USD 2.7599
EUR 3.0569
RUB 3.2807
თბილისი
«BBC» (დიდი ბრიტანეთი): „ჩრდილოკორეელი სამხედროები რუსეთში: როგორ იბრძვიან ისინი და გახდებიან თუ არა დეზერტირები“
თარიღი:  234

„ბოლო დროს ვრცელდება ინფორმაციები, რომ კურსკის ოლქში უკრაინის არმიის ქვედანყოფებს ჩრდილოკორეულ სამხედროებთან შეტაკება მოუხდათ და რომ რამდენიმე ათეული კორეელი ჯარისკაცი უკრაინელებმა გაანადგურეს. რამდენად შეესაბამება გავრცელებული ხმები სინამდვილეს?“ - ასეთი კითხვაა დასმული ბრიტანული „ბიბისის“ (BBC) მიერ გამოქვეყნებულ სტატიაში სათაურით „ჩრდილოკორეელი სამხედროები რუსეთში: როგორ იბრძვიან ისინი და გახდებიან თუ არა დეზერტირები“, რომლის ავტორი ჯინ მაკენზი ჩრდილოეთ კორეიდან სხვადასხვა დროს გამოქცეულ სამხედრო მოსამსახურეებს ესაუბრება.

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

როგორც კორეელი ყოფილი სამხედროების ნათქვამიდან ჩანს, ჩრდილოეთ კორეის სახალხო არმიის ჯარისკაცები ძალიან ხშირად ნახევრად მშივრები არიან, საკვები არასაკმარისია. ერთ-ერთი ყოფილი სამხედრო მოსამსახურე ხან ინი, რომელიც ჩრდილო კორეიდან 2012 წელს გამოიქცა, ამბობს, რომ ჯარში სამსახურის დროს ერთ თვეში მან 10 კილოგრამი დაიკლო - იკვებებოდა მხოლოდ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარი კვერებით და დაობებულ კომბოსტოსაგან მომზადებული საჭმელით. ბევრი ვერ უძლებს ასეთ კვებას და იმდენად იფიტება, რომ მათ სარეაბილიტაციო ცენტრებში გზავნიან ძალ-ღონის აღსადგენად. ხან ინი მოგვიანებით სამხრეთ კორეასთან საზღვრის დასაცავად გადაიყვანეს და სწორედ მაშინ გადაწყვიტა სამშობლოდან გაქცევა - მოახერხა დემილიტარიზებული ზონის გადალახვა.

თუმცა, რადგანაც იგი ჩრდილოეთ კორეის არმიის დღევანდელ მდგომარეობაზე საქმის კურსში არ არის, ვან ინს ყველაფერი არ დაეჯერება. სამხედრო ექსპერტები ამბობენ, რომ ჩრდილორეელი ჯარისკაცების სათანადოდო შეუფასებლობა არ უნდა მოხდეს.

ვინ არიან ჩრდილოკორეელი სამხედროები?

სამხრეთ კორეის დაზვერვის ცნობით, რუსეთში გაგზავნილნი არიან ელიტური შემტევ-მოიერიშე ქვედანაყოფები, რომლებიც, მიუხედავად იმისა, რომ არ ესმით თანამედროვე ომის რეალიები, „სულით უაღრესად ძლიერები და ბრძოლისუნარიანები არიან“.

ჩრდილოეთ კორეის სახალხო არმიის შემტევ ქვედანაყოფებში სამსახურისთვის არჩევენ მხოლოდ ყველაზე მაღალ და ფიზიკურად ძლიერ, სპორტული აღნაგობის მქონე მამაკაცებს, - ჰყვება რუ ხონ სონი, რომელიც 2000-იანების დასაწყისში სამხედრო ინსტრუქტორი იყო და თვითონ წრთვნიდა ჯარისკაცებს, 2014 წელს კი სამშობლოდან გამოიქცა და დეზერტირი გახდა.

რუ ხონ სონი მოიერიშეებს ასწავლიდა აღმოსავლური ბრძოლის ხელოვნებას, დანით ზუსტად სროლას, კუსტარული წესებით ცივი იარაღის დამზადებას სხვადასხვა საგნებისაგან, მაგალითად, სამზარეულოს ლითონის ჭურჭლისაგან. მისი ტქმით, ელიტური ქვედანაყოფების კვება, სხვებთან სედარებით, უფრო უკეთესია, თუმცა ჯარის მდგომარეობაზე მაინც ნეგატიურ გავლენას ახდენს სურსათ-სანოვაგის უკმარისობა მთლიანად ქვეყანაში.

ჩრდილოეთ კორეის სახალხო-დემოკრატიული რესპუბლიკა ჩაკეტილი ქვეყანაა და რუ ხონ სონმა არ იცის, თუ რამდენად შეიცვალა არმია მისი გამოქცევიდან ათი წლის შემდეგ, მაგრამ ის, რომ ბელადი კიმ ჩენ ინი, თავისი მამისა და დიდი პაპის მსგავსად, სამხედრო ბიუჯეტის ძირითად ნაწილს სარაკეტო ტექნიკისა და ბირთვული იარაღის დასამზადებლად ხარჯავს, ეს ფაქტი ყველასათვის ცნობილია. შესაბამისად, ჯარების სხვა სახეობების უზრუნველსაყოფად ნაკლები რესურსები რჩება.

რა თქმა უნდა, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ მოიერიშე ქვედანაყოფები სანგრებში ჩასაყენებლად კი არ არიან გამიზნული, არამედ მათ ამოცანას სპეციალური ოპერაციების შესრულება - მტრის ზურგში შესვლა და ქაოსის შექმნა შეადგენს, ანუ ჩრდილოკორეელები შეიძლება უკრაინელებთან პირისპირ ბრძოლაში, ფრონტის ხაზზე არც ჩაებან.

არავის არ ეგონოს, რომ ჩრდილოეთ კორეის ლიდერი კიმ ჩენ ინი რუსეთში უბრალო ჯარისკაცებს გაგზავნიდა - იგი მოსკოვის წინაშე თავის პრესტიჟს და სახელს არ შეარცხვენს. აქედან გამომდინარე, კორეელი სამხედროები უმაღლეს დონეზე იქნებიან მომზადებულნი და  სინამდვილეს არ შეესაბამება იმის მტკიცება, რომ ისინი მხოლოდ „საზარბაზნე ხორცად“ იქნებიან გამოყენებულნი.

დიხ, რა თქმა უნდა, მათ კომუნიკაციის პრობლემა ექნებათ, ენის უცოდინარობის გამო (ამბობენ რომ კორეელებმა შეცდომით გაუხსნეს ცეცხლი რუსებს, უკრაინელები ეგონათო), მაგრამ როგორც კორეიდან გამოქცეულები ამბობენ, კურსკის ოლქში დისლოცირებულ მათ თანამემამულე ჯარისკაცებს უმაღლესი საბრძოლო სულისკვეთება აქვთ, რაც მათი სხვა ნაკლოვანების კომპენსირებას ახდენს.

„პარტიის საქმის ერთგულები...“

„მოიერიშე-შემტევ ქვედანაყოფების ჯარისკაცთა უმრავლესობა ჩრდილოკორეელი მუშებისა და გლეხების ოჯახებში არიან დაბადებულები, ქარხნებში დასაქმებული და კოლმეურნე მშობლების მიერ არიან გაზრდილები, რომლებიც კომუნისტური პარტიის ერთგულებით გამოირჩევიან და ბრძანებებს უსიტყვოდ ასრულებენ“, - ამბობს ხან ილი, რომლის მამა და ბიძაშვილი სპეციალური დანიშნულების ქვედანაყოფებში მსახურობდნენ.

