ადამიანის ორგანიზმს ჯანმრთელობისა და სრულფასოვანი ცხოვრებისთვის 13 ძირითადი ვიტამინი სჭირდება.  B ვიტამინის კომპლექსი კი ამ 13-დან ნახევარზე მეტს შეადგენს. ეს არის რვა ვიტამინისგან შემდგარი ჯგუფი, რომელიც ბუნებრივად გვხვდება სხვადასხვა საკვებში. თუმცა, ყველას არ შეუძლია მიიღოს საკმარისი B ვიტამინები რაციონიდან. არადა, B ჯგუფის ვიტამინებია პასუხისმგებელი ადამიანის ორგანვიტამინ B - უმთავრესი ვიტამინი ადამიანის ნერვული სისტემის სიჯანსაღისთვისიზმში ნერვული სისტემის გმართულ ფუნქციონირებაზე.

B ვიტამინი 1912 წელს აღმოაჩინა პოლონელმა მეცნიერმა კაზიმირ ფუნკმა. მოგვიანებით გაირკვა, რომ ეს ერთი ნაერთი კი არა, ნივთიერებათა მთელი კომპლექსი იყო.

ამ აზოტოვან ნივთიერებათა ერთობლიობას B ჯგუფის ვიტამინები უწოდეს. ამ ჯგუფის თითოეული ელემენტი დანომრილია - B1-დან B20-მდე. კომპლექსის ყოველ წევრს თავისი ბიოლოგიური მნიშვნელობა აქვს, მთლიანობაში კი B ჯგუფის ვიტამინები უზრუნველყოფენ ნერვული სისტემის ოპტიმალურ ფუნქციობას, ერთობლივად აგებენ პასუხს ენერგეტიკულ ცვლაზე, იმუნური სისტემის ნორმალურ ფუნქციობაზე, ზრდის პროცესებსა და უჯრედთა გამრავლებაზე. B ჯგუფის ვიტამინების ერთობლივი მოქმედება ბევრად უფრო შედეგიანია, ვიდრე ამ ჯგუფში შემავალი თითოეული ვიტამინისა ცალ-ცალკე. არასწორი კვების შედეგად, ჩვეულებრივ, მთელი კომპლექსის ნაკლებობა ვითარდება და არა ჯგუფში შემავალი რომელიმე ერთი ვიტამინისა, ამიტომ სამკურნალო მიზნითაც, წესისამებრ, B ჯგუფის ვიტამინების კომპლექსური პრეპარატები ინიშნება. B ჯგუფის ვიტამინები წყალში ხსნადია. ყოველდღიური საკვები რაციონიდან მათი გადაჭარბებული მიღება შეუძლებელია, რადგან ჭარბი ოდენობა ყოველთვის გამოიდევნება ორგანიზმიდან. შესაბამისად, აუცილებელია B ჯგუფის ვიტამინების მარაგის მუდმივი შევსება. B ჯგუფის ვიტამინების ნაკლებობა ბევრს აქვს, რადგან ეს ნივთიერებები იშლება კოფეინის, ალკოჰოლის, ნიკოტინის, რაფინირებული შაქრის გავლენით. B ვიტამინის დეფიციტი ემუქრება მას, ვინც ცხოვრების არაჯანსაღ წესს მისდევს, აქვს მავნე ჩვევები და არასწორად იკვებება.

მთლიანობაში კი B ჯგუფის ვიტამინები უზრუნველყოფენ ნერვული სისტემის ოპტიმალურ ფუნქციობას, ერთობლივად აგებენ პასუხს ორგანიზმის ენერგეტიკულ ცვლაზე, იმუნური სისტემის ნორმალურ ფუნქციობაზე, ზრდის პროცესებსა და უჯრედთა გამრავლებაზე. B ჯგუფის ვიტამინების ერთობლივი მოქმედება ბევრად უფრო შედეგიანია, ვიდრე ამ ჯგუფში შემავალი თითოეული ვიდრე თითოეული ვიტამინისა ცალკ-ცალკე.

B ვიტამინი საჭიროა მეტაბოლიზმის სიხშირის შესანარჩუნებლად და მის გასაძლიერებლად, იმუნური და ნერვული სისტემის გასაუმჯობესებლად, ხელს უწყობს უჯრედთა ზრდას და მათ გაყოფას, მათ შორის ერითროციტების, რაც გვეხმარება თავიდან ავირიდოთ ანემია. ასევე ამცირებს პანკრეასის კიბოს გაჩენის რისკს - მაშინ როდესაც მას მივიღებთ საჭმელთან ერთად და არა ტაბლეტებით.

