,
.jpg)
საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პირველი რექტორი იყო ქართული ინტელიგენციის ერთ-ერთი თვალსაჩინო და აღიარებული წარმომადგენელი - დავით კანდელაკი. იგი დაიბადა განათლებულ და ქართული ტრადიციების მქონე ოჯახში, მისი მშობლები - ვლადიმერ კანდელაკი და ნეოლინა ჩხენკელი პედაგოგები იყვნენ და მოღვაწეობდნენ ქ. ბაქოში. მათ სამი შესანიშნავი ვაჟიშვილი გაზარდეს - გიგა, სანდრო და დავითი, რომლებიც ახალგაზრდობიდანვე ეწეოდნენ აქტიურ საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ მოღვაწეობას და გასული საუკუნის 30-იანი წლების ავბედით ჟამს ემსხვერპლნენ.
მინი დოსიე: დაბადების თარიღი: 1895წ; გარდაცვ. თარიღი: დაბადების ადგილი: სოფელი კულაში, ქუთაისის გუბერნია. 1921-1930წწ. განათლების სახალხო კომისარი (განათლების მინისტრი); 1930 წლიდან საბჭოთა კავშირის საგარეო ვაჭრობის სახალხო კომისრის მოადგილე; 1930-1934წწ. საბჭოთა კავშირის სავაჭრო წარმომადგენელი შვედეთში, 1935-1937წწ. - გერმანიაში; 1937 წლის 11 სექტემბერს მოსკოვში დააპატიმრეს. ბრალად ედებოდა ტერორისტულ ორგანიზაციაში მონაწილეობა. დახვრიტეს 1938 წლის 29 ივლისს.
დავით კანდელაკს საუნივერსიტეტო განათლება გერმანიაში ჰქონდა მიღებული. იგი სრულყოფილად ფლობდა ევროპულ ენებს. განათლებით ეკონომისტს, ჯერ რუსეთში მოუხდა მუშაობა, ხოლო საქართველოში 1921 წლის შემოდგომაზე ჩამოვიდა და დაინიშნა განათლების სახალხო კომისრად (მინისტრად). ამ დიდ ეროვნულ საქმეს მთელი 10 წლის განმავლობაში უანგაროდ, საქმის დიდი ცოდნითა და თავდადებით ემსახურა. იმ დროს განათლების უწყებაში შედიოდა სკოლამდელი აღზრდის კერები, საშუალო და უმაღლესი სასწავლებლები, პროფესიულ-ტექნიკური განათლება, თეატრები, მუზეუმები, კინო და სახელმწიფო გამომცემლობა.
დავით კანდელაკის სახელთან უშუალოდ არის დაკავშირებული სახელმწიფო სამეცნიერო საბჭოს პედაგოგიური სექციების უაღრესად ნაყოფიერი შემოქმედებითი მუშაობა, ქართულ ენაზე საშუალო და უმაღლესი სასწავლებლებისათვის სახელმძღვანელოების შექმნა, პედაგოგიური კადრების აღზრდა, პედაგოგიკურ-მეთოდიკური მუშაობის დონის ამაღლებაზე ზრუნვა და სხვ.
1928 წლის ოქტომბრისათვის დამთავრდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის რეორგანიზაცია. მას შეუერთდა ამიერკავკასიის რუსული პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო განყოფილება და ამ ორი სასწავლებლის ბაზაზე დაფუძნდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. პროფესორთა საბწომ ინსტიტუტის პირველ რექტორად აირჩია ერთ-ერთი მისი დამაარსებელი, საქართველოს განათლების სახალხო კომისარი დავით კანდელაკი, ხოლო პრორექტორებად - პროფესორი ნიკოლოზ მუსხელიშვილი და პროფესორი ევგენი პეტკევიჩი. ჩამოყალიბდა სამი ფაკულტეტი: სამშენებლო - დეკანი კირიაკ ზავრიევი, სამთო-ქიმიური - დეკანი გიორგი წულუკიძე, ელექტრო-მექანიკური დეკანი - გიორგი გედევანიშვილი. დავით კანდელაკის, როგორც რექტორის საზრუნავი და სამოქმედო არე მეტად მრავალმხრივი იყო. ძალასა და ენერგიას არ იშურებდა ახალი კათედრების ჩამოყალიბების, პროფესორ-მასწავლებელთა შემადგენლობის მაღალი დონის საინჟინრო-ტექნიკური კადრებით შევსების, სასწავლო და სამეცნიერო ბაზის შექმნისა და განვითარების, სტუდენტთა და პროფესორ-მასწავლებელთა საყოფაცხოვრებო პირობების გაუმჯობესებისათვის.
თანამედროვეთა დახასიათებით დავით კანდელაკი იყო მაღალი, მკერდგაშლილი, ჩაფსკვნილი, სპორტული აღნაგობის, საკმაოდ ლამაზი სახისა და დახვეწილი მანერების მქონე პიროვნება. ჰქონდა მაღალი შუბლი, ქართული, ოდნავ კეხიანი ცხვირი, თბილი, წკვიანი, კეთილშობილური და ნათელი გამოხედვა.
ერთი შეხედვით მკაცრი და უკარება კაცის შთაბეწდილებას ტოვებდა, მაგრამ გამოსაუბრებისას წამსვე შეიცნობოდა მისი დიდი ადამიანური, კეთილი ბუნება. იცოდა ყურადღებიანი მოსმენა და მიმზიდველი საუბარი. მასთან ნებისმიერი სოციალური წარმოშობისა და ასაკის ადამიანს შეეძლო გამოენახა საერთო ენა. ყოველმხრივ დახმარებას უწევდა ხელმოკლე სტუდენტებს, რომელთათვისაც იგი ადამიანობის ეტალონი ბრძანდებოდა.
დავით კანდელაკის უახლოესი მეგობრები იყვნენ ცნობილი ქართველი მეცნიერი შალვა ნუცუბიძე, მწერალი დია ჩიანელი და განათლების დარგის ერთ-ერთი თვალსაჩინო მოღვაწე - თეიმურაზ წუმბურიძე. მათთან ერთად დავით კანდელაკმა საფუძველი ჩაუყარა ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტს.
დავით კანდელაკი 1937 წელს მოსკოვში გამოიძახეს, სადაც პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლი გახდა.
ბრიტანულმა გაზეთმა „ფაინენშელ თაიმსმა“ (Financial Times) გამოაქვეყნა დასავლელი ყოფილი დიპლომატებისა და ანალიტიკოსების ღია წერილი სათაურით „მიაღწიეთ მშვიდობას უკრაინაში, სანამ ძალიან დაგვიანებული არ არის“, რომელიც მიმართულია ამერიკის შეერთებული შტატების ხელისუფლებისადმი და თეთრ სახლს სამშვიდობო მოლაპარაკების ინიცირებისაკენ მოუწოდებს. წერილს ხელს აწერენ ენტონი ბრენტონი (დიდი ბრიტანეთის ყოფილი ელჩი რუსეთში), ჯეკ მეტლოკი (აშშ-ის ყოფილი ელჩი რუსეთში), ლორდი სკიდელსკი (უორიკის უნივერსიტეტის პროფესორი) და სხვები.
გთავაზობთ წერილის მცირედ შემოკლებულ ტექსტს:
ბოლო დროს რუსეთის არმიის წარმატებები დონბასში ადასტურებენ იმ თვალსაზრისის ჭეშმარიტებას, რომ ომი მოლაპარაკების გზით უნდა დასრულდეს. აშშ და მისი მოკავშირეები მხარს უჭერენ უკრაინის პოზიციას, რომ ომის შეწყვეტა მოხდება მხოლოდ მას შემდეგ, როცა სიტუაცია 2014 წლამდე არსებულ საზღვრს დაუბრუნდება, ანუ როცა რუსები გაძევებულები იქნებიან დონბასიდან და ყირიმიდან. მაგრამ საქმის კურსში მყოფი ანალიტიკოსები ერთხმად ამბობენ, რომ შექმნილ ვითარებაში, დიდი ალბათობით, რუსეთს მეტი შანსები აქვს წარმატებას მიაღწიოს.
ასეთი დასკვნა მიანიშნებს იმას, რომ მიზანშეწონილია და აუცილებელიც მშვიდობის მიღწევა მოლაპარაკების გზით. ამ დროს ერთ-ერთი მთავარი საზრუნავია უკრაინის როგორც სახელმწიფოს გადარჩენა: თავიდან უნდა იქნეს აცილებული უკრაინელი ხალხის განადგურება და ეკონომიკის სრული დანგრევა. დასავლეთის ოფიციალური პოზიცია მოლაპარაკების გზის უარსაყოფად ეფუძნება რწმენას, რომ თუ უკრაინა რუსეთზე სრულად არ გაიმარჯვებს, მაშინ ვლადიმერ პუტინს „ყველაფერი გამოუვა და მომავალშიც იგივეს გააგრძელებს“.
მაგრამ ასეთი პოზიცია იგნორირებს ორწლიანი სამხედრო მომედების ყველაზე მნიშვნელოვან შედეგს, რომელიც დღეისათვის არის მიღწეული: უკრაინამ შეინარჩუნა თავისი დამოუკიდებლობა - ისევე როგორც ფინეთმა 1939-1940 წლებში. მცირე ტერიტორიული დათმობები უმნიშვნელო ფასი იქნება რეალური და არა ფიქტიური სუვერენიტეტისათვის.
თუ უკრაინაში ისეთი მშვიდობა გარდაუვალია, რომელიც დაეფუძნება მხარეთა დაშორიშორების დღევანდელ ხაზს, მაშინ მასზე უარისთქმა და შანსის გამოუყენებლობა უზნეობა იქნებოდა.
ვაშინგტონმა მოსკოვთან მოლაპარაკება უნდა დაიწყოს უსაფრთხოების ახალი პაქტის შესამუშავებლად, რომელშიც დაცული იქნება როგორც უკრაინის, ისე რუსეთის კანონიერი ინტერესები. როგორც კი ამგვარი მოლაპარაკებების დაწყების შესახებ გამოცხადდება, საჭირო გახდება დაუყონებლივი მოქმედების განხორციელება ცეცხლის შეწყვეტის მიზნით, რაც შესაძლებლობას მისცემს რუსეთისა და უკრაინის ხელმძღვანელებს მოლაპარაკება რეალურად და კონსტრუქციულად გააგრძელონ.
ჩვენ მოვუწოდებთ მსოფლიოს ლიდერებს მხარი დაუჭირონ ასეთ ინიციატივას. რაც უფრო დიდხანს გაგრძელდება ომი, უკრაინა მით უფრო მეტ ტერიტორიას დაკარგავს. შესაბამისად, მით უფრო დაჩქარდება ომის ესკალაცია ბირთვული იარაღის გამოყენების ზღურბლამდე. პირიქით - რაც უფრო სწრაფად განხორციელდება მხარეთა მშვიდობიანი მოლაპარაკება, მით უფრო მეტი სიცოცხლე იქნება გადარჩენილი, მით უფრო სწრაფად დაიწყება უკრაინის აღდგენა და მსოფლიო იმ უფსკრულის ნაპირიდან უკან დაიხევს, რომლის წინაშეც დღეს დგას“.
წყარო: https://www.ft.com/content/90185a02-8107-47c0-ae6f-b06e88b796b5
