USD 2.6071
EUR 2.9911
RUB 3.0972
Tbilisi
2023 წლის მსოფლიო თასი - ნიკა ამაშუკელი ცენტრალურ მსაჯად!
Date:  920

2023 წლის მსოფლიო თასი გარდამტეხი იქნება ქართული და ზოგადად ტიერ 2 სარაგბო ქვეყნებისთვის.

1987 წლიდან დღემდე, მსოფლიო თასი მე-10-ედ ტარდება და აქამდე არასდროს მომხდარა, რომ იქ ტიერ 2 სარაგბო ქვეყნის წარმომადგენელს ემსაჯა. ეს „ტრადიცია“ ჩვენმა ნიკა ამაშუკელმა დაუღალავი შრომით დაარღვია – მსოფლიო რაგბმა საქართველოს საუკეთესო მსაჯი საფრანგეთში გასამართ მსოფლიო თასზე მოედნის მსაჯად მიიწვია!

„მნიშვნელოვანია, რომ სისტემა ერთიანად იზრდება – როგორც მორაგბეები, ასევე მსაჯები და ქომაგები. ის ფენომენი, რაც მსოფლიო რაგბმა ნიკა ამაშუკელში იპოვა, რომელსაც ქვია ქართული წესიერება, თავდაჯერებულობა, სიმშვიდე, ამ ახალგაზრდა ბიჭში ერთად იყრის თავს. მისი ყოფნა მსოფლიოს საუკეთესო მსაჯებს შორის, ჩვენთვის დიდი მხარდაჭერაა. ის გამორჩეულია თავისი ინტელექტით და საჩვენებლი პიროვნებაა მოედანზე. დარწმუნებული ვარ, რომ ეს არა მხოლოდ ნიკას, არამედ მთლიანად ქართულ რაგბს წაადგება. მინდა მივოლოცო მას და ქვეყანას ეს უდიდესი აღიარება!“

„ხაზგასმით აღსანიშნავია ბატონი დავით შუბითიძის ღვაწლი საქართველოში სამსაჯო გუნდის ჩამოყალიბებაში, ასევე დევიდ მაკქიუ, რომელიც ქართული რაგბისა და ჩვენი ქვეყნისთვის ძალიან ბევრს აკეთებს და ეს ადამიანი ყველამ უნდა იცოდეს. უღრმესი მადლობა მათ ამისთვის. რაგბის კავშირში სამსაჯო რეფორმა ჩემს მოსვლამდე დაიწყო და ვთვლი რომ ის იყო ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული რეფორმა, რომელიც უკვე გვაძლევს შედეგებს“.

„ნიკამ უკვე აიღო პასუხისმგებლობა და ტიერ 1-ის გუნდების რამდენიმე შეხვედრა იმსაჯა. იყო მკაცრი და ზოგან 2 ყვითელი, ზოგან კი წითელი ბარათი გამოიყენა. მსოფლიო საზოგადოება მას პოზიტიურად უყურებს და მნიშვნელოვანია ამ მოლოდინების გამართლება. რაგბს მთელს მსოფლიოში 1,1 მილიარდი მაყურებელი ყავს და ნიკა ამაშუკელი მათ საფრანგეთიდან ეტყვის, რომ რაგბი ჩვენი, ქართველების თამაშია!“ – აღნიშნა საქართველოს რაგბის კავშირის პრეზიდენტმა იოსებ ტყემალაძემ.

მსოფლიო თასზე ნიკა ამაშუკელის მოედნის მსაჯად დანიშვნის მნიშვნელობაზე საუბრობს რაგბის კავშირის მსაჯთა კომიტეტის ხელმძღვანელი დავით შუბითიძე:

„ნიკა ამისთვის იბრძოდა, ფაქტობრივად ყველაფერი გადადებული ქონდა და ზღვა სიხარული მოგვანიჭა. ყველას გვქონდა მოლოდინი, რომ ეს აუცილებლად მოხდებოდა, რადგან ვხედავდით ნიკას შრომას და ვიცოდი დაუფასდებოდა. მსოფლიო თასზე მსაჯი ზოგიერთ ტიერ 1-ის ქვეყნებსაც არ ყოლია, რადგან ამ საქმეს დიდი გამოცდილება ჭირდება. იოლი არაა მოხვდე იმ ადამიანებს შორის, რომლებიც გამოირჩევიან რაგბის ცოდნით, სამართლიანობით და მსაჯისთვის აუცილებელი კრიტერიუმებით და ნიკამ ეს შეძლო“.

„მადლობა ყველას, რაგბის კავშირის ძველ და ახალ ხელმძღვანელობას, ყოფილ მსაჯებს თუ მასწავლებლებს, რადგან მათ გარეშე ეს შედეგი არ გვექნებოდა. 6-7 წლის წინ, მაშინდელმა ირლანდიელმა მასწავლებელმა დევიდ ო’ბრაიენმა მითხრა, რომ რუმინეთსა და იტალიაზე კი არა, ჩვენი სამსაჯო კორპუსი შოტლანდიის სამსაჯო სკოლაზე წინ იყო და ეს არაა მხოლოდ ლოკალური წარმატება, რადგან ქართული სამსაჯო სკოლის სიძლიერესა და პერსპექტიულობაზე მთელი მსოფლიო საუბრობს“.

„კარგი იქნება თუ ამ წარმატებას ახალგაზრდებიც გაიაზრებენ და შესაბამისი შრომის შედეგად, ყველას ექნება მაღალი დონის მსაჯად ჩამოყალიბების შესაძლებლობა“.

აღსანიშნავია, რომ მსოფლიო თასზე სულ 19 მსაჯი იქნება წარმოდგენილი – მათგან 12 მოედნის და 7 კიდის. ამაშუკელი სწორედ 12 რჩეულს შორის, მოედნის მსაჯადაა მიწვეული, რასაც რაგბის კავშირის მსაჯთა კომიტეტის მენეჯერი ლუკა კილასონია მოულოდნელობად მიიჩნევს:

„ბოლო პერიოდში ნიკას რეგულარულად იწვევდნენ ექვსი და ოთხი ერის, ასევე ჩემპიონთა თასის ფლეი ოფების მატჩების სამსაჯოდ, რაც იძლეოდა იმის საფუძველს, რომ ნიკას მსოფლიო თასზე მიიწვევდნენ. მაგრამ ის ჯერ ძალიან ახალგაზრდაა და მქონდა ფიქრი, რომ მომავალი მსოფლიო თასისთვის აკვირდებოდნენ, ან საფრანგეთში გვერდით მსაჯად დაუძახებდნენ. საბოლოოდ ყველაფერი საუკეთესო სცენარით განვითარდა ეს მთელი სამსაჯო კორპუსისთვის უდიდესი სიხარულია. ამ წარმატებაში უამრავ ადამიანს მიუძღვის წვლილი, ყველაზე დიდი შრომა კი თავად ნიკამ ჩადო, რომელიც იმდენს შრომობდა, დღე-ღამეში 24 საათი არ ყოფნიდა“.

ახდენილი ოცნება

„ოცნება ასრულდა“ – ასეთი იყო თავად ნიკა ამაშუკელის რეაქცია, როდესაც ამ დანიშვნის შესახებ შეიტყო. მას, შოთა თევზაძესთან ერთად, საერთაშორისო დონეზე პირველი გასვლა 2015 წელს ჰქონდა. გავიდა სულ რაღაც 8 წელიწადი და ამ პერიოდში ამაშუკელმა შეძლო თავისი უმთავრესი ოცნების ასრულება. აღსანიშნავია, რომ ნიკა ჯერ მხოლოდ 28 წლისაა, ყველაზე უმცროსია საფრანგეთში წამსვლელ მსაჯებს შორის და იმ იშვიათ სპეციალისტებს მიეკუთვნება, რომლებმაც ასე ადრეულ ასაკში მოახერხეს მსოფლიო თასზე მსაჯობა.

„ვინც თვალს ადევნებს ჩემს კარიერას, იცის რა სირთულეები გამოავიარე და ადამიანურად ბედნიერი ვარ. არა მხოლოდ შრომა, ყოველწამიერი ფიქრი დამიფასდა. მოხვდე მსოფლიო თასზე ცენტრალურ მსაჯად ტიერ 2-ის ქვეყნიდან, თანაც 28 წლის ასაკში, იოლი არ არის. თითქმის ყველა ტოპ-მსაჯი, რომელსაც მსოფლიო იცნობს, თავის პირველ მსოფლიო თასზე გვერდითი მსაჯის რანგში წავიდა. მხოლოდ უეინ ბარნსი მახსენდება, რომელმაც 28 წლისამ 2007 წლის მსოფლიო თასზე ცენტრში იმსაჯა. ალბათ სიმბოლურია, რომ ეს იყო პირველი მსოფლიო თასი რომელსაც ვუყურე და რომელმაც რაგბი ასე ძლიერ შემაყვარა“ – ამბობს ამაშუკელი და განაგრძობს:

„ეს არის არაერთი ადამიანის კოლოსალური შრომის შედეგი და არა მხოლოდ ჩემი, არამედ ჩემი ოჯახის, რომელმაც მთელი ეს პერიოდი ძალიან ბევრს გაუძლო. ასევე სამსაჯო სამსახურის უფროსის დავით შუბითიძის, მენეჯერი ლუკა კილასონიასი, პირადი მასწავლებლის დევიდ მაკქიუსი, რომელიც ფაქტობრივად ჩემი ოჯახის წევრია და ბაბუასაც კი ვეძახი, და რა თქმა უნდა რაგბის კავშირის, რომელიც მუდმივად მხარში მედგა ლოჯისტიკური, ფინანსური თუ სხვა საკითხების მოგვარებაში. მოემსახურო პლანეტის ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბურ სპორტულ ღონისძიებას, არა მხოლოდ ჩემი და ამ ადამიანებს, მთელი ქვეყნის გამარჯვებაა. მინდა მადლობა ვუთხრა ყველა ადამიანს, ვინც მთელი ეს პერიოდი გვერდში მედგა. მადლობა ჩვენი ფიზ. მომზადების მწვრთნელს ოლეგ კასოევს, რომელიც ყოველ დილით გვამზადებს მძიმე ფიზიკური დატვირთვებისთვის“.

„მოუთმენლად ველოდები ამ საოცარი მსოფლიო თასის დაწყებას, დიდი პატივია ჩვენი ქვეყნის სახელის დაცვა ეროვნულ ნაკრებთან ერთად, რომელიც ეცდება კიდევ უფრო მკაფიოდ აბრახუნოს ელიტური რაგბის კარზე. ჩემის მხრივ, ვეცდები ვიყო საკუთარი თავის საუკეთესო ვერსია. მწირი ადამიანური რესურსით, ქართულმა სამსაჯო კომიტეტმა ისტორიული ფურცელი ჩაწერა. ეს არა მხოლოდ ქართული, ზოგადად ტიერ 2 სარაგბო ქვეყნების დიდი გამარჯვებაა. წლების განმავლობაში მესმოდა, რომ რადგან ვიყავი ქართველი, დიდ ტურნირებს ვერ ვიმსაჯებდი, ახლა კი ეს სტერეოტიპი დაიმსხვა, გამოჩნდა, რომ შეუძლებელი არაფერია, რაც თამაშის გლობალიზაციისთვის მნიშვნელოვანი მოვლენაა“.

12 საუკეთესოს შორის

მსოფლიო რაგბმა 2023 წლის მსოფლიო თასისთვის კანდიდატების შერჩევა 3 წლით ადრე დაიწყო. გაფართოებული ჯგუფი ნელ-ნელა მცირდებოდა, საბოლოოდ კი, 24 კანდიდატიდან საფრანგეთში წამსვლელი 19 შეირჩა, საიდანაც 12 მოედნის მსაჯია, 7 კი კიდის. ამაშუკელი 12 ცენტრალურ მსაჯს შორისაა, თუმცა ეს იმას არ ნიშნავს, რომ გარკვეულ თამაშებში კიდის მსაჯი არ იქნება, ისევე, როგორც ნებისმიერი ამ 12-იდან:

„ეს არის მსაჯთა ძალიან ძლიერი ჯგუფი, რომელიც დაკომპლექტებულია საოცარი ინდივიდუალისტებისგან. აქ არიან გამოცდილი და შედარებით ახალგაზრდა მსაჯები. ეს ერთის მხრივ არის გამოცდილება და მეორეს მხრივ მოტივაცია. ეს ადამიანები უდიდეს წნეხს უმკლავდებიან და ყველა ეპიზოდზე აქვთ პასუხი. რაგბი ყველაზე რთულად სამსაჯო სპორტია და მოედანსა თუ მის მიღმა ბევრი რამ მოგეთხოვება. ბედნიერი ვარ, რადგან ამ ჯგუფის ნაწილი ვარ და ჩვენ აუცილებლად ვიტყვით ჩვენს სიტყვას“.

„მთავარი მიზანია, რომ მოედანზე შეუმჩნევლები ვიყოთ, რაც დღევანდელ რეალობაში ურთულესია. შეიძლება ისეც მოხდეს, რომ მთელი მსოფლიოს კრიტიკა დაგვატყდეს თავს, მაგრამ ასეთია ჩვენი პროფესია. წლევანდელ მსოფლიო თასზე მსაჯებს შორის ასაკით ყველაზე უმცროსი ვარ და პოტენციურად, მომავალი მსოფლიო თასებისთვის საკმარისი დრო მაქვს. მსოფლიო თასზე მოხვედრით სწავლა და განვითარება არ მთავრდება“.

„რეალისტი ვარ და მიყვარს იმ სირთულეებთან ჭიდილი, რაც ჩემს წინაშე დგას. ვეცდები ჯგუფური ეტაპის ყველა იმ თამაშზე, რომელსაც მანდობენ, თავი საუკეთესოდ წარმოვაჩინო და ვნახოთ ფლეი ოფების ეტაპზე რა იქნება. როგორც მინიმუმ, მაქვს იმედი, რომ იქ თანამსაჯის რანგში მაინც მოვხდები. ჩემი შრომა ყოველთვის დაფასდა და იმედი მაქვს ახლაც ასე იქნება“.

გასახურებელი მატჩები მსოფლიომდე

მსოფლიო თასამდე ნიკა ამაშუკელს სარაგბო გრანდების გასახურებელი თამაშები ელის. 28 წლის რეფერისთვის უპირველესი ამოცანა სწორედ ამ გასახურებელი მატჩების მაღალ დონეზე ჩატარებაა:

„ძალიან მაგარი თამაშები მელის, რომლებმაც საფრანგეთში გამგზავრებამდე უნდა შემახუროს. ასეთ თამაშებს „ბანანის ქერქსაც“ ეძახიან და კარგად უნდა მოვემზადო მსოფლიო თასზე დიდი წნეხის ქვეშ რომ არ აღმოვჩნდე. უკვე დაწყებული მაქვს ლოჯისტიკური და ფიზიკური მომზადება, რასაც ემატება ნუტრიცია და სხვა უამრავი დეტალი“.

„როდესაც ექვსი და ოთხი ერის თამაშებს მსაჯობ, ყველა შენს ქმედებას გამადიდებელი შუშით აკვირდებიან, მსოფლიო თასზე კი ეს წნეხი როგორც მორაგბეებზე, ასევე მსაჯებზე, გაასმაგებულია. აქ უკვე აღარ მუშაობს ადამიანური ფაქტორი, რის გამოც შესაძლოა შეცდომა მოგივიდეს და გაპატიონ. ძალიან მკაცრი გარემოა და საჭიროებს შესაბამის ფიზიკურ, ფსიქოლოგიურ და მენტალურ მზაობას. ეს აუცილებელია, რადგან ფაქტობრივად 3 თვის განმავლობაში უნდა ვიცხოვრო ოჯახისგან შორს, მუდმივ ლოჯისტიკურ პროცესებსა და დიდ თამაშებთან ჭიდილში, რასაც თან ერთვის კრიტიკა და ამ სირთულეებს მზად უნდა შევხვდე“.

World
ტრამპი, რესპუბლიკური პარტია და 2026 წლის ნოემბერი — საგარეო ომები, ეკონომიკა და ამერიკული ძალის ახალი მოდელი

2026 წლის 3 ნოემბრის შუალედური არჩევნები აშშ-ში ჩვეულებრივ კონგრესის არჩევნებზე მეტ მნიშვნელობას იძენს. დონალდ ტრამპმა თვითონაც სცადა მათი საკუთარი პრეზიდენტობის რეფერენდუმად ქცევა და რესპუბლიკელ ამომრჩევლებს პირდაპირ უთხრა, არჩევნებზე ისე მივიდნენ, თითქოს თავად იყოს ბიულეტენზე. ამდენად, წარმომადგენელთა პალატისა და სენატის კანდიდატებს ნაწილობრივ საკუთარი კამპანიის ნაცვლად ტრამპის მეორე ვადის შედეგების დაცვაც უწევთ.

