USD 2.6071
EUR 2.9911
RUB 3.0972
თბილისი
"ბანკები და ფინანსები": წლის ადამიანები - 2023
თარიღი:  640

გაზეთ „ბანკები და ფინანსების“ ვერსია ეფუძნება ამა თუ იმ პიროვნების, ან ადამიანთა ჯგუფის საქმიანობის ზეგავლენას საქართველოსა და მსოფლიოში მომხდარ მოვლენებზე, მიუხედავად იმისა, დადებითი იყო ეს გავლენა, თუ უარყოფითი.

გაზეთი „ბანკები და ფინანსები“  წლის ადამიანების ვერსიას 1999 წლიდან აქვეყნებს. ეს არის გაზეთის შემოქმედებითი ჯგუფის, მენეჯმენტისა და გაზეთის ტრადიციული რესპონდენტების თვალსაზრისი. წლის ადამიანად (წლის ადამიანებად) გამოცემის მიერ მთავარ კრიტერიუმად განსაზღვრულია, რომ დასახელებულს უნდა ჰქონდეს შესრულებული განსაკუთრებული როლი საქართველოში და საქართველოსთან მიმართებაში, მსოფლიოში მიმდინარე პროცესებში, გასული წლის მანძილზე მომხდარ და დაფიქსირებულ მოვლენებში. ხაზი ესმება, რომ ეს ზეგავლენა და ამა თუ იმ პიროვნების აღნიშნული როლი, შესაძლოა, იყოს როგორც დადებითი, ისე უარყოფითი.

გამოკითხვის შედეგად, წლის ადამიანად დასახელდა მმართველი პარტიის დამფუძნებელი, მილიარდერი ბიძინა ივანიშვილი.

მეორე პოზიცია წილად ხვდა ჩვენს უბერებელ და ღვაწლმოსილ სპორტსმენს, გამორჩეულ მოღვაწეს, საყოველთაო სიყვარულით გარემოსილ ნონა გაფრინდაშვილს.

მესამეა შარშანდელი ჩვენი გამოკითხვის ლაურეატი და წლის ადამიანი, „ნაპოლის“ და საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელი, ხვიჩა კვარაცხელია.

გამოკითხვის თითოეული მონაწილე ასახელებდა, მისი აზრით, წლის სამ ყველაზე გავლენიან პიროვნებას. ქულების შეჯამების შემდეგ დადგინდა გამოკითხვის სამი ლაურეატი და მომდევნო საუკეთესო  ათეული.

ტრადიციულად, გამოკითხვის შედეგები ქვეყნდება გაზეთის საახალწლო ნომერში.

გაზეთ „ბანკები და ფინანსების“ სოციოლოგიურმა ჯგუფმა შეაჯამა გამოკითხვის შედეგები. ლაურეატები, წლის პირველი სამი ადამიანი დასახელებულნი არიან გამოკითხვისას მიღებული ქულების შესაბამისად. მომდევნო საუკეთესო ათეულის სიას გთავაზობთ გვარის ანბანის რიგის მიხედვით.

თითოეული ჟურნალისტის და თითოეული რესპონდენტის მიერ დასახელებულ სამ ნომინანტს ენიჭებოდა პირველი ადგილისთვის 10 ქულა, მეორე ადგილისთვის - 7, ხოლო მესამე ადგილისთვის - 5 ქულა. გამოკითხვის მონაწილეებს, ტექნიკური ჯგუფი ამცნობდა, რომ შეეძლოთ სავარაუდო გამარჯვებულად როგორც ერთი ადამიანის, ისე ადამიანთა ჯგუფის დასახელება, როგორც საქართველოს მოქალაქეების, ისე უცხოეთში მცხოვრები ქართველების, ასევე სხვა ქვეყნის მოქალაქეების დასახელება.