როგორც ვიტამინთა უმრავლესობა, ზედმეტი რაოდენობით მიღებული B ვიტამინი შარდთან ერთად გამოიყოფა და ამიტომაც საჭიროა მისი რეგულარულად შევსება.

თითოეული B ვიტამინი ასრულებს ინდივიდუალურ, უნიკალურ როლს ორგანიზმში. მაგრამ, როგორც ჯგუფი, ისინი ყველაზე კარგად არიან ცნობილი იმით, რომ ეხმარებიან სხეულს გაათავისუფლოს ის ენერგია, რომელიც მას სათანადო ფუნქციონირებისთვის სჭირდება ისეთი საკვები ნივთიერებებისგან, როგორიცაა ნახშირწყლები, ცხიმები და ცილები. გარდა ამისა, B ვიტამინები ასევე ხელს უწყობს სტრესის დონის შემცირებას.

B1 ტიამინი

ხელს უწყობს ნახშირწყლების, ცხიმების და ცილების ენერგიად გარდაქმნას, მას შეიცავს: ღვიძლი, ღორის ხორცი, მარცვლეული კულტურები, კაკალი. მისი ნაკლებობის დროს ვლინდება დაღლილობა, აპათია, გაღიზიანებადობა, დეპრესია, ძილიანობა, ყურადღების კონცენტრაციის დარღვევა, ანორექსია, გულზიდვები, მუცლის ტკივილი (ადრეული სიმპტომები); პერიფერიული ნეიროპათია (მგრძნობელობის, რეფლექსების, მოძრაობის დარღვევა); კორსაკოვის სინდრომი (მეხსიერების დაქვეითება, დროსა და სივრცეში ორიენტაციის დარღვევა), კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ფუნქციის დარღვევა (გულისრევა, ღებინება, ყაბზობა).

B2 რიბოფლავინი

მონაწილეობს ყველა ნივთიერებათა ცვლის პროცესში. მნიშვნელოვანი როლი აქვს მხედველობითი ფუნქციების, კანის ნორმალური მდგომარეობის და ჰემოგლობინის სინთეზის უზრუნველყოფაში. მას შეიცავს ხორცი, რძის პროდუქტები, კვერცხი, ბოსტნეული, პური, მარცვლეული, კაკალი და სხვა. ჰიპოვიტამინოზის დროს აღინიშნება: კანისა და პირის ღრუს ლორწოვანი გარსის დაზიანება (ნახეთქები კანზე, ანგულარული სტომატიტი. გლოსიტი, ენის დვრილების ატროფია); თვალის დაზიანება (მხედველობის სიმახვილის დაქვეითება, წვის შეგრძნება თვალებში, კონიუნქტივიტი, ცრემლდენა); სებორეული ეგზემა, ზრდის დარღვევები, ანემია, ძვლის ტვინის ჰიპოპლაზია, ნევროლოგიური დარღვევები.

B3 ნიაცინი

ათავისუფლებს ენერგიას ყველა საკვები ნივთიერებიდან, რომელიც შეიცავს კალორიებს, ახდენს ცილების და ცხიმების სინთეზს. მას შეიცავს შინაური ფრინველის ხორცი, კვერცხი, პური, კაკალი, მარცვლეული, თევზი და სხვა. ნეაცინის დეფიციტი ორგანიზმში ტრიპტოფანთან ერთად იწვევს პელაგრას. ჰიპოვიტამინოზის დროს აღინიშნება: საერთო სისუსტე, ცხელი კერძების მიმართ ზედმეტი მგრძნობელობა, თავბრუხვევა (ადრეული სიმპტომები ვიტამინის 2-3-თვიანი დეფიციტის დროს); კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის დაზიანება. კანის დაზიანება (კანის გაუხეშება, აქერცვლა).

B4 ქოლინი

ვიტამინი, რომელიც პასუხისმგებელია სისხლში შაქრის დონეზე. ეს ვიტამინი მნიშვნელოვანია ნერვული სისტემის ნორმალური ფუნქციონირებისთვის და საჭიროა სტრესის მოსახსნელად. გარდა დამამშვიდებელი ეფექტისა, B4 დაგეხმარებათ აზროვნებაში. რაც მთავარია, ეს ვიტამინი არეგულირებს სისხლში შაქრის დონეს. ის ასევე ახდენს ცხიმის მეტაბოლიზმის ნორმალიზებას, რაც დადებითად მოქმედებს თქვენს წონაზე.

