USD 2.7599
EUR 3.0569
RUB 3.2807
Tbilisi
ბექა ჭიჭინაძე - ქართველი ქალის სახე ძველ ევროპულ წყაროებში
Date:  464
ქართველი ქალის სახე ძველ ევროპულ წყაროებში ნაღდი სადისერტაციო თემაა !
ერთ უცნაურ დეტალს დავაკვირდი, ევროპულ წარმოდგენებში ქართველ ქალს ჯერ იარაღი აასხეს, მერე წვერები, ბოლოს კი სამღვდელო პატივიც მანიჭეს, ასე გახდა ქართველი ქალის სახე ევროპაში ქალთა ემანსიპაციის სიმბოლო, ამ სამი ატრიბუტით - იარაღით, წვერით და მღვდლობით ხაზგასმულია ქალთა თანასწორობა მამაკაცებთან, ხაზს ვუსვამ - წარმოდგენებში, რომელთა ისტორიულობა და ისტორიული ელემენტები ამჯერად არ გვაინტერესებს.
იარაღი
,,ქართველების ქვეყანას ფემინიასაც უწოდებენ, რადგანაც იქ დედოფალი მიუძღვის შეიარაღებულ ქალებს"
უილიამ ტირელის ქრონიკის ძველი ფრანგული გაგრძელება
,,და აღდგა [ქართველ] ქალთა უმამაცესი მოდგმა სარკინოზთა წინააღმდეგ საომრად"
ფრა თომას კანტინპრესი
წვერი
ყველაზე ძნელად წარმოადგენი ცნობაა, უცნობი წყაროა, მე მოვიძიე, მომაქვს ლათინური დედანი:
,,Georgianorum fœminæ quas habere barbam ut viros"
,,ქართველ ქალებს წვერები აქვთ, ისე როგორც მამაკაცებს"
ნაშრომიდან - ,,სადავო წვერის შესახებ" - ,,De barba disputatio", Jacob Thomasius, Gottfried Barth,1676, 37
მღვდლობის პატივი
„[ქართველი] ქალიშვილები სწავლაში თვით მღვდლებზე მეტ სიბეჯითეს იჩენენ და კარგად დახელოვნების შემდეგ მონასტერში დარჩებიან თუ დიდებულთა სამსახურში შევლენ, ღებულობენ აღსარებას, ნათლავენ ყმაწვილებს, აფორმებენ ქორწინებას, ასრულებენ ზიარებასა და სხვა ამგვარ საეკლესიო ფუნქციებს. რამდენადაც ვიცი, ასეთი ჩვეულება ამ ქვეყნის გარდა არც ერთ სხვა ქვეყანაში არ არის“.
ჟან ბატისტ ტავერნიე, დიდი სენიორის სამეფო კარის ახალი აღწერა. ფრანგულიდან თარგმნა, შესავალი და კომენტარები დაურთო კარლო გურულმა, გვ. 204.
უდროოდ და უადგილოდ დამეცემა ხოლმე შთაგონებანი, გუშინ მთელი ღამე მაწრიალა ამაზე ფიქრმა, აშკარად კანონზომიერ ევოლუციას ვხედავთ ყველა ამ ცნობაში, ევროპულ წარმოდგენებში ქალთა ემანსიპაციის იდეა სიმბოლიზებულია ქართველი ქალის სახით, საქართველოსაც ,,ფემინია" ჰქვია (უილიამ ტირელის გამგრძელებელი), მის ერს კი ,,ქალთა უმამაცესი მოდგმა" (თომას კანტინპრესი), რომელიც პროგრესულად იღებს მამაკაცური სრულუფლებიანობის სამივე ატრიბუტს: იარაღს, წვერებს და მღვდლობასაც კი.
ფოტო - „ქართველი ქალი“ (Georgiana), ესპანური გრავიურა, მადრიდი 1804.
culture
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

See all
Survey
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
Vote
By the way