1999 წლიდან მოყოლებული, წლის ადამიანებად „ბანკები და ფინანსების“ გამოკითხვის შედეგად, აღიარებულ იქნენ:

  • ედუარდ შევარდნაძე
  • ნინო ანანიაშვილი
  • გიორგი კანდელაკი
  • ილია II
  • მიხეილ სააკაშვილი
  • ზურაბ ჟვანია
  • გიგა ბოკერია
  • ბიძინა ივანიშვილი
  • თბილისში 2015 წლის 13 ივნისის სტიქიით მიყენებული ზარალის სალიკვიდაციო სამუშაოების მონაწილე მოხალისეები
  • ლაშა ტალახაძე
  • სალომე ზურაბიშვილი
  • ვაჟა გაფრინდაშვილი
  • გიორგი ჩაფიჩაძე და კოვიდთან მებრძოლი ქართველი ექიმები
  • მიხეილ ლომთაძე
  • ხვიჩა კვარაცხელია

გთავაზობთ გაზეთ „ბანკები და ფინანსების“ წლევანდელი გამოკითხვის პირველ სამეულსა და მომდევნო ათეულს:

ბიძინა ივანიშვილი

წლის მოვლენა უდავოდ იყო საქართველოს მიერ ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსის მიღება. ეს ქართველების აბსოლუტური უმრავლესობის მიერ ერის და ქვეყნის დიდ მიღწევად არის აღიარებული. ამ მიღწევაში ყველას წვლილია - ქალდეა-კოლხეთიდან მოყოლებული ჩვენი ყველა წინაპრის და დღევანდელი საქართველოს თითოეული მოქალაქის. დამოუკიდებლობის ბოლო 3 ათეული წლის განმავლობაში საქართველოს ყველა ხელისუფლება აქეთ მიისწრაფოდა, თუმცა 2012 წლიდან ხელისუფლებაში მყოფი „ქართული ოცნების“ პოლიტიკური გუნდის და მისი დამფუძნებლის როლი განსაკუთრებულია. ამ ხელისუფლების სახე და უპირობო ლიდერია ბიძინა ივანიშვილი.

საოცარი ქვეყანაა საქართველო - ქვეყანას მართავს პოლიტიკიდან კარგა ხნის წინ წასული კაცი, რომელიც ქვეყნის მართვასთან რაიმე კავშირის ქონას კატეგორიულად გამორიცხავს, თუმცა ჩვენ ვიცით და მომავალ თაობებსაც ეცოდინებათ, ვისი მმართველობის პერიოდში მოვიდა ეს სერიოზული წარმატება და შედეგი. და მერე რა, რომ ბიძინა ივანიშვილი პოლიტიკაში ოფიციალურად არ არის, ხოლო ოპოზიციას ციხის საკნიდან (რეალურად კი „ვივამედის“ პალატიდან) ხელმძღვანელობს საქართველოს მოქალაქეობიდან გასული ყოფილი პრეზიდენტი. ეს ხომ ჩვენი საქართველოა. და იმას მართლაც რაღა მნიშვნელობა აქვს, რომ სველია სველი იასამანი...

გარდა ამ მნიშვნელოვანი მოვლენისა, ივანიშვილი მიმდინარე წელსაც ეწეოდა მასშტაბურ ქველმოქმედებას, გახსნა დიდებული „პარაგრაფი“ უკვე თბილისში, დენდროლოგიურ პარკს ამშვენებს ეგზოტიკური ბაობაბები, ანუ კენიიდან კოლხიდამდე მათი არაჩვეულებრივი თავგადასავალიც დასრულდა და ობივატელური აჟიოტაჟიც ჩაცხრა. ეს კაცი თავდაჯერებული აკეთებს საქმეს, ქართულ საქმეს, აკეთებს ისე, როგორც თავად სწორად მიაჩნია.