სპეცქვედანაყოფებში ინტენსიურად, ყოველდღიურად ხდება პოლიტიკური მომზადება, ანუ „ჯარისკაცთა ტვინის იდეოლოგიური გამორეცხვა“. რა თქმა უნდა, მათ თავისებური აკლიმატიზაცია რუსეშში სამსახურისათვის დაჭირდებოდათ, თუმცა საკმაო დრო უკვე გავიდა და ალბათ, უკვე მომზადებულები იქნებიან. დიდი ალბათობით, მათი კვებაც გაუმჯობესდებოდა.

„თქვენი შვილი გმირულად დაიღუპა...“

მართალია, კორეელ ჯარისკაცებისათვის არავის არ უკითხავს, უნდოდათ თუ არა მათ რუსეთში სამსახური და ომში ბრძოლა, მაგრამ, როგორც რუ ხონ სონი ამბობს, ბევრი თავისი ნებითაც იმსახურებდა რუსეთში, იძულების გარეშე. მათთვის ეს კარიერული წინსვლის ყველაზე საუკეთესო შესაძლებლობას წარმოადგენს. და თუ ჩრდილოეთ კორეაში სამხედრო სამსახურის სიმძიმეს გავითვალისწინებთ, ძალიან ბევრისთვის რუსეთში სამსახური სასურველია და თუნდაც სიკვდილის რისკი არაფერს ნიშნავს.

„ჩემი აზრით, მათი საბრძოლო სულისკვეთება რუსებზე ბევრად მაღალი იქნება“, - ამბობს რუ ხონ სონი და აღიარებს - „მათ ადგილზე რომ ვიყო, არც მე არ ვიტყოდი უარს რუსეთში მივლინებაზეო“.

რუ ხონ სონის ნათქვამს ეთანხმება სამხრეთ კორეის არმიის სპეცდანიშნულების ქვედანაყოფების ერთ-ერთი ყოფილი მეთაური ჩუნ იმ ბუმიც: „ის, რომ ჩრდილოკორეელებს საჭმელი და თანმედროვე მომზადება არ ჰყოფნით, სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ისინი ბრძოლისუნარიანები არ არიან. აკლიმატიზაციას სწრაფად გაივლიან და და თავიანთ თვისებებს აუცილებლად აჩვენებენ. მათი სათანადოდ შეუფასებლობა შეცდომა იქნება“.

რასაკვირველია, 11 ათასი ჩრდილოკოეელი მეომარი რუსეთ-უკრაინის ომის ხასიათს ვერ შეცვლის, მაგრამ როგორც ექსპერტები და ჩინოვნიკები ამბობენ, მათი რაოდენობა შეიძლება ასი ათასამდე გაიზარდოს. ასე რომ, ფხენიანის დახმარება მოსკოვისათვის უკვე შესამჩნევი გახდება.

ჩუნ ინ ბუმი არ გამორიცხავს, რომ ჩრდილოკორეელებიც დაიღუპებიან, მაგრამ მათი ოჯახები, მწუხარების ნაცვლად, შვილების გმირობით იამაყებენ. „ისინი, როგორც წესი, სარდლობისაგან მადლობის წერილს მიიღებენ, რომელშიც მათი შვილები გმირებად იქნებიან შერაცხულნი. ასევე მათთვის განსაზღვრული იქნება გარკვეული ყოფითი შეღავათები“.

გახდებიან თუ არა ჩრდილოკორეელები დეზერტირები?

უკრაინელებს იმედი აქვთ, რომ ჩრდილოკორეელები, გარკვეული დროის შემდეგ, როგორც კი ბრძოლაში მასიურად ჩაებმებიან, მათ მხარეზე გადავლენ და დეზერტირები გახდებიან. სხვატა შორის, კიევმა და სეულმა უკვე იმსჯელეს ფსიქოლოგიური ზეწოლის ოპერაციების განხორციელებაზე, რომ ჩრდილოკორეელებში დანებების სურვილი გააღვიძონ.

მაგრამ შესაძლოა უკრაინის იმედები არ გამართლდეს: ჩრდილოკორეელებს მობილური ტელეფონები არ აქვს, ამიტომ მათზე პირდაპირი ზემოქმედება ვერ მოხდება. უფრო მეტიც - მობილურები არ აქვთ იმ რუსებსაც, რომლებიც მათთან კონტაქტობენ. ამიტომაც უკრაინის სტრატეგიული მიზნების სიიდან ჩრდილოკორეელების მორალური გახრწნის ამგვარი შესაძლებლობა უნდა გამოირიცხოს. ერთადერთი რაც რჩება, ძველებური წესით, ხმამაღლა მოლაპარაკე რეპროდუქტორებით სააგიტაციო მოწოდება ან დრონებიდან პროკლამაციებისა და ფურცლების გადმოყრა წარწერებით: „კორეელებო, ტყვედ ჩაბარდით, უკეთესი პირობები გექნებათ“.

მაგრამ ჯარისკაცმა რომ დეზერტირობის გადაწყვეტილება მიიღოს, ამისათვის დროა საჭირო. გარდა ამისა, რუ ხონ სონიც და ხან ილიც ამბობენ, რომ დიდი ალბათობით, ჩრდილოკორეელ ოფიცრებს ნაბრძანები აქვთ ადგილზე გაანადგურონ ის ჯარისკაცები, რომლებიც გაქცევას, დეზერტირობას და უკრაინელთა მხარეზე გადასვლას შეეცდებიან. თვითონ ხან ილს მშვენივრად ახსოვს, რომ როცა ჩრდილოკორეიდან დემილიტარიზებული ზონის გავლით გამოიქცა, მისი მეგობრები არც დაფიქრებულან, ისე დაუწყეს სროლა და და სიკვდილს ძლივს გადაურჩა.

„ტყვედ ჩავარდნას თვითმკვლელობა სჯობს...“

უკრაინელებისათვის ძნელი იქნება ჩრდილოკორეელი ჯარისკაცების ტყვედ აყვანის საკითხიც. კორეის სახახლო-დემოკრატიული რესპუბლიკის კანონების მიხედვით, ტყვედ ჩავარდნა ანუ მტრისადმი დანებება, უდიდეს სირცხვილად ითვლება და ამ სირცხვილის თავიდან ასაცილებლად ჯარისკაცებს თვითმკვლელობას ასწავლიან.

რუ ხონ სონი იხსენებს ფართოდ ცნობილ სამხედრო სიმღერას სახელწოდებით „გაუფრთხილდი ბოლო ტყვიებს“, რომლის თანახმად, „ჯარისკაცს მუდმივად უნდა ჰქონდეს ორი ტყვია შენახული: ერთი მტრისათვის, მეორე საკუთარი თავისთვის“.

და მაინც, მისი თქმით, იგი მზადაა ფრონტის წინა ხაზზე მოხალისედ წავიდეს, რომ როგორმე თავის თანამემამულეებს ხმა მიაწვდინოს და პირდაპირ ესაუბროს: „თუ მათ მშობლიურ კორეულ ენაზე დაველაპარაკები, მეგაფონიდან მაინც, შეიძლება მათზე ფსიქოლოგიური ეფექტი მოვახდინო“.

                ხან ილს იმედი აქვს, რომ ჩრდილოკორეელები სამშობლოში ცოცხლები დაბრუნდებიან, მისი აზრით, იმ 11 ათას ჯარისკაცში მისი ნათესავებიც და ნაცნობებიც იქნებიან: „უბრალოდ იმედი მაქვს, რომ ისინი სახლში დაბრუნებით მშობლებს ძალიან გაახარებენ“.

წყარო: https://www.bbc.com/russian/articles/cx2vlkrzvv5o

კულტურა
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.