ზურაბ ბატიაშვილი, რონდელის ფონდის მკვლევარი
2023 წლის 11-12 ივლისს ვილნიუსში გაიმართება ნატოს სამიტი, სადაც ერთ-ერთი განსახილველი თემა ალიანსში შვედეთის შესაძლო გაწევრიანების საკითხი იქნება.
იტყვის თუ არა თურქეთი თანხმობას შვედეთის ნატოში გაწევრიანებაზე?
ოფიციალურმა ანკარამ 2023 წლის მარტში თანხმობა განაცხადა ფინეთის ნატოში გაწევრიანების საკითხზე, მაგრამ ამავე დროს მაშინ უარი თქვა შვედეთის გაწევრიანებაზე.
მიზეზად თურქეთისთვის რამდენიმე სენსიტიური საკითხი სახელდებოდა. ანკარაში მიიჩნევდნენ, რომ შვედეთს შეფარებული იყვნენ ტერორისტები, რომლებიც საფრთხეს უქმნიდნენ თურქეთის სახელმწიფოს და ითხოვდა მათ ექსტრადიციას. თურქული მხარე ასევე აპროტესტებდა იმ ფაქტს, რომ შვედეთს თურქეთისთვის იარაღის მიწოდებაზე ემბარგო ჰქონდა დაწესებული.
მოლაპარაკებების პროცესი რამდენიმე თვე გრძელდებოდა და ამ პერიოდის განმავლობაში შვედეთმა შეასრულა თურქეთის მოთხოვნების ერთი ნაწილი: ცვლილებები შეიტანა ანტიტერორისტულ კანონმდებლობაში, რომელიც 1 ივნისიდან შევიდა ძალაში და ანკარას მოუხსნა ემბარგო იარაღის მიწოდებაზე. მაგრამ არ შესრულებულა კონკრეტული პირების (დაახლოებით 100 პირის) ექსტრადიციის მოთხოვნა.
პროცესის წარმატებით დასრულების მიზნით 3-4 ივნისს თურქეთში ვიზიტით იმყოფებოდა ნატოს გენერალური მდივანი იენს სტოლტენბერგი, რომელმაც თურქეთს მოუწოდა არ დაბლოკოს შვედეთის ნატოში გაწევრიანების პროცესი.
4 ივნისს ანკარაში გამართული ერდოღან-სტოლტენბერგის შეხვედრა
სტოლტენბერგმა ასევე მადლობა გადაუხადა თურქულ მხარეს, რომელმაც დამატებითი ბატალიონი გაგზავნა კოსოვოში განლაგებულ ნატოს მისიაში იქ დაწყებული დაძაბულობის ფონზე.
ანკარაში ერდოღან-სტოლტენბერგის შეხვედრაზე გადაწყდა, რომ თურქული და შვედური მხარეები მორიგ შეხვედრას გამართავენ 12 ივნისს, იმ მიზნით, რომ აღმოიფხვრას ბარიერები შვედეთის გაწევრიანების პროცესში.
პარალელურად, აშშ, დიდი ბრიტანეთი და გერმანია აძლიერებენ ზეწოლას ანკარაზე, რათა ეს უკანასკნელი დაითანხმონ შვედეთის ალიანსში გაწევრიანებაზე.
აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა ენტონი ბლინკენმა განაცხადა, რომ შვედეთმა თურქეთის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად გადადგა „მნიშვნელოვანი ნაბიჯები“, რის შემდეგაც ვაშინგტონი ელის შვედეთის ნატოში გაწევრიანების პროცესის დასრულებას.
ბევრი მოელოდა, რომ შვედეთის ნატოში გაწევრიანების პროცესი მიბმული იქნებოდა აშშ-ის მხრიდან თურქეთისთვის F16-ების ახალი პარტიის მიწოდებაზე და მათი ძველი მოდელების მოდერნიზაციაზე. მაგრამ ამ საკითხზე წინააღმდეგობაა აშშ-ის კონგრესში, რისი დაძლევაც ბაიდენის ადმინისტრაციისთვის ადვილი არ იქნება.
აღნიშნულ საკითხთან დაკავშირებით ბლინკენმა განაცხადა, რომ ადმინისტრაციამ საჯაროდ დაუჭირა მხარი თურქული მხარის სურვილს, თუმცა მისი სისრულეში მოყვანის მიზნით საჭიროა კონგრესის თანხმობა, რაც ამ მომენტისთვის არ არსებობს.
ამდენად, ამ მომენტისთვის მთელი ყურადღება მიმართულია 12 ივნისის შეხვედრისკენ, სადაც გაირკვევა, მოახერხებენ თუ ვერა მხარეები წინააღმდეგობების დაძლევას ვილნიუსის სამიტამდე.
„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).
გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:
„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.
ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...
ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.
ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.
„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...
ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.
რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.
ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.
მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.
თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.