ამ გადასახედიდან უდავოდ წლის ადამიანიც არის და ათწლეულისაც. მაგრამ მთავარია, როგორ აღინიშნება მისი წვლილი და ღვაწლი საქართველოს ისტორიაში, რა მოჰყვება მისი და მისი გუნდის მმართველობას. ხომ არ დავიქცევით და გავჩანაგდებით ევროპა-ევროპის ძახილში, ხომა რ დაიცლება ქართველობისგან საქართველო, ან ხომ არ მივებმებით ისევ რუსულ ორბიტას და კრემლს, რაიც სულაც არაა გამორიცხული მიმდინარე პროცესების კონტექსტში, ან სულაც დიდი ჩინეთის დიდი კედლის იქეთ ხომ არ აღმოვჩნდებით, "აბრეშუმის გზის" მოიმედეობით და მილიონი ეთნიკური ჩინელის საქართველოში ჩამოსახლებით, როგორც ეს ერთხელაც კინაღამ დაიწყო და მოხდა, როცა ჩინელებს ქალაქი ავაშენებინეთ დაახლოებით 30 000-მდე მცხოვრებისთვის ვარკეთილის გადაღმა...

ეს და სხვაც ყველაფერი ბიძინა ივანიშვილის პასუხისმგებლობაა და ამგვარ პერსპექტივას, თუ ის რეალური გახდა, ვერც მისი სასიკეთო საქმეები და ვერც დიდი ქველმოქმედება ვერ გადაწონის...

ნონა გაფრინდაშვილი

ჭადრაკის უბერებელი დედოფალი, ვეტერან მოჭადრაკეთა შორისაც კი  მსოფლიოს რვაგზის ჩემპიონი, 2023 წელს თამარ მეფის ორდენით დაჯილდოვდა. იყო არის და სულ იქნება ქართველი ქალის სიბრძნისა და გონიერების, მიზანსწრაფულობის, სიდარბაისლისა და მომხიბვლელობის განსახიერება.

ხვიჩა კვარაცხელია

გასული სეზონის იტალიის საუკეთესო ფეხბურთელი, წლის ბოლომდეც ჩვეულებისამებრ ბრწყინავდა. გარკვეული პაუზის მიუხედავად, როცა ის იმ უმაღლეს კლასს აღარ აჩვენებდა, რომლითაც ყოვლისმნახველი ევროპა და მსოფლიო განაცვიფრა, თანდათან იბრუნებს თავის ფორმას. იგი უმაღლესი რანგის სპორტსმენთა ფორუმებზე დაფიქსირდა ისეთი მეგავარსკვლავების გვერდით, როგორებიც მესი, მბაპე, ლევანდოვსკი, ჰალანდი, ბელინგემი და სხვები არიან, რასაც 10 და 20 წლის წინ ჩვენ, ქართველები და ქართული ფეხბურთის გულშემატკივრები სიზმრადაც ვერ წარმოვიდგენდით. და ეს მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს ჰყოლია მართლაც ჭეშმარიტად დიდი ვარსკვლავები: ბორის პაიჭაძე, ბასა ღოღობერიძე, სლავა მეტრეველი, მიხეილ მესხი, მურთაზ ხურცილავა, დათ ყიფიანი, ვოვა გუცაევი, შოთა არველაძე და სხვანი, - მართლაც დიდი აღიარების ღირსნი.

ახლა, მცირედი პაუზა, ხვიჩას უნდა ეპატიოს, რამეთუ დიდებული ქართული ოჯახი შექმნა მშვენიერ ქართველ ქალბატონთან, ნიცა თავაძესთან ერთად...

ილხამ ალიევი

აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა შეძლო ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა, სცილასა და ქარიბდას შორის გავლა. დააპაუზა რა აზერბაიჯანის ევროინტეგრაციული კურსი, დაასტბილურა ეკონომიკური განვითარება, ეფექტიანად გამოიყენა ენერგორესურსების გაყიდვიდან ამონაგები, თურქეთთან და რუსეთთან წარმართა არცთუ იოლი დიალოგი, თავისი ქვეყნის სასიკეთოდ გამოიყენა მსოფლიოში შექმნილი ახალი გეოპოლიტიკური რეალობა და ყარაბაღზე აზერბაიჯანის სუვერენიტეტი აღადგინა.

ჩვენთვის ალიევის პიროვნება უახლოეს მეზობელთან კეთილი ურთიერთობებისა და თანამშრომლობის მყარი გარანტიაა. რაც მთავარია, საქართველოსა და აზერბაიჯანის თანამშრომლობა ურთიერთპატივისცემის, ერთმანეთის ინტერესების გათვალისწინების ნიშნით მიმდინარეობს. სავარაუდოდ, მავანთა ღია და ფარული მისწრაფებები ამ რეალობას ვერ დააზიანებს, მათ შორის ისეთი მგრძნობიარე და ჩვენთვის ეგზისტენციალური მნიშვნელობის საკითხი, როგორიცაა „დავით გარეჯის“ პრობლემა.

ინალ არძინბა

ადრე თუ გვიან, ქართველები და აფხაზები უნდა შევრიგდეთ. ადრე თუ გვიან, ჩვენ ერთ სახელმწიფოში უნდა ვიცხოვროთ, თან ისე, რომ არც ქართველი ხალხის საუკუნოვანი ინტერესები შეილახოს და არც აფხაზების თავისუფლებისაკენ მისწრაფებები დაითრგუნოს. არ უნდა შეგვაშინოს პერიოდულად აბობოქრებულმა ისეთმა ისტერიებმაც კი, როგორიც ამ ბოლო დროს აფხაზეთში გალის ქართველობასთან დაკავშირებით.

დიალოგიც აფხაზებთან დასაწყებია. რა თქმა უნდა, არა რუსულ ხიშტებს ამოფარებულ აფხაზებთან, მაგრამ თუნდაც რუსული ფაქტორის გათვალისწინებით, იგი უნდა დაიწყოს. ოკუპირებული აფხაზეთის დღევანდელი მარიონოტელი ხელისუფლების წარმომადგენლები საამისო იმპულსებს არ იძლევიან და პრაქტიკულად წარმოუდგენელიც კია, ერთი შეხედვით, ასეთი დიალოგი. იყვნენ და არიან აფხაზეთში ჩვენთან სალაპარაკოდ განწყობილი ადამიანები - ბაღაფში, ანქვაბი და სხვები, მაგრამ რეალურ დიალოგამდე საქმე არ მისულა. გასაგებია, რატომაც.

ინალ არძინბა ბოლო წლებში გამოჩნდა აფხაზეთის ეგრეთწოდებულ ხელისუფლებაში. მოსკოვში აღზრდილი და ნაწრთობი, მათ შორის, რუსული სპეც-სამსახურების მეთვალყურეობით და ცალსახად ანტიქართული განწყობების გათვალისწინებით. მას დღევანდელ აფხაზურ საზოგადოებაში რამდენადმე მყარი დასაყრდენი არ აქვს, ამიტომაც ის უკან, მოსკოვში აპირებდა დაბრუნებას, მაგრამ სავარაუდოდ, მიზეზთა სხვათა და სხვათა გამო, აფხაზეთში დარჩა. გასათვალისწინებელია, რომ მისი კოზირი მყარი რუსული ზურგია და არაა გამორიცხული, რომ სწორედ არძინბასთან და ამ ტიპის ადამიანებთან მოგვიხდეს მომავალში საუბარი. ეს ფაქტორები არძინბას პიროვნების მნიშვნელობას სადღეისოდ და სამომავლოდ, ზრდის...