ამ არჩევნების სპეციფიკა ისაა, რომ ამერიკის საგარეო პოლიტიკა ამჯერად შინაგან პოლიტიკაში ეკონომიკის გავლით შედის. ირანის ომი გადაიქცა ბენზინის ფასად და ინფლაციად; უკრაინის ომი — კითხვად, ვინ უნდა გადაიხადოს ევროპის უსაფრთხოების ფასი; ჩინეთი — წარმოების, ვაჭრობისა და ტექნოლოგიური უპირატესობის საკითხად; ხოლო ევროპა — გამოცდად, დარჩება თუ არა ამერიკული ალიანსების ძველი მოდელი უცვლელი.

ამიტომ ტრამპის საგარეო პოლიტიკის შეფასება მხოლოდ იდეოლოგიური ნიშნებით — „იზოლაციონისტია“ თუ „ინტერვენციონისტი“, „რუსეთისკენაა“ თუ „ევროპისკენ“ — სულ უფრო ნაკლებად ხსნის რეალობას.


არჩევნების საწყისი სურათი

სექტემბრის შუა რიცხვების მონაცემები რესპუბლიკელებისთვის რთულ გარემოს აჩვენებს, თუმცა ეს ჯერ არ ნიშნავს არჩევნების შედეგს.

11–14 სექტემბრის Reuters/Ipsos-ის ეროვნულ კვლევაში ტრამპის საქმიანობას დადებითად 35% აფასებდა. კითხვაზე, კონგრესის არჩევნები დღეს რომ ტარდებოდეს რომელ პარტიას მისცემდნენ ხმას, დემოკრატები იღებდნენ 44%-ს, რესპუბლიკელები — 37%-ს. თავად Reuters ხაზს უსვამს, რომ ასეთი „generic ballot“ შტატებისა და ცალკეული ოლქების შედეგს პირდაპირ ვერ წინასწარმეტყველებს. კვლევაში 1,143 ზრდასრული მონაწილეობდა და ცდომილება დაახლოებით ±3 პროცენტული პუნქტია.

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია საკითხების სტრუქტურა. აგვისტოს ბოლოს Reuters/Ipsos-ის კვლევაში რეგისტრირებული ამომრჩევლების 47% ცხოვრების ღირებულებას ასახელებდა ხმის მიცემის უმნიშვნელოვანეს ფაქტორად.

ამიტომ რესპუბლიკელებისთვის მთავარი პრობლემა შეიძლება საერთოდ არ იყოს კლასიკური „საგარეო პოლიტიკის“ საკითხი. პრობლემა იწყება მაშინ, როდესაც თეირანი, ჰორმუზის სრუტე ან უკრაინის ომი ამერიკელი ამომრჩევლისთვის გადაიქცევა ბენზინის ფასად, იპოთეკის პროცენტად და სუპერმარკეტის ჩეკად.

წარმომადგენელთა პალატაში რესპუბლიკელებს ვიწრო უმრავლესობა აქვთ, რის გამოც შედარებით მცირე რაოდენობის ოლქიც ძალთა ბალანსს ცვლის. სენატში მათ უფრო ძლიერი საწყისი პოზიცია აქვთ: დემოკრატებს უმრავლესობის მისაღებად ოთხი მანდატის წმინდა მატება სჭირდებათ, თუმცა AP-ის სექტემბრის შეფასებით კონკურენტული რბოლების წრე მნიშვნელოვნად გაფართოვდა.

აქედან გამომდინარე, ერთი და იგივე ეროვნული განწყობა წარმომადგენელთა პალატასა და სენატში აუცილებლად ერთნაირ შედეგს არ იძლევა.


ირანი — ტრამპისთვის ყველაზე პირდაპირი საგარეო-პოლიტიკური კავშირი არჩევნებთან

ირანი ამ არჩევნების საგარეო თემებიდან ყველაზე პირდაპირ არის მიბმული ამერიკელი ამომრჩევლის ჯიბეზე.

აშშ-ისა და ისრაელის დარტყმებით ირანთან მიმდინარე ომი 28 თებერვალს დაიწყო და უკვე თითქმის შვიდი თვეა გრძელდება. 15 სექტემბერს წარმომადგენელთა პალატამ 220–204 ხმით მიიღო War Powers-ის რეზოლუცია პრეზიდენტის სამხედრო ოპერაციების შეზღუდვის მოთხოვნით; ყველა დემოკრატს შვიდი რესპუბლიკელიც შეუერთდა.

ეს პატარა, მაგრამ პოლიტიკურად საინტერესო ბზარია რესპუბლიკურ კოალიციაში.

ტრამპის მოძრაობის ერთ-ერთი ძველი მესიჯი იყო ხანგრძლივი უცხოური ომების შეწყვეტა. სწორედ ამიტომ ირანის ომის გაჭიანურება რესპუბლიკური პარტიის შიგნითაც წარმოშობს წინააღმდეგობას. რესპუბლიკელმა თომას მასიმ თავდაცვის მდივრ პიტ ჰეგსეთის წინააღმდეგ იმპიჩმენტის მუხლებიც კი წარადგინა, ამტკიცებს რა, რომ ირანთან სამხედრო მოქმედებები კონგრესის სათანადო სანქციის გარეშე მიმდინარეობს.

საზოგადოებრივი აზრის მონაცემებიც მნიშვნელოვანია. Reuters/Ipsos-ის 21–24 აგვისტოს კვლევაში ირანის წინააღმდეგ აშშ-ის სამხედრო მოქმედებებს 31% უჭერდა მხარს. რესპუბლიკელთა შორის მხარდაჭერა კვლავ ბევრად მაღალი იყო — 69%, მაგრამ მარტის 77%-დან შემცირებული. გამოკითხულთა 83% ელოდა, რომ ამერიკული სამხედრო ჩართულობა ხანგრძლივი იქნებოდა.

მაგრამ რეალური საარჩევნო დამაკავშირებელი რგოლი ნავთობია.

სექტემბერში Brent-ის ფასი ისევ 100 დოლარს ასცდა, ხოლო აშშ-ში დიზელის საშუალო ფასი Reuters-ის მონაცემებით პირველად გადასცდა 6 დოლარს გალონზე. აგვისტოში სამომხმარებლო ინფლაციამ წლიურ 3.4%-ს მიაღწია; ბენზინი ერთ თვეში 3.9%-ით გაძვირდა, რეალური საშუალო საათობრივი შემოსავალი კი წლიურ ჭრილში შემცირდა.

ამიტომ ირანის ომის პოლიტიკური მნიშვნელობა ასეთი ჯაჭვით იკითხება:

ომი → ნავთობის მიწოდების რისკი → საწვავის გაძვირება → ინფლაცია → საპროცენტო განაკვეთები → ოჯახების ხარჯები → არჩევნები.

სწორედ ამიტომ ირანი დღეს ტრამპისთვის გაცილებით უფრო უშუალო შიდა პოლიტიკური ფაქტორია, ვიდრე უკრაინა.


რუსეთი–უკრაინა — ტრამპის პოლიტიკა უფრო ტრანზაქციულია, ვიდრე უბრალოდ „პრორუსული“ ან „პრო-უკრაინული“

ტრამპის უკრაინასთან დამოკიდებულების აღწერა მხოლოდ სიტყვებით „უკრაინის წინააღმდეგია“ ან „რუსეთის მხარესაა“ მიმდინარე პოლიტიკას ზედმეტად ამარტივებს.

2026 წლის სურათი უფრო რთულია.

ერთი მხრივ, ტრამპი მკვეთრად ცდილობს ამერიკის ფინანსური ტვირთის შემცირებას. 3 სექტემბერს მან განაცხადა, რომ ევროპელებისგან წარსულში უკრაინისთვის მიწოდებული ამერიკული იარაღისა და დახმარების კომპენსაციის მოთხოვნას აპირებს და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ამერიკულ შეიარაღებას პირველ რიგში აშშ-ის მარაგებისთვის ინახავს.

მეორე მხრივ, ადმინისტრაცია სრულად არ გადასულა რუსეთის მიმართ დათმობის პოლიტიკაზე. ტრამპი მხარს უჭერს ახალ სანქციურ კანონპროექტს, რომელიც რუსეთის ენერგეტიკულ და თავდაცვის სექტორებს ეხება და შესაძლებელს ხდის დამატებითი ეკონომიკური ზეწოლის გამოყენებას იმ ქვეყნებზეც, რომლებიც რუსულ ენერგიას ყიდულობენ. კანონპროექტმა სენატი 86–11 ხმით გაიარა.

ამავე დროს ვაშინგტონი მოსკოვთან და კიევთან მოლაპარაკების არხებს ინარჩუნებს. სექტემბერში სტივ უიტკოფმა და ჯარედ კუშნერმა პუტინთან შეხვედრის შემდეგ კიევშიც გამართეს მოლაპარაკებები; მნიშვნელოვანი გარღვევა არ დაფიქსირებულა.

ამ ყველაფრიდან ტრამპის მოდელი დაახლოებით ასე გამოიყურება:

ომის სწრაფი სამხედრო მოგება აშშ-ის რესურსებით — არა; უკრაინის მთლიანად მიტოვება — ასევე არა; მთავარი მიზანი არის ამერიკული პირდაპირი ფინანსური ტვირთის ევროპაზე გადატანა, რუსეთზე ეკონომიკური ბერკეტის დატოვება და შეთანხმების მოძებნა.

ეს არის უფრო ტრანზაქციული ძალთა პოლიტიკა, ვიდრე ბაიდენის პერიოდის ფორმულა — „უკრაინას იმდენ ხანს დავეხმარებით, რამდენიც დასჭირდება“.

არჩევნების თვალსაზრისით ამას რესპუბლიკელებისთვის საინტერესო თვისება აქვს: უკრაინა დღეს ნაკლებად აჩენს ისეთ უშუალო სამომხმარებლო ეფექტს, როგორიც ირანი. ამიტომ ტრამპისთვის შესაძლებელია ერთდროულად თქვას: „ევროპამ მეტი უნდა გადაიხადოს“ და მაინც დაუჭიროს მხარი რუსეთის წინააღმდეგ სანქციებს.


ევროპა — პარტნიორიდან თანამგზავრამდე კი არა, პარტნიორიდან „გადამხდელ პარტნიორამდე“

ტრამპის ევროპისადმი პოლიტიკის ცენტრალური სიტყვა ჩემთვის ამ კონტექსტში არა „ანტიევროპიზმი“, არამედ ბერკეტია.

აშშ-ის წინა ადმინისტრაციები NATO-ს ხშირად განიხილავდნენ როგორც ამერიკული გლობალური გავლენის ინსტრუმენტს, რომლის შესანარჩუნებლად თავად ამერიკაც დიდ ხარჯს იღებდა.

ტრამპის მოდელი სხვაგვარ კითხვას სვამს:

თუ ევროპის უსაფრთხოება პირველ რიგში ევროპის ინტერესია, რატომ უნდა გადაიხადოს მისი მთავარი ნაწილი ამერიკელმა გადასახადის გადამხდელმა?

ეს რიტორიკა უკვე კონკრეტულ შედეგში გადაიზარდა. NATO-ს წევრები აშშ-ის ძლიერი ზეწოლის ფონზე შეთანხმდნენ, რომ 2035 წლისთვის თავდაცვასთან დაკავშირებული ხარჯები მშპ-ის 5%-მდე გაზარდონ — 3.5% უშუალოდ სამხედრო საჭიროებებზე და კიდევ 1.5% უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ სფეროებზე. ევროპელმა წევრებმა და კანადამ მხოლოდ 2025 წელს რეალური თავდაცვის ხარჯები დაახლოებით 90 მილიარდი დოლარით გაზარდეს.

აქ მნიშვნელოვანი პარადოქსია.

ტრამპმა ევროპასთან ურთიერთობა უფრო კონფლიქტური გახადა, მაგრამ ამავე დროს ევროპული სამხედრო ხარჯების ზრდასაც შეუწყო ხელი.

ეს ორი რამ ერთდროულად შეიძლება იყოს ჭეშმარიტი.

ურთიერთობა განსაკუთრებით დაიძაბა ესპანეთთან, რომელმაც NATO-ს ახალი ხარჯვითი მიზანი არ მიიღო. ივლისში ტრამპმა ესპანეთთან ვაჭრობის შეწყვეტის ბრძანებაც კი გამოაცხადა — ნაბიჯი, რომლის განხორციელების იურიდიული და ევროკავშირის საერთო სავაჭრო პოლიტიკასთან თავსებადობის საკითხები დაუყოვნებლივ გაჩნდა.

ასე რომ, ტრამპის ევროპული პოლიტიკის არსი შეიძლება ასე ჩამოვაყალიბოთ:

ამერიკა NATO-დან არ გადის, მაგრამ ალიანსს უფასო ან შეღავათიან უსაფრთხოების სისტემად აღარ აღიქვამს.

ევროპისთვის ეს სტრატეგიულად ძალიან მნიშვნელოვანი ცვლილებაა. ტრამპის შემდეგაც კი ძნელად წარმოსადგენია ევროპა ისევ იმავე დონით დაეყრდნოს ამერიკას, როგორც 2014 წლამდე.

უკრაინის ომმა ეს პროცესი დაიწყო; ტრამპმა კი დააჩქარა.


ჩინეთი — აქ ტრამპის სტრატეგია გაცილებით უფრო გრძელვადიანია

თუ ირანი დღეს საარჩევნო პრობლემა უფროა, ჩინეთი ამერიკის გრძელვადიანი ძალაუფლების საკითხია.

აქ ტრამპის ადმინისტრაციის პოლიტიკაში ოთხი მიმართულება იკვეთება:

ვაჭრობა და ინდუსტრია; ტექნოლოგია და AI; ენერგეტიკა და კრიტიკული ნედლეული; ტაივანი და სამხედრო ბალანსი.

აშშ ცდილობს ჩინეთის სახელმწიფო სუბსიდიებით გაძლიერებულ ექსპორტზე საერთაშორისო ზეწოლა გაზარდოს. სექტემბრის G20-ის შეხვედრაზე ამ პოზიციას ჩინეთის გარდა ყველა მონაწილე ქვეყანა დაეთანხმა — მათ მხარი დაუჭირეს „არასაბაზრო პოლიტიკისა და დისბალანსების“ წინააღმდეგ ზომების აუცილებლობას.

მაგრამ ტრამპის მიდგომა აქაც არა უბრალოდ მუდმივი ესკალაცია, არამედ ზეწოლა + გარიგებაა.

24 სექტემბერს ვაშინგტონში ტრამპისა და სი ძინპინის ახალი შეხვედრა იგეგმება. პარალელურად მხარეები დაახლოებით 30 მილიარდი დოლარის საქონელზე ტარიფების შემცირებას განიხილავენ, მაშინ როცა AI, ნახევარგამტარები, ირანთან ჩინეთის ფინანსური კავშირები და ტაივანი რჩება დაპირისპირების საგნებად.

ტაივანთან დაკავშირებით ადმინისტრაციის საჯარო პოზიცია ისევ შეკავებაზეა აგებული. აშშ-ის უმაღლესი წარმომადგენელი ტაივანში სექტემბერში აცხადებდა, რომ ვაშინგტონი რეგიონში „ხელსაყრელი ძალთა ბალანსის“ შენარჩუნებასა და ტაივანის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერებას აპირებს.

ამიტომ ჩინეთთან მიმართებით ტრამპის პოლიტიკა რუსეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება.

რუსეთთან მას სურს ომის ღირებულების შემცირება და გარიგების მოძებნა.

ჩინეთთან კი საკითხი გაცილებით უფრო სტრუქტურულია: ვინ იქნება მომდევნო ათწლეულების წამყვანი ეკონომიკური, ტექნოლოგიური და სამხედრო ძალა.

აქ დემოკრატებსა და რესპუბლიკელებს შორისაც გაცილებით მეტი სტრატეგიული თანხვედრა არსებობს, ვიდრე ირანის ან უკრაინის საკითხებზე.


ოთხი ფრონტი და მათი საარჩევნო ეფექტი

საკითხი ტრამპის ძირითადი მიდგომა არჩევნებთან მთავარი კავშირი
ირანი პირდაპირი სამხედრო ძალა და ზეწოლა ნავთობი, ბენზინი, ინფლაცია, ომის დაღლილობა
უკრაინა/რუსეთი მოლაპარაკება + სანქციები + ხარჯის ევროპაზე გადატანა „რატომ ვიხდით ჩვენ?“
ევროპა/NATO ალიანსის შენარჩუნება, მაგრამ მნიშვნელოვნად მეტი ევროპული დაფინანსება America First-ის ეკონომიკური არგუმენტი
ჩინეთი ტექნოლოგიური, სავაჭრო და სამხედრო შეკავება + პერიოდული გარიგებები სამუშაო ადგილები, წარმოება, AI, გრძელვადიანი ეროვნული უსაფრთხოება

ამ ოთხიდან ირანი ყველაზე უშუალოდ უკავშირდება 2026 წლის არჩევნების ეკონომიკურ გარემოს, ხოლო ჩინეთი — ყველაზე მეტად ამერიკის მომავალი ძალაუფლების სტრუქტურას.

See all
Survey
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
Vote
By the way