2023 წლის 11 თვეში საქართველოდან უცხოეთში 103 მილიონი დოლარის ღირებულების 1.47 მილიარდი კილოვატ საათის მოცულობის ელექტროენერგია გაიტანა ექსპორტზე. ეს 2010 წლის შემდეგ რაოდენობრივად ყველაზე დიდი მოცულობის ექსპორტია, შემოსავლის მხრივ კი ყველა წლის რეკორდს წარმოადგენს.
ექსპორტის ზრდის შესაძლებლობა ქვეყანას ადგილობრივი მოხმარების შემცირებამ მისცა. 2023 წლის 11 თვეში საქართველომ ჯამურად 13.7 მილიარდი კილოვატ საათი ელექტროენერგია მოიხმარა, რაც წინა წელთან შედარებით 560 მილიონი კილოვატ საათით ნაკლებია. ეს კლება ძირითადად მეტალურგიული ინდუსტრიის (ფეროშენადნობების წარმოების) კლებას უკავშირდებოდა.
2022 წელთან შედარებით ელექტროენერგიის ექსპორტის მოცულობა 51%-ით, მიღებული შემოსავალი კი 23%-ით არის გაზრდილი. ამის მიზეზია ის, რომ გასულ წელს ექსპორტირებული 971 მილიონი კილოვატის საშუალო ტარიფი 8.7 ცენტი იყო, ხოლო წელს ექსპორტირებული 1.47 მილიარდი კილოვატ საათის საშუალო ტარიფი 7 ცენტს შეადგეენდა. წინა წლების მსგავსად საქართველოს მთავარი საექსპორტო ქვეყანა თურქეთი იყო, სადაც 1.3 მილიარდი კილოვატ საათი გავიდა. 86 მილიონი კილოვატ საათი იყო ექსპორტი აზერბაიჯანში, 78 მილიონი კილოვატ საათი კი სომხეთში.
წელი | ექსპორტი მლნ კვტ. სთ. | ექსპორტის შემოსავალი (მლნ დოლარი) | კვტ. სთ-ის ღირებულება აშშ ცენტი |
2023 | 1468 | 103 | 7.0 |
2022 | 971 | 84 | 8.7 |
2021 | 391 | 16 | 4.0 |
2020 | 154 | 6 | 3.8 |
2019 | 243 | 8 | 3.2 |
2018 | 589 | 20 | 3.4 |
2017 | 686 | 22 | 3.2 |
2016 | 559 | 22 | 4.0 |
2015 | 662 | 26 | 3.9 |
2014 | 545 | 29 | 5.4 |
2013 | 444 | 14 | 3.2 |
საგულისხმოა გარემოება, რომ 2023 წელს საქართველომ იმპორტირებულ ელექტროენერგიაზე მოთხოვნა შეამცირა. გასული წლის 11 თვეში იმპორტი მხოლოდ 682 მილიონი კილოვატ საათი იყო, რაც 2022 წელთან შედარებით 48%-ით ნაკლებია. იმპორტის შემცირება ერთი მხრივ ელექტროენერგიის მოთხოვნის კლებამ, მეორე მხრივ კი ადგილობრივი თბოსადგურების გამომუშავების მატებამ განაპირობა. 2023 წლის 11 თვეში თბოსადგურებმა 3.07 მილიარდი კილოვატ საათი ელექტროენერგია გამოიმუშავეს, რაც 2022 წელთან შედარებით 380 მილიონი კილოვატ საათით მეტია.
„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).
გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:
„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.
ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...
ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.
ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.
„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...
ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.
რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.
ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.
მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.
თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.