ლევან ბერძენიშვილი

გამორჩეული ინტელექტუალი ხელისუფლების და მისი მხარდამჭერების განსაკუთრებულ რისხვას იმსახურებს. მართლაც ძნელია დაეთანხმო ლევან ბერძენიშვილის ისტორიულ რემინესცენციებს. განსაკუთრებით ცალკეული ისტორიული პირების და მოღვაწეების მისეულ შეფასებას, რაიც ზოგჯერ ზღვარგადასული და შეურაცხმყოფელიც კია. მაგრამ მეორეს მხრივ, საოცარი ფაქტია, რომ XXI საუკუნის 20-იან წლებში, დამოუკიდებელ საქართველოში, საზოგადოების ნაწილი მოითხოვს მისთვის ლექციების წაკითხვის აკრძალვას და სტუდენტებთან მის არდაშვებას...

თუ ისეთს ამბობს რასმე, რაც კანონსაწინააღმდეგოა, მაშინ ეს სასამართლოს განსჯის საგანი უნდა გახდეს. თუ თუნდაც საზოგადოების მნიშვნელოვანი ნაწილისთვის მისი შეხედელულებები მიუღებელია, სხვამ ამხილოს და გააცამტვეროს მისი მოსაზრებები, თუნდაც დებატებში, საზოგადოების მონაწილეობით... მართლაც ძნელია დამოუკიდებელ და თავისუფალ ქვეყანაში ცხოვრება. გაცილებით იოლია რომელიმე იმპერიის ნაწილად ყოფნა და მისი კანონებით ცხოვრება...

ნიკა გვარამია

ჩვენი ოპოზიციის სრული ფრუსტრაციის ფონზე, იმ გამონაკლის პოლიტიკოსთა რიგს ეკუთვნის, ვინც რენომე და ავტორიტეტი შეინარჩუნა. თუ ოპოზიციამ მოახერხა თვითორგანიზება, იმ მცირერიცხოვან ლიდერთა შორის, ვინც ასეთი გაერთიანების სათავეში მოაიზრება, ნიკა გვარამიაცაა. თუ არ გავითვალისწინებთ მის ზოგიერთ უხამს გამონათქვამსა და სკაბრეზისკენ მიდრეკილებას, პრინციპულობით, თანმიმდევრულობით, ლოგიკური მსჯელობისა და კრიტიკული ანალიზის უნარით გამორჩეული უდაოდ არის. „ჟურნალისტური ოსკარიც“ მის აქტივშია.

ვლადიმერ გუცაევი

დიდი ფეხბურთელი იყო. დიდებული ადამიანია. ბევრი რამ გააკეთა ქართული ფეხბურთისა და საქართველოსთვის. შესაბამისად, მთელი ქვეყნის საამაყო კაცია. თანაბრად უყვართ როგორც ეთნიკურ ქართველებს, ისე ეთნიკურ ოსებს. იყო დრო, ამ ორი მოძმე ერის შესარიგებლადაც იღვაწა, როგორც შუამავალმა. ყველა ქართველისთვის, საქართველოს ყველა მოქალაქისთვის ის სანდო, საიმედო და საამაყო პიროვნებაა.

გიორგი კალანდია

„ცუდას რად უნდა მტერობა“... დახვეწილი ინტელექტუალი და საზოგადო მოღვაწე. ტელეწამყვანი. წელს დაუმსახურებელი თავდასხმების ობიექტი გახდა. თუმცა იმდენ სასახელო და სასარგებლო საქმეს აკეთებს, რომ სხვაგვარად, ჩვენი ეთნოფსიკიდან გამომდინარე, შეუძლებელიც კი იქნებოდა. კარგი ოჯახიშვილი და კარგი მეცნიერია. რთული გზა გამოიარა პოლიტიკური დევნილობიდან საზოგადოების მიერ აღიარებამდე. წარმატებით უძღვება ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმს.

