გალაკტიონის, კოტე და სოსო წერეთლების სახლ-მუზეუმები და ილია ჭავჭავაძის ლიტერატურულ-მემორიალური მუზეუმი.

მისი თქმით, უახლოეს მომავალში გაიხსნება ილია ჭავჭავაძის ახლადრეაბილიტირებული მუზეუმი. უკვე გამოსყიდულია მერაბ-კოსტავას სახლ-მუზეუმის შენობა, რომლის რეაბილიტაციაც იგეგმება.

„ჩვენი ეროვნული გმირის, მერაბ კოსტავას სახლ-მუზეუმის ნაწილი, სამწუხაროდ, წლების განმავლობაში იყო კერძო საკუთრებაში და შარშან დეკემბერში დავასრულეთ გამოსყიდვის პროცესი. ახლა მიმდინარეობს პროექტირება და მომავალ წელს, მერაბ კოსტავას ექნება ისეთი მუზეუმი, როგორსაც ის იმსახურებს“, - განაცხადა თბილისის მერის მოადგილემ.

მისივე თქმით, დაწყებულია ჩუბინაშვილის ქუჩაზე მდებარე, ილია ჭავჭავაძის მეორე, ე.წ. პატარა სახლ-მუზეუმის კვლევა-პროექტირება, რათა მომავალში მისი რეაბილიტაციაც განხორციელდეს. გარდა ამისა, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ თბილისის მუზეუმების გაერთიანება დაუბრუნდა სამუზეუმო საქმეს და სხვადასხვა სამუშაო ხასიათის შეხვედრას ატარებს, რომელშიც ბევრი ახალგაზრდა ერთვება. გარდა ამისა, გამოსცა არაერთი საერთაშორისო გამოცემა, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია“, - აღნიშნა ანდრია ბასილაიამ.

ანგარიშის პრეზენტაციაზე დედაქალაქის მერმა დასრულებულ, მიმდინარე და დაგეგმილ ინფრასტრუქტურულ პროექტებზეც ისაუბრა და აღნიშნა, რომ თბილისის მასშტაბით, ყველა უბანში მულტიფუნქციური სივრცეები შეიქმნება.

მისი თქმით, მნიშვნელოვანია, თბილისის სხვადასხვა უბანში თანაბარი ინფრასტრუქტურა მოეწყოს.

„პარკებისა და სკვერების მოწყობისას ჩვენი კონცეფცია ასეთია - ყველა სპორტული ინფრასტრუქტურა ერთ სივრცეში მოექცეს. ეს იქნება საცურაო აუზი, საკალათბურთო, საფეხბურთო მოედნები, საჭიდაო დარბაზები და სხვა. მსგავსი ადგილებით ყველა თაობის ადამიანმა უნდა ისარგებლებს. ადრე იყო ტენდენცია, რომ სპორტით მხოლოდ ახალგაზრდები ინტერესდებოდნენ. ახლა ეს დამოკიდებულება შეიცვალა. ყველა რაიონში, უბანში მულტიფუნქციური სივრცეები უნდა შეიქმნას“, - განაცხადა კახა კალაძემ.

თბილისის მერის მოადგილე ანდრია ბასილაიამ დედაქალაქში განხორციელებულ ინფრასტრუქტურულ პროექტებზე გაამახვილა ყურადღება.

„როდესაც საქმიანობას შევუდექით, დედაქალაქში არსებული ინფრასტრუქტურა კრიტიკას ვერ უძლებდა. ამ მხრივ ბევრი ვიმუშავეთ. 2018-2021 წლებში, თბილისში აშენდა სამი სპორტული ცენტრი; განთავსდა 400-მდე გარე გამოყენების სატრენაჟორო სივრცე; მოეწყო და რეაბილიტაცია ჩაუტარდა 500-ზე მეტ სპორტულ მოედანს; რეაბილიტირდა რვა სახელოვნებო სკოლა და შვიდი სპორტული ცენტრი; ტექნიკით და ინვენტარით აღიჭურვა ექვსი სპორტული ცენტრი“, - განაცხადა ანდრია ბასილაიამ.

პრეზენტაციისას თბილისის მერის მოადგილემ მიმდინარე და დაგეგმილ პროექტებზეც ისაუბრა.

„აღსანიშნავია, რომ ორი დიდი ბიბლიოთეკის რეაბილიტაციას ვასრულებთ. ასევე, მთაწმინდის სპორტული ცენტრის სარეაბილიტაციო სამუშაოები აქტიურად მიმდინარეობს. ვარკეთილსა და დიდი დიღომში ორი მულტიფუნქციური საზოგადოებრივი ცენტრი შენდება. ცოტნე დადიანის ქუჩაზე კი, სკეიტ პარკის მოწყობის სამუშაოები ხორციელდება. ახლო მომავალში დაგეგმილია სოფელ დიდ ლილოში სპორტული კომპლექსის მშენებლობა. წყნეთის გზატკეცილზე ფეხბურთის დახურული, ხელოვნურსაფარიანი მოედანი აშენდება. „მზიურში“ მდებარე ფეხბურთის მოედნის სამშენებლო-სარეაბილიტაციო სამუშაოები განხორციელდება. ასევე, მოხდება ქალთა და შშმ პირების გუნდების/კლუბების ხელშეწყობა. ამ პროგრამის ფარგლებში, მათ შევუძენთ ეკიპირებას, ვუქირავებთ სივრცეებს, რომ ჯანსაღი ცხოვრების წესით, რაც შეიძლება მეტმა ადამიანმა იცხოვროს“, - აღნიშნა ანდრია ბასილაიამ.

დღევანდელ პრეზენტაციაზე ასევე აღინიშნა, რომ პანდემიის პირობებში, კულტურის სფეროს მხარდასაჭერად, თბილისის მერიამ დამატებით, ერთი მლნ ლარი გამოყო.

„პანდემია იყო ეკონომიკური თვალსაზრისით ძალიან რთული ჩვენი ქვეყნისთვის, ხოლო კულტურა იყო ის სფერო, რომელმაც დიდი დარტყმა მიიღო. ჩვენ მაშინ ძალიან ბევრი შეხვედრა ჩავატარეთ და მივხვდით, რომ მნიშვნელოვანი იყო, ჩვენი ხელშეწყობა არ შეჩერებულიყო. მივიღეთ მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება - იმის ფონზე, როცა პრაქტიკულად ყველა პროგრამის შემცირება მოგვიხდა, კულტურის დაფინანსების პროგრამას დავუმატეთ ერთი მლნ ლარი. მთელი წლის განმავლობაში, ვაფინანსებდით სხვადასხვა ღონისძიებას. ასევე, გავამარტივეთ წესი, რათა შეგვძლებოდა პანდემიის პირობებში ღონისძიებების ჩატარება - ეს იყო პირდაპირი ჩართვები, ვირტუალური ღონისძიებები. მთავარი იყო, რომ კრეატიული პროცესი და ღონისძიებები არ შეჩერდა და ათასობით არტისტმა შეძლო, გაეკეთებინა პროექტები და მიეღო გარკვეული დაფინანსება“, - განაცხადა ბასილაიამ.

მისივე თქმით, პანდემიის პერიოდში, როდესაც საზოგადოებას სახლში, იზოლაციაში ყოფნა უწევდა, დისტანციურ ფორმატში განხორციელდა სხვადასხვა სახის ვიდეოსწავლება და სპორტული აქტივობები.

გარდა ამისა, როგორც ანდრია ბასილაიამ აღნიშნა, საკლუბო ცხოვრება, რომელსაც საქართველოს ტურისტული პოტენციალის განვითარებისთვის საკმაოდ მნიშვნელოვანი როლი ჰქონდა, პანდემიის პერიოდში დიდი გამოწვევის წინაშე დადგა.

„იმის მიუხედავად, რომ პანდემიის გამო დახურული იყო კლუბების შიდა სივრცეები, მივაღწიეთ შეთანხმებას შრომის ინსპექციის სამსახურთან, რის შედეგადაც ბევრმა შეძლო და ზაფხულის განმავლობაში, ღონისძიებები ღია სივრცეში ჩაატარა“, - განაცხადა ანდრია ბასილაიამ.

ამასთან, პრეზენტაციაზე თბილისის მერმა აღნიშნა, რომ პანდემიის პირობებში მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილება იქნა მიღებული ბარებისა და რესტორნების ხელშეწყობისთვის.

„ის რესურსი, რომელიც გამოინახა, გარკვეული შვება იყო მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის. ჩვენ მომავალშიც ვაპირებთ ამ მხარდამჭერი პროგრამების განხორციელებას“, - განაცხადა კახა კალაძემ.

საუბრის დასასრულს, თბილისის მერმა გაწეული საქმიანობისთვის მუნიციპალიტეტის მერიის თანამშრომლებს მადლობა გადაუხადა.

მსოფლიო
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის