USD 2.8071
EUR 3.0151
RUB 3.3627
თბილისი
ბექა კობახიძის პასუხი აფხაზეთის საკითხზე - აფხაზებმა, რუსეთის დახმარებით, ჩაატარეს ეთნოწმენდა, დაიტაცეს ჩვენი თანამოქალაქეების ქონება, დახოცეს მშვიდობიანი მოსახლეობა, გალში არის აპარტეიდი
თარიღი:  967
"ჩემი უფროსი კოლეგა მიშა ბახტაძის კედელზე, კომენტარებში (იხ. სტატუსი), შეიკრიბა ყრილობა: სოხუმის უნივერსიტეტის, თსუ-ის, წმინდა თამარ მეფის სახელობის უნივერსიტეტის, მწერალთა კავშირის პროფესორთა და წევრთა შემადგენლობით.
განსახილველი საკითხია ამხ. კობახიძის ბლოგის კოლექტიური დაგმობა.
ამხანაგები შეთანხმდნენ, რომ საიდანღაც ვფინანსდები და სიტყვებით გამოვიდნენ მათი ეპოქისთვის დამახასიათებელი მძიმე ტერმინოლოგიის გამოყენებით.
ჩემი პოსტის პირველი ნაწილი არ ეხება აფხაზეთის საკითხს. მე მინდა მოკლედ მოგიყვეთ ბოლო ნახევარი საუკუნის ქართული ისტორიოგრაფიის ისტორია.
საბჭოთა საქართველოში საქართველოს ისტორიის კვლევის ორი მთავარი კერა არსებობდა: თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი და მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული ისტორიის ინსტიტუტი. აწ განსვენებული მარიკა ლორთქიფანიძისა და როინ მეტრეველის შემდეგ, საქართველოს ისტორიის კათედრა არ განახლებულა 1990-იანი წლების მიწურულამდე. ეს განსაკუთრებით ეხება ქართულ მედიევისტიკას/შუა საუკუნეებს (თუ მარიკა ლორთქიფანიძის ვაჟს, ასევე აწ განსვენებულ გიორგი ოთხმეზურს არ ჩავთვლით). თაობებს შორის იყო რამდენიმე ათწლეულის წყვეტა.
რატომ? იმიტომ რომ იქ ჩაიბუდა ხალხმა და ნიჭიერი ახალგაზრდების გამოჩენას ცეცხლითა და მახვილით ებრძოდნენ. ბევრი ადამიანი დაიკარგა, რადგან საქმეს არ გააკარეს.
ერთი ჩემი უფროსი კოლეგა მიყვებოდა, სანამ ადამიანის ხელმძღვანელი ცოცხალი იყო, მას ვინ მიუშვებდა კათედრაზეო. უნდა დალოდებოდა სიკვდილს, შანსი რომ გასჩენოდაო. ზოგის ხელმძღვანელის ხელმძღვანელი იყო ცოცხალი და დიდხანს მოუწევდა ლოდინი. ეს არის ფეოდალიზმი, ეს ყველამ იცის, მაგრამ ხმას არავინ იღებს, რადგან ესაა მათთვის ქართველობა, დედაუნივერსიტეტი და ასე შემდეგ.
მერე ამათ 2000-იანი წლებიდან დაევალათ კონკურსების ჩატარება. იქიდან დღემდე არის წივილ-კივილი, ფიზიკური შეხლა-შემოხლა ამ კონკურსებზე. არ გეგონოთ ამას მეცნიერებასთან აქვს რამე კავშირი - შეჯიბრი არის იმაზე თუ ვისი კლანი უფრო ძლიერია.
და აი, მოხდა ბედნიერება, თსუ-ის საქართველოს ისტორიის კათედრა და ისტორიის ინსტიტუტი არათუ აღარ არის ერთადერთი ადგილი, სადაც ადამიანი შეიძლება ისტორიკოსი გახდეს (მხოლოდ ამ ორ ადგილას ხდებოდა დისერტაციების დაცვა), არამედ ხალხი გარბის იქიდან. როგორც მწერალს აღარ სჭირდება მწერალთა კავშირის წევრობა თავისი შემოქმედებისთვის, ისეა ახლა მომავალი თაობის ისტორიკოსი - მას შეუძლია სხვაგან, პატივცემული გვამებისა და დინოზავრებისგან დამოუკიდებლად შექმნას თავისი კარიერა.
ამას ესენი ვერ ეგუებიან. ჩვენო, ისევ ჩვენო, სულ ჩვენ უნდა ვიყოთო...
რა იყო ამათი ისტორიოგრაფია: პოზიტივისტური, შავ და თეთრ ფერებში, თარიღებზე, სახელებზე, გმირებზე და ანტიგმირებზე აგებული, შავი და თეთრი ფერის ეპოსური თხრობა, სადაც ქართველი სულ მართალია, ყველა გარშემო მტერია, ქართველი სულ მსხვერპლია და არის მუდმივი ბრძოლა დავითსა და გოლიათს შორის. ეს იყო ეთნონაციონალისტური ისტორია. გმირები და ანტიგმირები ეპოქების მიხედვით განისაზღვრებოდა: საბჭოთა დროს გმირი იყო მუშა, პარტია, გლეხი; ანტიგმირი იყო დასავლეთი, კაპიტალიზმი, ბატონი და 19-20 საუკუნეების პოლიტიკური ნაციონალისტები.
დაემხო საბჭოთა წყობა და იგივე ხალხმა მუშას, პარტიას, გლეხს გადაუსვა ხაზი და მთლიანად ეთნონაციონალიზმს მიაწვა, აი იმ სტილში, ათეიზმის კათედრები თეოლოგიის კათედრებად რომ გადაკეთდა.
1943 წელს, გაქანებული სტალინიზმის ეპოქაში, ჯავახიშვილის, ჯანაშიას და ბერძენიშვილის მიერ დაიწერა "საქართველოს ისტორია უძველესი დროიდან მეცხრამეტე საუკუნემდე", რომელიც პირადად დაარედაქტირა და მას მსვლელობა მისცა სტალინმა.
წაიკითხეთ ეს წიგნი და თქვენ ვერ იპოვით განსხვავებას მასსა და ქართველთა კოლექტიურ მეხსიერებას შორის, მის ნარატივს ვერ განასხვავებთ იმისგან, როგორც დღემდე ვსწავლობთ ისტორიას.
საქართველოში გაგიჭირდებათ იპოვოთ 10 ისტორიკოსი, რომელიც კითხულობს და წერს რომელიმე დასავლურ ენაზე. ესე იგი, ჩვენში თანამედროვე სამეცნიერო ცოდნა ვერც შემოდის და ვერც გადის. საქართველოს ისტორიის შესახებ დაწერილი ხარისხიანი ინგლისურენოვანი წიგნებით ერთ თაროს ვერ გაავსებთ და რაც დაიწერა, უდიდესწილად, უცხოელმა ქართველოლოგებმა დაწერეს. ეს ხალხი მოწყვეტილია გარესამყაროს, ეპოქას და ჩვენც ისევ და ისევ გვასწავლიან ეთნონაციონალისტურ ისტორიას, სადაც სულ კარგები და გმირები ვართ.
ესენი თავს თვლიან მამულის მცველებად, კალმიან ჯარისკაცებად, მაგრამ ეს საყველპუროდ, თორემ კონკურსის ინტერესებს და პოლიტიკურ კონიუქტურას რომ დასჭირდება, როგორც უქნიათ ისე იზამენ.
და ვისგან იცავენ მამულს? საქართველოს გარეთ რა იწერება ისინი ვერ კითხულობენ და ვერც ეპასუხებიან (10 წელია ჯორჯ ჰიუიტის უკიდეგანოდ მდარე და ანტიქართული წიგნი უშედეგოდ უცდის რეცენზიას), მაქსიმუმ სოხუმელ სტანისლავ ლაკობას გამოეპასუხონ, მაგრამ მათი მთავარი როლი არის ქართული საზოგადოების გაგიჟება.
კონკრეტულად, აფხაზეთთან მიმართებით მუშაობს ორი ფაბულა:
1. ინგოროყვისტული - აფხაზები ჩამოთესლებულები არიან და ნოე რომ კიდობნიდან გადმოვიდა მას შემდეგ იქ მხოლოდ ქართველები ცხოვრობდნენ;
2. აფხაზებიც კი ცხოვრობდნენ იქ, მაგრამ სულ ისე ვიყავით, როგორც ყველი და პური. არასდროს არაფერი არ მომხდარა, რასაკვირველია, არავითარი შეცდომა არავის არ დაუშვია.
აქ ფაქტების უგულებელყოფა, გადაკეთება, დამახინჯება საყვარელი სპორტია, რადგან მამულს ასე სჭირდება.
ხმაურის გამომწვევ პოსტში დავწერე, რომ სოხუმის უნივერსიტეტის ორი პროფესორი კედელზე შეთანხმდა - ელარჯი კი არის აფხაზური სიტყვაო, მაგრამ აფხაზებმა რომ არ წაგვართვან ამიტომ ფრანგულად ჩავთვალოთო.
აფხაზურად სწავლა არ აუკრძალავთ სტალინის დროს. ოთხი კლასი რომ აფხაზურად სწავლობდნენ და მერე ეს აიკრძალა, აბა ეგ რა მოსატანია, ოთხი წელი რა არისო...
ასეთებზე არათუ პრეტენზია არ აქვთ ერთმანეთთან, არამედ აგულიენებენ ერთურთს - "მიდი-მიდი, მიაწექი, მაგარია"-ს ჟანრში. შედეგად ვიღებთ გამოლაყებულ საზოგადოებას.
შორს რომ არ წავიდე, აგერ ჩემს თვალწინ, გუშინ და დღეს მოხდა: წმინდა თამარ მეფის უნივერსიტეტის პროფესორმა, ბატონმა წურწუმიამ მოიგონა, თითქოს მე დავწერე რომ აფხაზეთი დამოუკიდებელი საკავშირო რესპუბლიკა იყო სსრკ-ში და დამგმო, "ამაზრზენი" მიწოდა. დღისით, მზისით ქნა ეს ამბავი. რომ ვერაფერი ნახა დასაგმობი, თავად მოიგონა.
თსუ-ის პროფესორმა, როლანდ თოფჩიშვილმა მოიგონა თითქოს მე მეთქვას, რომ აფხაზეთში ქართული ტოპონიმები საერთოდ არ არისო. მანაც დამგმო და ვიღაცის ინტერესების გამტარებელი მიწოდა.
კიდევ მრავალი და მრავალი სხვა...
ხვდებით თქვენ ესენი ისტორიას როგორ ექცევიან? ისტორიულ დოკუმენტებს როგორ ატრიალებენ?
ჩემს პოსტში ჩამოვთვალე უკიდურესად საყურადღებო საკითხები, რომლებიც მიფუჩეჩებული აქვს ქართულ ისტორიოგრაფიას, თვალები აქვს მასზე დახუჭული, არ აწყობს მათზე საუბარი, რადგან ეთნონაციონალისტურ ჩარჩოს არ ერგება ისინი. ხმამაღალი დუმილია!
რატომ ჩნდება მეთვრამეტე საუკუნის ევროპულ რუკებზე "დამოუკიდებელი აფხაზები"?; რატომ არ მოაწერა შარვაშიძემ ხელი 1790 წლის ივერიელ მეფე-მთავართა ტრაქტატს? მუჰაჯირობის შემდეგ, რატომ ინიშნებოდნენ აფხაზეთში ეპისკოპოსებად ქართველი ნაციონალისტი მღვდელმთავრები? რა როლი ჰქონდათ ქართველებს იმპერიის მიერ დაარსებული მართლმადიდებლური ქრისტიანობის აღმდგენი საზოგადოების მუშაობაში აფხაზეთის ტერიტორიაზე? ბატონ-ყმობის გაუქმების შემდეგ, რა მიმართულებებით ხდებოდა აფხაზეთის მოსახლეობის შრომითი მიგრაცია? 1897 წლის საყოველთაო აღწერის ანალიზი სად არის? და მრავალი სხვა, რომელთა პასუხგაუცემლად ვერ დაიწერება აფხაზეთის ისტორია.
მაგრამ ეს ყველაფერი გვერდზე გადადეს, როგორც აქამდე ჰქონდათ გადადებული, და ჩააბჟირდნენ ჩემს რეპლიკას - ლეონ აფხაზთა მეფე ბერძნულენოვანი იყო თუ ქართულენოვანი. ჯერესერთი, თვითონაც ვერაფერს ამტკიცებენ რა ენაზე საუბრობდა ლეონი, მხოლოდ ვარაუდებია, მაგრამ მათი ვარაუდიც რომ იყოს სწორი, ლეონი გამოიყენეს ზემოხსენებულ მთავარ კითხვებზე პასუხებისგან თავის ასარიდებლად.
ელარჯის ისტორია და ერთმანეთის მიერ ისტორიის პროფანიზაციაზე ყველაფერი რომ იციან, ხმას რომ არ იღებენ, მაგრამ აგერ უცებ ლეონზე აენთნენ, ბექა კობახიძემ არასწორი ფაქტი დაწერაო. ფაქტი კი არ აღელვებთ მაგათ, ის აღელვებთ რომ ბექა კობახიძე მათ ეთნონაციონალისტურ ჩარჩოს გასცდა. ახალგაზრდა კაცია, რამდენს ბედავს და ა.შ.
აღარ გამოვა, ბატონებო, აღარ გადაწყდება კოლექტიური მეხსიერების საკითხები თქვენს ვიწრო წრეში და წამოვა ახალგაზრდა თაობა, რომელიც ისე დაწერს ისტორიას, როგორც განვითარებულ ქვეყნებში წერენ. თქვენ ამას აღარავინ შეგეკითხებათ.
საერთაშორისო ლიტერატურაში აფხაზეთის და ცხინვალის მიმართულებით მდგომარეობა ძალიან მძიმეა. გადაჭარბების გარეშე ვიტყვი, სამწუხაროდ, გლობალური ისტორიოგრაფია მთლიანად აცდენილია იმას, რასაც ეს ქართველი ისტორიკოსები წერენ და საუბრობენ.
წერენ ბევრს. ზემოხსენებულმა როლანდ თოფჩიშვილმა მომიწოდა, ისტორიკოსმა ბევრი უნდა იკითხოს და ცოტა უნდა წეროსო. მე თექვსმეტი წელია ერთ წიგნზე ვმუშაობ და თავად 266 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი ყოფილა (თან ამ ასეულებით რომ ამაყობენ). მაგრამ არც ერთ ავტორიტეტული ავტორი ამათ ნაშრომებს არ ეყრდნობა. მკაფიო სიგიჟეებს რომ წერ, სერიოზული ხალხი შენს ნაწერს არ წაიკითხავს და მათი დამოწმებით თავს არ გაიბანძებს.
აფხაზეთის ისტორიაზე საერთაშორისო დისკურსი მიმდინარეობს ქართველი ისტორიკოსების მონაწილეობის გარეშე. ეს არის ფაქტი.
აქ მე რომ მეყელყელავებიან, მე შედეგები ვიცი რა ხდება! წამოვზრდით თაობას, რომელიც საერთაშორისო აუდიტორიისთვის გასაგებ მეცნიერულ ენაზე ისაუბრებს მსოფლიოსთან და იქ თქვენი ადგილი არ იქნება.
წარმოიდგინეთ, ესენი რომელიმე სოლიდურ საერთაშორისო სამეცნიერო კონფერენციაზე რომ გამოიყვანო (თარჯიმნით), თავიანთი უხამსი საბჭოთა ლექსიკით, "კალმიანი ჯარისკაცის" პათოსით და 266 ნაშრომით, ხალხს თავი ზოოპარკში ეგონება. სირცხვილია და ამ სირცხვილში ფულსაც ვიხდით, ჩვენს შვილებსაც მათ ვანდობთ.
ამ ხალხის ნაშრომები ჩვენი და ჩვენი შვილების გასაგიჟებლად გამოიყენება. ამ ეთნონაციონალისტურმა ნარატივებმა შვა კონფლიქტის ფესვები, რომლებიც შემდეგ რუსეთმა გამოიყენა. ამ ეთნონაციონალიზმს აქვს პოტენციალი სხვა კონფლიქტებშიც ჩაგვითრიოს. სულ მინიმუმ, საარჩევნო ყუთთან მიგვიყვანოს და "გარეჯი საქართველოა!" ლოზუნგებზე მიგვაცემინოს ხმა.
ასე გაზრდის ეს ხალხი თქვენს შვილებსაც და იქნება ამ სავოკის კვლავწარმოება. ან ეს უნდა შევცვალოთ ან ჩვენი დეგრადაცია გაგრძელდება და შვილები ამ ქვეყანაში აღარ იცხოვრებენ.
რამდენიც არ უნდა იწივლოთ და იკივლოთ, მე იმდენს მაინც გავაკეთებ, რომ საკუთარ თავზე სასაყვედურო არ მქონდეს, რამე დავაკელითქო.
ნაყალბევთაგან კიდევ ერთი ბრალდებაა ის, თითქოს, მე ისტორიის გამოყენებით ვცდილობ კონფლიქტის გამოსავლის პოვნას.
მე ისტორიკოსი ვარ და ამიტომ ვწერ ისტორიაზე. ისტორიის იმ კუთხეებზე, რომლებიც მიფუჩეჩებული აქვს ამ ხალხს.
ისტორია უნდა ვიცოდეთ. აუცილებელია. როცა აფხაზეთზე საუბრობ, უნდა იცოდე რას ფიქრობს იქ მცხოვრები ხალხი, უნდა იცოდე რა აძლევს მათ მოტივაციას, თუნდაც ეს დიდი სისულელეც იყოს. მათი ნარატივი აუცილებლად უნდა იცოდე.
მაგრამ! ცივილიზებული კაცობრიობა შეთანხმდა, რომ 1991 წლის საზღვრებში უნდა დარჩეს ყველა. ეს არის 2*2=4.
აფხაზებმა, რუსეთის დახმარებით, ჩაატარეს ეთნოწმენდა, დაიტაცეს ჩვენი თანამოქალაქეების ქონება, დახოცეს მშვიდობიანი მოსახლეობა, გალში არის აპარტეიდი.
ბოლო 30 წლის ისტორია მათ დამნაშავეებად აქცევს და აკისრებს კოლექტიურ პასუხისმგებლობას, კაცობრიობის წინაშე ჩადენილი დანაშაულებებისთვის. დღეს ჩვენი ტერიტორია ოკუპირებულია, ასევე კაცობრიობის წინაშე დამნაშავე რუსეთის მიერ.
ამასთანავე, ბოლო 30 წლის ისტორია სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ჩვენ ინგოროყვას თეორია გავამართლოთ და წარსულში კონფლიქტის ფესვები არ ვეძიოთ.
ამასთანავე, საფიქრალია, რას ვშვებით მას შემდეგ, როცა და თუ რუსეთი ჩამოიშლება? ამ ნაგიჟრებს თუ დავუჯერებთ, მგონი ეთნოწმენდამდე მივალთ და ამას არც ვინმე გაგვიტარებს, არც ჩვენ გვჭირდება. ზოგი იმდენად გულუბრყვილოც არის, რომ ჰგონია ურუსეთოდ დარჩენილი აფხაზები გულზე ხელებს დაიკრეფენ ან ჩაგვეხუტებიან.
გიჟებთან ერთად ამ გეგმებზე სერიოზულად ვერ ვილაპარაკებთ. ამიტომ, გიჟები გვერდზე უნდა გავწიოთ.
ცხადია, როცა ქართული ისტორიოგრაფიის ისტორიაზე ვსაუბრობ, იქ ყველა ერთ ქვაბში არ იხარშება. საკუთარი მამასავით მიყვარს ჩემი სამეცნიერო ხელმძღვანელი - ბატონი დიმიტრი შველიძე. ოთარ ჯანელიძეს აქვს დაუვიწყარი ისტორია, როცა ის 1990-იან წლებში საკუთარი "დვიჟოკით" და ბენზინით დადიოდა არქივში სამუშაოდ. კიდევ არაერთი საყვარელი ადამიანია, რომელთა ხსენებას მოვერიდები, რადგან მერე გიჟები მათ არ გაუნაწყენდნენ.
ღმერთმა ხელი მოგვიმართოს ამ საგიჟეთში..."
მიყევით ბმულს - ბექა კობახიძე
მსოფლიო
«BBC russian» : „გარიყულთა შეხვედრა“: რით დასრულდა ვლადიმერ პუტინის ვიზიტი ჩრდილოეთ კორეაში და რას ფიქრობს ამის შესახებ ჩინეთი“

“ვლადიმერ პუტინის ვიზიტით კორეის სახალხო-დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გამოიხატა რუსეთის ის უპრეცედენტო დაახლოება აზიურ დიქტატურასთან, რომლის გარიყულობის სტატუსი რამდენიმე წლის წინათ თვით კრემლმაც დაადასტურა, როცა კომუნისტურ კორეას სანქციები გამოუცხადა“, - ნათქვამია ბრიტანული სამაუწყებლო კომპანიის „ბიბისის“ (BBC) ვებ-გვერდზე გამოქვეყნებულ სტატიაSi სათაურით „გარიყულთა შეხვედრა“: რით დასრულდა ვლადიმერ პუტინის ვიზიტი ჩრდილოეთ კორეაში და რას ფიქრობს ამის შესახებ ჩინეთი“, რომელშიც გაანალიზებულია რუსი პრეზიდენტის  რუსეთის პრეზიდენტის შეხვედრის შედეგები თავის ჩრდილოკორეელ კოლეგასთან.

გთავაზობთ ამონარიდებს ვრცელი პუბლიკაციიდან:

ფხენიანში ვლადიმერ პუტინს და უზენაეს ლიდერს კიმ ჩენ ინს „გრძნობიერი შეხვედრა ჰქონდათ, მათ ერთმანეთს თავიანთი ფიქრები გაუზიარეს, შემდეგ კი ორივე დასაძინებლად გაემართა. ამხანაგი კიმ ჩენ ინი, როცა ამხანაგ ვლადიმერ პუტინს საძინებელში მიაცილებდა, მასთან გულისხმიერად საუბრობდა“, - მოწიწებით წერს ჩრდილოეკორეული ცენტრალური საინფორმაციო სააგენტო KCNA.

მაგრამ კიდევ რაზე ლაპარაკობდნენ ისინი სინამდვილეში და რას ფიქრობს კრემლის ბინადარის ვიზიტზე ჩინეთი, რომელიც ორივე ქვეყნისათვის უფრო მნიშვნელოვან პარტნიორად ითვლება, ვიდრე ისინი ერთმანეთისათვის?

პოსტსაბჭოთა სივრცის ბევრ დამკვირვებელს ვლადიმერ პუტინის ვიზიტმა საბჭოთა ტელევიზიის ქრონიკა გაახსენა: ორივე ლიდერის გიგანტური პორტრეტები შენობების ფასადებზე, სამხედრო აღლუმი და დროშების ფრიალი, ბავშვების გაღიმებული სახეები და მშრომელთა დიდი სიხარული, აგრეთვე ანტიამერიკული შტამპები ვლადიმერ პუტინისა და კიმ ჩენ ინის გამოსვლებში.

(...)

მაგრამ, რიტორიკის და გარეგნული ზიზილ-პიპილების მიუხედავად, ვლადიმერ პუტინის ვიზიტი საბჭოური ტრადიციის გაგრძელება კი არ არის, არამედ მისგან დაშორება, ტრადიციის წყვეტა.

კსდრ არასდროს არ ყოფილა საბჭოთა კავშირისათვის თანასწორი პარტნიორი, უფრო მეტიც - ორი ქვეყანა ყოველთვის არ იყო ერთმანეთის მეგობარი. 1945 წელს საბჭოთა არმიამ და ამერიკის ჯარებმა კორეა იაპონელთა ოკუპაციისაგან გაათავისუფლეს და იოსებ სტალინმა  კსდრ-ის ამჟამინდელი ლიდერის პაპა კიმ ირ სენი ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში წარმოქმნილი სოციალისტური რეჟიმის ლიდერად დანიშნა.

კიმების დინასტიის დამფუძნებელი თავისი მფარველისა და „მამა-მარჩენალის“ მიმართ ლოიალობას ინარჩუნებდა, მაგრამ იოსებ სტალინის სიკვდილის შემდეგ, როცა ნიკიტა ხრუშჩოვმა პიროვნების კულტი ამხილა, ორ მეზობელს შორის ურთიერთობა გაუარესდა და ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში ასეთად რჩებოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ვლადიმერ პუტინი 2000 წელს ვიზიტით იყო ფხენიანში, თავისი პრეზიდენტობის პირველ პერიოდში რუსეთის ლიდერი მაინცდამაინც არ ინტერესდებოდა ჩრდილოეთ კორეით და უფრო მეტად ყურადღებას აქცევდა ჩინეთთან, იაპონიასთან და სამხრეთ კორეასთან ურთიერთობას, მათთან ვაჭრობის განვითარებას.

უკრაინაში შეჭრის შემდეგ კი ყველაფერი შეიცვალა: სამხრეთ კორეამ რუსეთის წინააღმდეგ სანქციები გამოაცხადა და კიევისათვის საარტილერიო ჭურვების მიწოდება დაიწყო, რუსეთს კი ჭურვების შესყიდვა ფხენიანისაგან მოუწია.

(...)

ჯერ-ჯერობით ვიზიტის მთავარი შედეგია ხელშეკრულება, რომელშიც შეტანილია პუნქტი ურთიერთდახმარების შესახებ იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე მხარეს ვინმე თავს დაესხმება. „ხელშეკრულება ყოვლისმომცველია და ითვალისწინებს დახმარებას ხელმომწერი მხარისადმი აგრესიის დროს“, - განაცხადა ვლადიმერ პუტინმა.

მაგრამ რადგანაც დოკუმენტის ტექსტი არ გამოქვეყნებულა, კომენტატორები ახლა მკითხაობენ, თუ რა არის გათვალისწინებული კონკრეტულად. ბევრი იხსენებს სსრ კავშირისა და კსდრ-ის თანამშრომლობის იმ ხელშეკრულებას, რომელსაც ხელი ნიკიტა ხრუშჩოვმა მოაწერა 1961 წელს და რომელიც გულისხმობს „სამხედრო დახმარების დაუყონებლივ გაწევას“ რომელიმე ხელმომწერ მხარეზე თავდასხმის დროს.

ჯერ-ჯერობით უცნობია, ითვალისწინებს თუ არა ნამდვილად ახალი ხელშეკრულება ამგვარ ურთიერთგარანტიებს.

თავის მხრივ, ჩრდილოეთ კორეის ხელმძღვანელმა ერთმნიშვნელოვნად დაუჭირა მხარი რუსეთს უკრაინასთან ომში, რაც საფუძველს იძლევა, რომ მასში იურიდიულად არის გაფორმებული უკვე მიმდინარე სამხედრო თანამშრომლობა, კერძოდ, ჩრდილოკორეული საბრძოლო მასალების მიწოდება რუსეთის არმიისათვის.

სხვათა შორის, რუსი სტუმარი კორეელ მასპინძელს სანქციების გადახედვას დაპირდა გაეროს ჩარჩოებში. მას, ალბათ, დაავიწყდა, რომ რუსეთი იგივე სანქციების მონაწილე ქვეყანას წარმოადგენს. მოსკოვი გაეროს სანქციებს 2010 წელს მიუერთდა - აკრძალვები ეხებოდა ჩრდ. კორეისათვის სამხედრო-ტექნიკურ დახმარებას და იარაღით ვაჭრობის ემბარგოს. 2017 წელს კი ვლადიმერ პუტინმა პირადად გააფართოვა აკრძალვის რეჟიმი და ხელი მოაწერა სანქციებს სამეცნიერ, სავაჭრო და საფინანსო სფეროებში.

(...)

როგორც „ბიბისის“ კორეპონდენტი ჩინეთში ლორა ბიკერი აღნიშნავს, ოფიციალური პეკინი ფრთხილად და ეჭვით ეკიდება მოსკოვისა და ფხენიანის ერთმანეთთან დაახლოებას და ნამდვილად არ სურს პეკინ-მოსკოვ-ფხენიანის სავარაუდო ღერძის მონაწილე იყოს.

„ბიბისის“ ჟურნალისტი იხსენებს, რომ ვლადიმერ პუტინის ჩინეთში ამასწინანდელი - 17 მაისის - ვიზიტის დროს სი ძინპინი წინააღმდეგი იყო, რომ რუსი ლიდერი პეკინიდან პირდაპირ ჩრდილოეთ კორეაში გამგზავრებულიყო და მას ურჩია, რომ ფხენიანში ვიზიტი სხვა დროისთვის გადაედო.

ლორა ბიკერი აღნიშნავს, რომ რუსეთსაც და ჩრდილოეთ კორეასაც ჩინეთი უფრო ძალიან ჭირდებათ, ვიდრე მოსკოვს და ფხენიანს ერთმანეთი. ანუ მათთვის პეკინი უფრო ძვირფასია. მაგრამ თავის მხრივ, ჩინეთის კომპარტიის სათავეში მდგომებს არ სურთ მსოფლიოში ისეთი შთაბეჭდილება შეიქმნას, რომ პეკინი მათ დაახლოებას ხელს უწყობს.

კიმ ჩენ ინის „მეომრულ და საბრძოლო სულისკვეთებას“ - კორეელი კომუნისტები 2017 წლიდან რეგულარულად აწყობენ ბირთვული რაკეტების ტესტ-გამოცდებს და აშშ-სა და მის რეგიონულ მოკავშირეებს ემუქრებიან - საქმე მიჰყავს აზია - წყნარი ოკეანის ამ ნაწილში აშშ-ის გააქტიურებისა და ვაშინგტონის გავლენის გაფართოებამდე, რაც უკიდურესად არასასურველია ჩინეთისათვის.

ამ კვირაში, როგორც გაზეთი „ფაინენშელ თაიმსი“ წერს, ჩინეთმა და სამხრეთ კორეამ, პირველად ბოლო ათი წლის განმავლობაში, სერიოზული დონის მოლაპარაკება გამართეს, რომლის დროსაც უსაფრთხოების საკითხები განიხილეს. ეს კიდევ ერთხელ მიუთითებს იმას, რომ ნაციონალისტური რიტორიკის მიუხედავად, პეკინი მზად არ არის „გარიყულთა კლუბის“ წევრი გახდეს, რუსეთთან და ჩრდილოეთ კორეასთან ერთად.

წყარო: https://www.bbc.com/russian/articles/cd11ww4y1r9o

 

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.