ზურა მახარაძე

საკმაოდ გავლენიანი კონსერვატიული მიმართულების („ალტ-ინფო“) ერთ-ერთი ლიდერი. ავტორიტეტული, შემართული და პრინციპული. საქართველოში ამ მიმართულებას უდაოდ აქვს მომავალი, ახლა ყველაფერი დამოკიდებულია იმაზე, რამდენად შეძლებენ მის გარშემო გაერთიანებული ახალგაზრდები პოლიტიკური ექსტრემიზმისთვის თავის არიდებას და გავლენიან პოლიტიკურ ორგანიზაციად პოზიციონირებას, რომელიც ლეგალური გზით დაიცავს ქართველი ერის ინტერესებს, მის ტრადიციულ ღირებულებებს. ახალი წლის წინა პერიოდში ევროკავშირის დროშის დაწვისთვის დააკავეს. დროშის დაწვის აქციით მან თანამოაზრე მარტინენკოსთან ერთად  იმავე საქციელისთვის (ევროკავშირის დროშის დაწვა) დაკავებული შარუხიას საქციელი გაიმეორა. ხელისუფლებამ ის და მისი თანამოაზრე გაათავისუფლა...

ნიკოლ ფაშინიანი

სომეხი ერის ისტორიაში ერთ-ერთი გამორჩეული მოღვაწეა. შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული, ისრაელ ორის შემდეგ, რომელმაც სომეხ ერს რუსეთი დაუსახა ერთადერთ და უპირველეს მოკავშირედ და ინტერესების დამცველად (XVIII საუკუნის დასაწყისიდან), ასეთი, განვითარების ვექტორის შემცვლელი მოღვაწე სომხებს არ ჰყოლიათ. ფაშინიანმა კურსი დასავლეთზე აიღო, რითაც განარისხა პუტინი დარუსეთი და შედეგმაც არ დააყოვნა - 120 ათასმა ეთნიკურმა სომეხმა დატოვა ყარაბაღი... ფაშინიანი გამორჩეულია სომეხ ლიდერებს შორის თავისი გულწრფელობით საქართველოსთან ძმური თანამშრომლობის სურვილში, რაც რეგიონში მშვიდობას და რეგიონის უკეთეს მომავალს, მათ შორის თვით სომეხი ხალხის და სომხური სახელმწიფოს მომავალსაც უკეთ ესადაგება. თუმცა, იქამდე, ვიდრე სომეხი ლიდერები დაგმობენ აფხაზეთში, 90-იანების დასაწყისში, ბაგრამიანის დივიზიის ქმედებებს, მაინც შორია.

ირაკლი ღარიბაშვილი

მისი „მეორედ მოსვლა“ გაცილებით წარმატებული აღმოჩნდა. ღარიბაშვილის ხელმძღვანელობით ქვეყანა ევროკავშირის წევრობის კანდიდატი გახდა. საკმაოდ სოლიდური რეიტინგი აქვს. ადამიანებს მოსწონთ მისი პატრიოტიზმი, დამოკიდებულება ტრადიციული ღირებულებებისა  და ოჯახის ინსტიტუტისადმი. იყო პრინციპული და თანმიმდევრული ევროპელ ლიდერებთან და მაღალჩინოსნებთან ურთიერთობის პროცესში.

ჩერგოლეიშვილი თამარ

ძნელია, ჩვენს ქვეყანაში, იყო პრინციპული, საკუთარი შეხედულებების ერთგული, თანმიმდევრული. ის წლების მანძილზე ახერხებს ამას. თავისი მეუღლის, გიგა ბოკერიას უპირობო თანამებრძოლია, თუმცა ყოველთვის აქვს საკუთარი განსაკუთრებული აზრი, რომელსაც თავისავე სტილში, ექსპანსიურად გამოხატავს, მიუხედავად იმისა, მოსწონს ეს ვინმეს თუ არა, იქნება ეს დღევანდელი ხელისუფლება თუ ყოფილი თანამოაზრეები „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობიდან“ მიხეილ სააკაშვილის ჩათვლით.

წყარო:https://bfm.ge/

მსოფლიო
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის