USD 3.0825
EUR 3.4980
RUB 4.0305
თბილისი
ნურსულთან ნაზარბაევის 100-მილიარდიანი ქონება
თარიღი : 01.10.2022 11:38  254

ყაზახეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი, ნურსულთან ნაზარბაევი „ერის ლიდერის“ ტიტულის მფლობელის პირადი ცხოვრება „ქვეყნის უმნიშვნელოვანესი სახელმწიფო საიდუმლო“ გახლავთ. ამ თემაზე ნებისმიერი დისკუსია ისჯება კანონით. ქვეყნის მუდმივ ლიდერს სძულს, როდესაც საზოგადოება განიხილავს მის ქმედებებსა და გადაწყვეტილებებს, ოჯახთან დაკავშირებით და ყველაფერი გაცხადდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ნაზარბავების იჯახის ყოფილმა სიძემ, რომელიც ახლა პოლიტიკურ დევნილად ითვლება, გაბედა არსებული მდგომარეობისთვის საიდუმლოების ფარდის ახდა. მან განაცხადა, რომ ჰქონდა ყოველი სიტყვის ფაქტობრივი დადასტურება.

 

ნურსულთან აბიშევიჩ ნაზარბაევი დაიბადა 1940 წლის 6 ივლისს, ყაზახეთის სსრ ალმა-ათას რეგიონის კასკელენის რაიონის სოფელ ჩემოლგანში, აბიშისა და ალჟანის ოჯახში, რომლებიც მუშაობდნენ სოფლის მეურნეობის სფეროში. ბავშვობაში ნურსულთანი მუშაობდა თავისი ოჯახის გამოსაკვებად (მშობლები, ბებია, უმცროსი ძმები და დები, მამის დისშვილი და დედის დისშვილი). ნურსულთანმა ხეხილის ვეგეტაცია ისწავლა და ვაშლითა და მსხლით ამარაგებდა ალმა-ათას ბაზარს. მოჰყავდა კარტოფილი და სამყურა. მან დიდი გზა გაიარა უბრალო მშენებლიდან სახელმწიფოს მეთაურამდე.
ნაზარბაევის პირველი და გარკვეულ დრომდე ოფიციალური მეუღლე, სარა ალფისოვნა არის ინჟინერ-ეკონომისტი. ამჟამად ის არის ბობეკის საერთაშორისო ბავშვთა საქველმოქმედო ფონდის ხელმძღვანელი. ნაზარბაევს ჰყავს სამი ქალიშვილი, თუმცა ცნობილია, რომ ჰყავს „უკანონო“ შვილებიც. ერთ-ერთი მათგანი ყაზახეთის უმდიდრესი ქალია, ჟურნალ Forbes-ის მონაცემებით, პირადი ქონება 1,3 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული (No 938 მსოფლიოში და მე-4 ყაზახეთში).

 

 

ცნობილია, რომ მეუღლის, სარას გარდა, ნურსულთან ნაზარბაევი დიდხანს თანაცხოვრობდა სხვა ქალთან, გულნარა რაკიშევასთან, რომელიც ოფიციალური მეუღლის მსგავსად, გარკვეულწილად მართავდა ქვეყანას. პრეზიდენტის ბოლო გრძელვადიანი „შენაძენი“ იყო ასეელ ისაბაევა, რომელიც სპეციალურად მისთვის იპოვეს და „მის ყაზახეთი“ გახადეს. ამბობენ, რომ სწორედ მასთან აპირებს პრეზიდენტი ურთიერთობების დაკანონებას.

გარდა ამისა, ნურსულთან ნაზარბაევის პირადი ცხოვრება სავსეა ერთჯერადი შეხვედრებით ახალგაზრდა გოგონებთან. ყოფილი სიძე ამბობს, რომ ყაზახეთის მთელი ხელისუფლება 16-დან 18 წლამდე გოგონებს ანიჭებს უპირატესობას. მათ სპეციალურად მათი საწოლებისთვის არჩევენ, პრეზიდენტის პირადი და მუდმივი თანაშემწეები.

ნურსულთან ნაზარბაევი პოსტსაბჭოთა ქვეყნებს შორის ხელისუფლების ორი რეკორდსმენიდან ერთ-ერთია. ის 1989 წლიდან არის რესპუბლიკის პირველი პირი. მასზე უფროსი მხოლოდ უზბეკეთის პრეზიდენტი, ისლამ კარიმოვი იყო, რომელიც თანამდებობას 2016 წლამდე - სიკვდილამდე იკავებდა.  თავისი ქონებით ის მე-10 ადგილზეა პლანეტის უმდიდრესი და ყველაზე ძლიერი მმართველების რეიტინგში, თავიანთ ქვეყნებში შეუზღუდავი ძალაუფლებით, რომელიც შედგენილია Handelsblatt-ის მიერ. პრეზიდენტის ოჯახს ჰყავს ორი მილიარდერი - ქალიშვილი და სიძე და რამდენიმე მილიონერი (პირველი ქალიშვილი და შვილიშვილი ნურალი ალიევი); ყოფილი სიძე, რახათ ალიევი და ბულატ ნაზარბაევის ძმა. ნაზარბაევის კლანის ქონება 7 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული. ნაზარბაევის  სახელს ატარებს ქუჩები იორდანიაში, თურქეთში, ჩეჩნეთში, ყაზანში. ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში ლიცეუმიც მის სახელს ატარებს. ასევე, უნივერსიტეტი, სკოლები, სამთავრობო სააგენტო „ნაზარბაევის ცენტრი“, პარკი აქტობეში, ტიტების ჯიში. ყაზახეთის სისხლის სამართლის კოდექსი შეიცავს სიკვდილით დასჯის მუხლს, ქვეყნის პრეზიდენტის სიცოცხლის ხელყოფისთვის, თუნდაც ამ ქმედებებს არ მოჰყვეს სიკვდილი. 

ასევე ნახეთ ვიდეო - ნურსულთან ნაზარბაევის ძეგლის ჩამოგდება

 

ნურსულთან ნაზარბაევი 30 წლის განმავლობაში მართავს ყაზახეთს. ამ ხნის განმავლობაში მისმა ოჯახმა მოახერხა უძრავი ქონების შეძენა ასობით მილიონ დოლარად, მთელ მსოფლიოში. ყოფილი პრეზიდენტის ნათესავები - ქვეყნის უმდიდრესი ადამიანები იკავებენ სამთავრობო პოსტებს, მართავენ დიდ კომპანიებსა და ბანკებს და ფლობენ უზარმაზარ სამრეწველო საწარმოებს. 

ისინი ფლობენ ძვირად ღირებულ სახლებს, ციხესიმაგრეებს, შალეებს, აპარტამენტებსა და ვილებს ასობით მილიონ დოლარად, მსოფლიოს ექვს ქვეყანაში: ლონდონის გარეუბანში, ესპანეთის კურორტებზე, შვეიცარიის ტბებთან და მანჰეტენის ცათამბჯენებს შორისაც კი.

ნაზარბაევების ოჯახის უძრავი ქონების მთლიანი ღირებულება 800 მილიონი დოლარია.
2007 წლიდან, ყოველ ზაფხულს ნურსულთან ნაზარბაევის ოჯახი ესპანეთში, კოსტა ბრავაზე მდებარე მდიდრულ მამულში მიდის. სასახლე 3 ათასი კვადრატული მეტრის ფართობით, აშენდა და შემოღობილია ნაკრძალის ორ მყუდრო ყურეს შორის, მიუხედავად ადგილობრივი ეკოლოგების აღშფოთებისა. გარდა ამისა, რამდენიმე წლის განმავლობაში მეპატრონეებმა განზრახ დაბლოკეს სამკვიდროს გვერდით მდებარე საზოგადოებრივი გზის მონაკვეთზე მისასვლელი.

 

 

მიწის ნაკვეთის საერთო ფართობი დაახლოებით 20 ჰექტარია. აქ არის სამი კორპუსი, რამდენიმე საცურაო აუზი, ოცამდე აბაზანა, დისკოთეკა, სპა, თეატრი და ავტოფარეხი მდიდრული მანქანებისთვის. ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა არაერთხელ განუცხადეს ჟურნალისტებს, რომ მიმდებარე ტერიტორიაზე ზღვაში მუდმივად ხედავენ მდიდრულ იახტებს. ნაზარბაევის შუათანა ქალიშვილი, დინარა კულიბაევა ხშირად დაბადების დღეს აღნიშნავს და ზოგჯერ მამამისიც დაფრინავს წვეულებებზე.

კულიბაევა და მისი მეუღლე უმსხვილესი ყაზახური ბანკის „ჰალიკის“ თანამფლობელები არიან. ესპანეთში უძრავი ქონების გარდა, მას აქვს ჟენევის მახლობლად მდებარე ბელერივის ციხე, რომელიც 2019 წელს 63 მილიონ დოლარად იყიდა. მე-17 საუკუნის სასახლე ქვის ფასადით და ორი კვადრატული კოშკით აღიარებულია ეროვნული მნიშვნელობის კულტურულ ძეგლად.

კულიბაევა ასევე ფლობს სხვა რეზიდენციას 75 მილიონ დოლარად თვით ქალაქში. ეს 3 დონის ვილა აღჭურვილია პეპლის ფორმის კიბეებით და 25-მეტრიანი აუზით, ჟენევის ტბის ულამაზესი ხედებით. 2009 წელს მისი შეძენის შემდეგ დინარამ განმარტა, რომ სასახლე მას ოფიციალური მიღებებისთვის სჭირდებოდა.

დაახლოებით 2,5 მილიარდ დოლარად შეფასებული ქონებით, დინარა ნაზარბაევა შედის Forbes-ის სიაში, როგორც ცენტრალური აზიის ერთ-ერთი უმდიდრესი ქალი.
თუმცა, ყველაზე ცნობილია ნაზარბაევის სამი ქალიშვილიდან უფროსი - დარიგა, რომლის ქონებაც ნახევარ მილიარდ დოლარს აჭარბებს. 1980-იან წლებში იგი დაქორწინდა დიპლომატი რახათ ალიევზე, წყვილს სამი შვილი შეეძინა, მაგრამ სიყვარულის ისტორია სამწუხაროდ დასრულდა: 2007 წელს სისხლის სამართლის საქმე აღიძრა პრეზიდენტის სიძის წინააღმდეგ, „ნურბანკის“ გამგეობის თავმჯდომარის მოადგილის, ჟოლდას ტიმრალიევის გატაცებაში მონაწილეობის ბრალდებით. ალიევი ავსტრიაში გაიქცა, სადაც პოლიტიკური თავშესაფარი მიიღო. ქორწინება ჩაიშალა და თავად ტიმრალიევი ჩამომხრჩვალი იპოვეს.

ადგილობრივი ოპოზიციური მედიის ცნობით, თავად ნურსულთან ნაზარბაევის ქონება 100 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული. 

ყაზახეთის მეთაურმა ყურადღება დიდ ბრიტანეთსაც მიაპყრო: 13 წლის წინ 50 მილიონ ფუნტად შეიძინა სამეფოს ერთ-ერთი ყველაზე ძვირად ღირებული სახლი - ტოპრაკის სასახლე ჩრდილოეთ ლონდონში.

მისი შვილები ასევე ფლობენ ქონებას გაერთიანებულ სამეფოში. ქალიშვილი დარიგა და მისი უფროსი ვაჟი ნურალი ფლობდნენ სახლს ლონდონში, ბეიკერის ქუჩაზე, სადაც მდებარეობს არტურ კონან დოილის ნამუშევრების გმირის,  შერლოკ ჰოლმსის ბინა. გარდა ამისა, მათ ეკუთვნოდათ რამდენიმე სხვა შენობა და მიწა ბეიკერის ქუჩაზე, რომლის ღირებულებაც 140 მილიონ ფუნტზე მეტია.

ბრიტანეთის ხელისუფლებამ „დააპატიმრა“ ნაზარბაევების ზოგიერთი ქონება, როგორც „გაუმართლებელი სიმდიდრე“. ქონება რეგისტრირებული იყო სამ ოფშორულ კომპანიაში: პანამაში, ბრიტანულ ანგილასა და ანტილის კუნძულებზე. მოგვიანებით, ყაზახეთის ლიდერის ქალიშვილმა და შვილიშვილმა სასამართლოში გაიმარჯვეს და ქონება 100 მილიონ დოლარად დაიბრუნეს. 
გარდა ამისა, ნაზარბაევის ოჯახმა შეიძინა ქონება კანის ერთ-ერთ ყველაზე პრესტიჟულ უბანში. 30 მილიონ ევროდ იყიდეს ოთხდონიანი კორპუსი სვეტებით, გარე აუზი, ოთხი მისაღები ოთახი, შვიდი საძინებელი გასახდელებით, სამი სამზარეულო, ორი დარბაზი და ორი ღვინის მარანი. Residence La Tropicale აშენდა მე-19 საუკუნის ბოლოს, ბორცვის სამხრეთ კალთაზე, რომელიც გადაჰყურებს ხმელთაშუა ზღვას.

ეს ქონება აღმოჩნდა სამართლებრივ დავაში ნაზარბაევის ძმის, ბოლატისა და მისი ყოფილი მეუღლის, მაირა კურმანგალიევას განქორწინების დროს. გარდა ამისა, სამართალწარმოებისას ცნობილი გახდა, რომ ბოლატის შვილმა, მაირას ვაჟმა დანიარ კესიკბაევმა ფლორიდაში ფეშენებელური ბინა შეიძინა. ბინა სამი საძინებლით, ხუთი სველი წერტილით და პანორამული აივნით ატლანტის ოკეანის ულამაზესი ხედებით მას 3,4 მილიონი დოლარი დაუჯდა. გამოძიებამ ასევე გამოავლინა 50 მილიონ დოლარზე მეტი პრემიუმ მანჰეტენის უძრავი ქონება და ძვირფასეულობა. შედეგად კესიკბაევმა მთელი ქონება მამინაცვალს გადასცა.

ნაზარბაევის კლანის ირგვლივ მორიგი სკანდალი მას შემდეგ ატყდა, რაც სახელმწიფოს მეთაურის 29 წლის შვილიშვილმა აისულთანმა ბრიტანეთს პოლიტიკური თავშესაფარი სთხოვა. მანამდე ახალგაზრდამ ფეისბუქზე დაწერა, რომ ოჯახის ეშინია, მისი გატაცება სცადეს და ის არა შვილიშვილი, არამედ პრეზიდენტის შვილია.

აისულთანმა დაამთავრა ბრიტანეთის სამეფო სამხედრო აკადემია სანჰჰერსტში. კოკაინზე დამოკიდებულების გამო ის პერიოდულად ატარებდა დროს ევროპის ნარკოკლინიკებში. 2020 წლის აგვისტოში აისულთანი გარდაცვლილი იპოვეს ლონდონში. დოკუმენტების მიხედვით, სიკვდილის მიზეზი გულის გაჩერება გახდა, რაც კოკაინით ინტოქსიკაციამ გამოიწვია.

29 წლის აისულთან ნაზარბაევი ელბასის უფროსი ქალიშვილის, დარიგა ნაზარბაევის ვაჟია. 

აისულთანი ამტკიცებდა, რომ ჰქონდა ინფორმაცია იმის შესახებ, თუ როგორ ჰპარავდა რუსეთისა და ყაზახეთის ხელისუფლება ყოველწლიურად 1,5 მილიარდ „გაზს“ ყაზახებს. 

აისულთანმა არაერთხელ მიიქცია მედიის ყურადღება, სოციალურ ქსელებში თავისი უცნაური პოსტებით. მაგალითად, მან აღიარა, რომ იყო ნარკოტიკების მომხმარებელი და აღნიშნა, რომ მკურნალობის კურსს გადიოდა. მოგვიანებით კი განაცხადა, რომ იმ პერიოდში როცა მის ბეისბუკზე ასეთი პოსტები იწერებოდა, ის სოციალურ ქსელს არ იყენებდა, რადგან ციხეში იყო. ამ დროისთვის მის ანგარიშს, სავარაუდოდ, იყენებდა მისი დედა და ყაზახეთის KNB-ის ყოფილი თავმჯდომარე, ალნურ მუსაევი. იმავე დღეს მან დაწერა, რომ სინამდვილეში ნურსულთან ნაზარბაევი მისი ბაბუა კი არ იყო, არამედ მისი მამა: „დედაჩემს ბაბუაჩემი ანკესზე ჰყავდა, რადგან მე მისი შვილიშვილი კი არა, შვილი ვარ“.

პერსონალური მონაცემებით, ნურსულთან ნაზარბაევის მეუღლე სარა ალტისოვნა ნაზარბაევაა, მაგრამ სინამდვილეში, პრეზიდენტი დიდი ხანია განქორწინებულია მასთან, მაგრამ ეს ფაქტი დიდი ხნის განმავლობაში და საგულდაგულოდ იმალებოდა.

 

იმისათვის, რომ ეს ყველაფერი არ გამხდარიყო ზოგადი განხილვის საგანი, სარა ალტისოვნა მთელი ამ ხნის განმავლობაში შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა და თუ ზოგიერთი ოფიციალური ღონისძიების ოქმის მოთხოვნით იყო საჭირო, მხოლოდ იქ ჩნდებოდა.
მეტიც, თერთმეტი წლის წინ, ყაზახეთში მთელი სკანდალი ატყდა მას შემდეგ, რაც გაჟონა ინფორმაციამ, რომ პრეზიდენტს უმცროსი ცოლი ჰყავდა. ნურსულთან ნაზარბაევის უმცროსი ცოლი, გულნარა რაკიშევა, ოდესღაც საპრეზიდენტო თვითმფრინავის ბორტგამცილებელი იყო. პრეზიდენტის რომანი გულნარასთან მრავალი წელი გაგრძელდა. თავიდან მალავდნენ ურთიერთობას, რადგან კანონიერმა მეუღლემ მათ ბევრი დაბრკოლება შეუქმნა. თუმცა, როდესაც ნურსულთან ნაზარბაევის უმცროსმა მეუღლემ ორი ქალიშვილი გააჩინა, მან გადაწყვიტა, რომ სიმართლის დამალვას აზრი არ ჰქონდა. მეორე ოჯახისთვის მან ააშენა ახალი სახლი ასტანაში და თხუთმეტი მილიონი დოლარი გამოუყო ყოფილ კანონიერ მეუღლეს, სარა ალტისოვნას.

სანამ ის ნურსულთან ნაზარბაევის კანონიერი ცოლი იყო, სარა ალტისოვნამ ქმარზე დიდი გავლენა მოახდინა და მან ბევრი გადაწყვეტილება მიიღო მის ნაცვლად. 

პრეზიდენტის მეორე მეუღლესაც ადვილად შეეძლო მისით მანიპულირება და აიძულა კიდეც, რომ მამამისი რესპუბლიკის თავდაცვის მინისტრის მოადგილე გამხდარიყო. გარდა ამისა, გულნარას შეეძლო სხვა საკადრო საკითხების მოგვარებაც.

ყაზახეთის პრეზიდენტის ცხოვრება საიდუმლოებით არის დაფარული, მაგრამ ყველაფერი საიდუმლო, ადრე თუ გვიან, ყოველთვის აშკარა ხდება. ცოტა ხნის წინ ცნობილი გახდა, რომ ნურსულთან ნაზარბაევს კიდევ ერთი ცოლი ჰყავდა - ახალგაზრდა ქალი, სახელად ასეელ ისაბაევა. 

 

ყაზახეთის პრეზიდენტის მესამე მეუღლემ მას ვაჟი გაუჩინა, ახლა კი ნურსულთან ნაზარბაევი ხუთი ქალიშვილისა და ორი ვაჟის მამაა.

ბიზნესი
კომპანია „ენდორფინი“ სახელმწიფოს „რიყის დოქების“ 1 ლარად გადაცემას სთხოვს

საცხობი „ენდორფინი“ ადგილზე საკუთარი ფილიალის გახსნას და უფუნქციოდ დარჩენილი შენობისთვის სიცოცხლის დაბრუნებას გეგმავს. ამისთვის კი, ცნობილი კვების ობიექტი ეკონომიკის სამინისტროს თხოვნით მიმართავს და უძრავი ქონების 1 ლარად გადაცემას ითხოვს.

მათი თქმით, იმედი აქვთ, გადაწყვეტილება არ იქნება ნაჩქარევი და მიღებული იქნება სახელმწიფო სტრატეგიული ინტერესიდან გამომდინარე, რაც მათთვის, შენობის 1 ლარად გადაცემას გულისხმობს.

განცხადება ეკონომიკის მინისტრის სახელზე უკვე შეტანილია. ტექტს და ფესბუქ პოსტს ,,ბიზნესპრესნიუსი" უცვლელად გთავაზობთ:

,,მეგობრებო, ვისაც გსურთ რომ “რიყის დოქებში” გაიხსნას ენდორფინი, შემოვიდეს ორჯერ მეტი ტურისტი, რაც თავისთავად აამუშავებს რესტორნებს, სასტუმროებს, მაღაზიებს, საკურორტე ადგილებს, ტაქსებს და ზოგადად გააცოცხლებს ყველაფერს და ააგუგუნებს ეკონომიკას, გთხოვთ დაგვიჭიროთ მხარი და თქვენს ფეისბუქ გვერდზე დათაგოთ ეკონომიკის სამინისტრო (ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო ) და მიაწეროთ - “ რიყის დოქები 1 ლარად ენდორფინს”

მადლობა და იმედია გიმასპინძლებთ “რიყის დოქებში” მალე”, - ნათქვამია საცხობის მიერ გავრცელებულ მიმართვაში.

სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით ხელისუფლება კარგად მართავს კოვიდ სიტუაციას თუ არა?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.