შეიცავს სუბპროდუქტები (თირკმელები, ღვიძლი), კვერცხის გული, რძის პროდუქტები (ყველი, ხაჭო), კომბოსტო, ისპანახი, პარკოსნები, სხვადასხვა არარაფინირებული მცენარეული ზეთები, ხორცი, თევზი.

B5 კალციუმის პანტოტენანტი

ათავისუფლებს ენერგიას, წარმოქმნის ქოლესტერინს. მას შეიცავს როგორც მცენარეული, ისე ცხოველური საკვები. დეფიციტს შეუძლია გამოიწვიოს კანის დაავადებები და პარასტეზია. ჰიპოვიტამინოზის დროს აღინიშნება: კანისა და მისი დანამატების დაზიანება (დერმატიტი, გაჭაღარავება, ალოპეცია); კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ფუნქციის დარღვევა; თირკმელზედა ჯირკვლის ფუნქციის დათრგუნვა.

B6 პიროდოქსინი

მონაწილეობას იღებს ნახშირბადის ცვლის პროცესში, ჰემოგლობინის სინთეზში, ნერვული სისტემის აქტივობის რეგულირებაში,  ერითროციტების რეგენერაციაში და ანტისხეულების წარმოქმნაში. მას შეიცავს ყველა ცილით მდიდარი საკვები, ბანანი, ზოგიერთი ბოსტნეული, ხორცი და სხვა. ჰიპოვიტამინოზის დროს აღინიშნება: კრუნჩხვები (უმეტესად - 2 წლამდე ასაკის ბავშვებში), მოუსვენრობა, დეპრესია; პერიფერიული ნევრიტი, ტერფების წვა; დერმატიტი (აქერცვლა ცხვირ-ტუჩისა და შუბლის ნაოჭების არეში, მოზარდებში - სებორეა და ჩვეულებრივი ფერიმჭამელები); მადის დაქვეითება, გულისრევა, ღებინება. ავიტამინოზმა შეიძლება გამოიწვიოს უჯრედული ანემია.

B7 ბიოტინი

ხელს უწყობს ენერგიის გათავისუფლებას ბმებისგან, რომლებიც კალორიებს შეიცავენ. ის გვხვდება სხვადასხვა საკვებში და ასევე წარმოიქმნება კუჭის მიკროფლორის საშუალებით. მისი დეფიციტი ზრდასრულებში სიმპტომებს არ ავლენს, მაგრამ ახალშობილებში შეუძლია ნევროპათოლოგიური დაზიანებები გამოიწვიოს. მას ტოქსიკურობა არ ახასიათებს.

B8 ინოზიტოლი

ინოზიტოლი არის ჰექსაჰიდრული ციკლური ალკოჰოლი, წყალში ხსნადი. ის მონაწილეობს ცილების მშენებლობაში და აუცილებელია ძვლებისა და კუნთების ზრდისთვის. ის ასევე არის ინოზიტოლის ფოსფატიდების ნაწილი, რომლებიც გვხვდება სხეულის ყველა ქსოვილში (მათი უმეტესობა ნერვულ ქსოვილში). ნივთიერების ცალკეული ფორმები შუამავლობენ უჯრედებზე სიგნალის გადაცემას სხვადასხვა ჰორმონების გამომუშავების საპასუხოდ. B8 ვიტამინის ფუნქციები ორგანიზმში ამით არ შემოიფარგლება. ჩვენი ორგანიზმი დამოუკიდებლად გამოიმუშავებს ინოზიტოლის დაახლოებით ¾-ს, ამიტომ ამ ნივთიერებას პირობითად ვიტამინს უწოდებენ. ინოზიტოლი სინთეზირდება გლუკოზისგან ქსოვილებში, ძირითადად გულში, ღვიძლში და თირკმელებში. ყველაზე დიდი კონცენტრაციით, ის შედის ტვინის უჯრედებში, დიდი რაოდენობით ინოზიტოლი გვხვდება თვალების უკანა კედელში. რატომ არის ვიტამინი B8 ასე მნიშვნელოვანი ორგანიზმისთვის: ააქტიურებს ლიპიდურ მეტაბოლიზმს; მონაწილეობს კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მუშაობაში; ეხმარება სისხლძარღვების კედლებს ელასტიურობის შენარჩუნებაში; ათხელებს სისხლს, ხელს უშლის თრომბის წარმოქმნას; გავლენას ახდენს ორივე სქესის რეპროდუქციულ სისტემაზე; მნიშვნელოვანია ტვინის ფუნქციონირებისთვის, განსაკუთრებით მეხსიერებისა და კონცენტრაციისთვის; არის ბუნებრივი ანტიდეპრესანტი; აღადგენს ნერვული ქსოვილის სტრუქტურას; ინოზიტოლი არ იწარმოება საკვები ნივთიერებების მწვავე დეფიციტის დროს. ყავის გადაჭარბებულმა მოხმარებამ, ასევე, შეიძლება გავლენა მოახდინოს ნივთიერების კონცენტრაციაზე, ეს სასმელი უბრალოდ შლის მას. გარკვეული მედიკამენტების გამოყენებამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ვიტამინის დეფიციტი.

ვიტამინი B8 შედის შემდეგ საკვებში: ხორცი და ღვიძლი, თევზი და ხიზილალა, რძე, თხილი და თესლი (ყველაზე მეტად სეზამი), პარკოსნები, მარცვლეული.

B8 ვიტამინის დეფიციტის ნიშნებია: ნერვიული აშლილობები, ცუდი ძილი; კანისა (დერმატიტი) და თმის (ალოპეცია არეატა) პრობლემები, ჭარბი ქოლესტერინი, ბუნდოვანი მხედველობა.

B9 ფოლიუმის მჟავა

ხელს უწყობს უჯრედების გაყოფას, ერითროციტების წარმოქმნას და ნაყოფის განვითარებას. მას შეიცავს ღვიძლი, ბოსტნეული, ხორბალი, ფორთოხალი, თევზი, ხორცი, რძე და სხვა. ნაკლებობამ შეიძლება გამოიწვიოს უჯრედული ანემია.

B 10 პარა-ამინობენზოის მჟავა

ვიტამინი B10 (პარა-ამინობეზოინის მჟავა) არის B ჯგუფის არატოქსიკური ვიტამინის მსგავსი ნაერთი. მისი სტრუქტურა არის ამინომჟავა. მიკროორგანიზმებში ის ფოლიუმის მჟავის სინთეზის წინამორბედია. ფართოდ გვხვდება ბუნებაში. ძირითადი წყაროა ზღვის პროდუქტები, ღვიძლი, საფუარი, სოკო, თხილი, ისპანახი, რძე და რძის პროდუქტები. როგორც ვიტამინის მსგავსი ნაერთი, ის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პურინისა და პირიმიდინის ფუძეების, აგრეთვე რიგი ამინომჟავების სინთეზში.

B11 L-კარნიტინი

L-კარნიტინი ამცირებს ბაზალურ მეტაბოლიზმს, ანელებს ცილების და ნახშირწყლების მოლეკულების დაშლას, ხელს უწყობს მიტოქონდრიულ მემბრანებში შეღწევას და გრძელჯაჭვის ცხიმოვანი მჟავების (პალმიტური და ა.შ.) დაშლას. ლევოკარნიტინი ახდენს ცხიმის მობილიზებას ცხიმის საცავებიდან. გლუკოზის კონკურენტულად ჩანაცვლებით, ის ააქტიურებს ცხიმოვანი მჟავების მეტაბოლურ შუნტს, რომლის აქტივობა არ შემოიფარგლება ჟანგბადით (აერობული გლიკოლიზისგან განსხვავებით) და, შესაბამისად, ლევოკარნიტინი ეფექტურია მწვავე ჰიპოქსიის პირობებში, ტვინის ჩათვლით და სხვა კრიტიკულ პირობებში.

ზრდის საჭმლის მომნელებელი წვენების (კუჭის და ნაწლავების) სეკრეციას და ფერმენტულ აქტივობას, აუმჯობესებს საკვების შეწოვას. ევოკარნიტინი ამცირებს სხეულის ჭარბ წონას და ამცირებს ცხიმის შემცველობას ჩონჩხის კუნთებში. ზრდის ფიზიკური აქტივობისადმი წინააღმდეგობის ზღურბლს, ამცირებს ლაქტური აციდოზის ხარისხს და აღადგენს ეფექტურობას ხანგრძლივი ფიზიკური აქტივობის შემდეგ, ამავდროულად ხელს უწყობს გლიკოგენის ეკონომიურ მოხმარებას და ზრდის მის რეზერვებს ღვიძლში და კუნთებში.

მას აქვს ნეიროტროფიული ეფექტი, აფერხებს აპოპტოზს, ზღუდავს დაზიანებულ ზონას და აღადგენს ნერვული ქსოვილის სტრუქტურას. კარნიტინი აორმაგებს ცილების და ცხიმების ცვლას, თირეოტოქსიკოზის დროს (როგორც თიროქსინის ნაწილობრივი ანტაგონისტი) აორმაგებს ბაზალურ მეტაბოლიზმს, აღადგენს ტუტე რეზერვს, აუმჯობესებს სათესლე სითხის ხარისხს, ზრდის ჩასახვის ალბათობას სპერმის ცუდი ხარისხით გამოწვეული უნაყოფობის შემთხვევაში. ეს არის სიმპტომატური პრეპარატი სპერმის ხარისხის დამაქვეითებელი დაავადებებისათვის (ვარიკოცელე, უცნობი ასთენოსპერმია).

B12 ციანკობალამინი

გავლენას ახდენს ნერვების დამცავი საფარის ფორმირებაზე, რომელსაც უჯრედის მიელინის გარსი ეწოდება. ხელს უწყობს ერითროციტების წარმოქმნას, ნერვული სისტემის ზრდასა და ფუნქციონირებას. მას შეიცავს ღვიძლი, თირკმელები, ხორცი, თევზი, კვერცხი, რძის პროდუქტები და სხვა. ჰიპოვიტამინოზის დროს აღინიშნება: მეგალობლასტური ჰიპოქრომული ანემია; ალოპეცია; პირის ღრუს ლორწოვანი გარსის დაზიანება (გლოსიტი, გინგივიტი). ვიტამინოთერაპია არსებობს, როგორც მონოვიტამინური, ისე პოლივიტამინური პრეპარატები. მონოვიტამინები სამკურნალო მიზნით გამოიყენება, ხოლო პოლივიტამინებს

ვიტამინი B12 არის წყალში ხსნადი ტიპის, რომელიც მთავარ როლს თამაშობს ცენტრალური ნერვული სისტემის მუშაობაში. ის ხელს უწყობს ნერვული უჯრედების სიჯანსაღის შენარჩუნებას, მათ შორის ნეიროტრანსმიტერული სიგნალის საჭიროებებს. ეს ნიშნავს, რომ როდესაც B12 დონე დაბალია, თითქმის ყველა კოგნიტური ფუნქცია შეიძლება დაირღვეს. ქრონიკული დაღლილობა, ენერგიის დაბალი დონე, განწყობის ცვლილება, ყურადღების ნაკლებობა, ეს ის ძირითადი სიმპტომებია, რომელიც ახასიათებს B12 დეფიციტს.

სტატისტიკურად, ადამიანების 40 პროცენტს აქვს ვიტამინ B12-ის დაბალი დონე. უფრო მეტიც, ვიტამინი B12 დეფიციტი ითვლება მსოფლიოში ერთ-ერთ წამყვან საკვებ დეფიციტად. 2004 წელს ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ეს არის ჯანმრთელობის მთავარი პრობლემა მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში, ინდოეთში, მექსიკაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში.

ამ საკითხის უყურადღებობა ნამდვილად არ შეიძლება, რადგან მრავალი მეტაბოლური ფუნქცის გარდა, B12 არის აუცილებელი ვიტამინი სისხლის წითელი უჯრედების და დნმ-ის წარმოებისთვის.

B13 ოროტინის მჟავა

ოროტის მჟავა აუმჯობესებს რეპროდუქციულ ჯანმრთელობას და აქვს სასარგებლო გავლენა ნაყოფის განვითარებაზე ორსულობის დროს. ასტიმულირებს ცილების მეტაბოლიზმს ორგანიზმში, ახდენს ღვიძლის ფუნქციის ნორმალიზებას და ხელს უწყობს ჰეპატოციტების რეგენერაციას. ხელს უშლის ღვიძლთან და ნაადრევ დაბერებასთან დაკავშირებულ ზოგიერთ პრობლემას. ეხმარება გაფანტული სკლეროზის მკურნალობაში.

B13 ვიტამინის დეფიციტით გამოწვეული დაავადებები ჯერჯერობით უცნობია.

საუკეთესო ბუნებრივი წყაროები: მცენარის ფესვები, შრატი, მწნილები,  ხაჭო, სხვა მჟავე რძის პროდუქტები.

B14 პიროლოქინოლინ ქინონი

პიროლოქინოლინ ქინონი (ვიტამინი B14) არის ვიტამინის მსგავსი ნივთიერება, რედუქტაზებისა და დეჰიდროგენაზების კოენზიმი, რომლის მთავარი თვისებაა უჯრედებისა და მიტოქონდრიების რედოქსული პოტენციალის შენარჩუნება. ვიტამინი B14 ძუძუმწოვრების ორგანიზმში საკვებით ხვდება და ასევე სინთეზირდება ნაწლავის მიკროფლორით. ის მოქმედებს როგორც რედოქს პროცესების ანტიოქსიდანტი და მოდულატორი, აუცილებელია ორგანიზმის ნორმალური განვითარებისთვის და ხელს უწყობს რეპროდუქციული სისტემის ნორმალიზებას.

B15 პანგამის მჟავა

ვიტამინი B15 არის ფიზიოლოგიურად აქტიური წყალში ხსნადი ნაერთი ვიტამინის მსგავსი თვისებებით. არ არის დადასტურებული, რომ ადამიანის ორგანიზმში პანგამის მჟავას დეფიციტი იწვევს ნივთიერებათა ცვლის დარღვევას, შესაბამისად, ის არ არის ვიტამინი, უფრო სწორად იწოდება, როგორც ვიტამინის მსგავსი ნივთიერება. პანგამის მჟავა საკმაოდ გავრცელებულია საკვებში. მცენარეული წყაროები: მცენარის თესლი (გოგრა, სეზამი, მზესუმზირა), ლუდის საფუარი, მთელი ყავისფერი ბრინჯი, მარცვლეული, ნესვი და საზამთრო, გარგარის მარცვლები, თხილი, ნუში. ცხოველური წყაროები: ღვიძლი, სისხლი. აუმჯობესებს ლიპიდურ მეტაბოლიზმს, ამცირებს სისხლში ქოლესტერინის დონეს. მონაწილეობს ჟანგვის პროცესებში, ზრდის ქსოვილების მიერ ჟანგბადის შეწოვას, გამორიცხავს ჰიპოქსიას, აჩქარებს აღდგენის პროცესებს და ზრდის უჯრედების სიცოცხლის ხანგრძლივობას. ასტიმულირებს თირკმელზედა ჯირკვლების და ღვიძლის მუშაობას. იცავს ღვიძლს ციროზისგან. ასტიმულირებს ცილის სინთეზს. ზრდის კრეატინ ფოსფატების შემცველობას კუნთებში და გლიკოგენს ღვიძლში და კუნთებში (კრეატინ ფოსფატი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს კუნთების ფუნქციონალური შესაძლებლობების ნორმალიზებაში და ზოგადად ენერგეტიკული პროცესების ოპტიმიზაციაში). მას აქვს ანთების საწინააღმდეგო, ანტიჰიალურონიდაზური თვისებები, იძლევა ვაზოდილატაციურ და განგლიონმაბლოკირებელ ეფექტს. ასტიმულირებს იმუნურ რეაქციებს. მას აქვს დეტოქსიკაციური თვისებები, ამცირებს ალკოჰოლის მოთხოვნილებას და აფერხებს ბუდობას. ადამიანის ზუსტი დღიური მოთხოვნილება პანგამის მჟავაზე დადგენილი არ არის, მაგრამ დადგენილია, რომ ზრდასრული ადამიანისთვის ეს არის 1-2 მგ დღეში. ჰიპოვიტამინოზის სიმპტომები: მომატებული დაღლილობა.

B16 დიმეთილგლიცინი

ასტიმულირებს იმუნური სისტემის აქტივობას. მონაწილეობს ცილების და ცხიმების ცვლაში. ასუფთავებს ორგანიზმს ტოქსინებისგან. აუმჯობესებს ლიპიდურ მეტაბოლიზმს.

აჯერებს ორგანიზმის უჯრედებს ჟანგბადით. ხელს უწყობს ქსოვილების რეგენერაციის დაჩქარებას. ხელს უწყობს არტერიული წნევის ნორმალიზებას. ხელს უშლის სისხლის შედედების და ვარიკოზული ვენების წარმოქმნას. ზრდის გამძლეობას მძიმე ფიზიკური და გონებრივი სტრესის დროს; ხელს უშლის დეპრესიას. ვიტამინი B16 შემცველი პროდუქტები: წიწიბურა, ბრინჯი; არაქისი, ნიგოზი, სეზამი, ისპანახი, მჟავე კომბოსტო, ზღვის თევზი,  წითელი ხიზილალა, ფრინველის ხორცი და ღვიძლი, რძე, კვერცხები.

B17 ლაეტრილი

მითი თუ რეალობა კიბოს ალტერნატიული მკურნალობის შესახებ?

კიბოს სხვადასხვა ალტერნატიულ მკურნალობას შორის ვიტამინმა B17-მა ყველაზე დიდი პოპულარობა 1965-1975 წლებში მოიპოვა. სამწუხაროდ, დღეს მისი გამოყენება აკრძალულია ბევრ ქვეყანაში. აკრძალვა გამოწვეული იყო მთელი რიგი სერიოზული გვერდითი მოვლენების წარმოქმნით დიეტური დანამატის მიღებისას. თუმცა, არცერთ კვლევას არ დაუდასტურებია ლაეტრილის უნარი - რომ ის კლავს კიბოს უჯრედებს.

ჩატარებულმა კვლევებმა ლაეტრილის გამოყენებით მისი სუფთა სახით და გამააქტიურებელ ფერმენტთან ერთად არ აჩვენა საუკეთესო შედეგი. ცხოველთა ორივე ჯგუფს არ ჰქონდა რაიმე დადებითი დინამიკა, პირიქით, მათი მდგომარეობა გაუარესდა. ცხოველებმა, რომლებსაც მკურნალობდნენ ლაეტრილით და მის აქტივირებით ფერმენტით, უფრო მეტი გვერდითი ეფექტები გამოავლინეს. ზოგადად, ლაეტრილი თავს ყველაზე უარესი მხრიდან ავლენდა და უფრო დესტრუქციული, ვიდრე გამაძლიერებელი ეფექტი ჰქონდა ექსპერიმენტული საგნების სხეულზე. მოგვიანებით, ზოგიერთმა ექსპერიმენტმა ამიგდალინის ეფექტის შესახებ კიბოს პაციენტების გამოჯანმრთელების მაჩვენებლების გაუმჯობესებაზე აჩვენა ძალიან საკამათო შედეგები. გარდა ამისა, არცერთი ეს კვლევა არ იყო ორმაგად ბრმა და პლაცებოზე დაფუძნებული, რაც არ იძლევა გარანტიას მათი ვალიდურობის შესახებ.

B18 - ქოლინი

ქოლინი საჭიროა ცხიმისა და ქოლესტერინის მეტაბოლიზმისთვის და ასევე ახდენს სისტემის დეტოქსიკაციას. ის ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს უჯრედების მემბრანების სტრუქტურულ მთლიანობაში.

ქოლინი წარმოიქმნება ადამიანის ღვიძლში, მაგრამ ასევე შეიძლება მისი შეთვისება შემდეგი საკვებიდან: სოიო, ლობიო, ლუდის საფუარი, ხორბლის ჩანასახი, კვერცხის გული, ხორცი, სელის თესლი, სეზამი, არაქისი, ოსპი, შვრია და ყვავილოვანი კომბოსტო.

B19

ცალკე ამ ვიტამინის შესახებ არც ერთ სამედიცინო წყაროში არ იძებნება ინფორმაცია. ის შედის B ჯგუფის ვიტამინების კომპლექსში. B17-ის მზგავსად, მიიჩნეოდა კიბოს უჯრედების საწინააღმდეგო საშუალებად, თუმცა კვლევებმა არ დაადასტურა ეს ეფექტი.

B20 - კარნიტინი

ვიტამინი B20 - ან L-კარნიტინი - ცნობილია, როგორც ცხიმების დამწველი, რის გამოც მისი პოვნა არც თუ ისე იშვიათია ფიტნეს დანამატებში; თუმცა, ეს რეალურად არ იწვევს წონის დაკლებას. ის ასევე არის დამხმარე დანამატი ტვინის ფუნქციონირებისთვის, დაავადების პროფილაქტიკისთვის და საერთო ჯანმრთელობისთვის.

დანამატები ზოგჯერ რეკომენდებულია ხანდაზმულებისთვის.

გახსოვდეთ! ორგანიზმი B ჯგუფის ვიტამინები არ გროვდება და ის ყოველდღიურად უნდა მიიღოთ!