,
გასული კვირა მსოფლიო ეკონომიკაში მნიშვნელოვანი ძვრებით გამოირჩეოდა. ვაჭრობის ახალი შეზღუდვები, ვალუტების რყევები და ინვესტორების ინტერესის გადანაცვლება უსაფრთხო აქტივებისკენ — ეს ყველაფერი მჭიდრო კავშირშია გეოპოლიტიკურ კონტექსტთან, რომელიც დღითიდღე მეტად განსაზღვრავს საერთაშორისო ეკონომიკურ დღის წესრიგს.
აშშ-ის პრეზიდენტმა გასულ კვირას დააანონსა 50%-იანი ტარიფების დაწესება ევროკავშირის გარკვეულ იმპორტირებულ პროდუქტებზე, მათ შორის ავტომობილებსა და ტექნიკურ მოწყობილობებზე. ასევე, 25%-იანი ტარიფი დაეწესა ჩინური სმარტფონების იმპორტს.
ეს ნაბიჯები უკვე იწვევს მსოფლიო ბაზრებზე გაურკვევლობას. ინვესტორები ვარაუდობენ, რომ მსგავსი პოლიტიკა გააღრმავებს სავაჭრო დაპირისპირებას დასავლეთსა და აღმოსავლეთს შორის. აღსანიშნავია, რომ ტარიფების გამოყენება ვაჭრობის იარაღად მნიშვნელოვნად ზრდის პოლიტიკურ ტონალობას ეკონომიკურ ურთიერთობებში.
ჩინეთის ხელისუფლება აგრძელებს შიდა ბაზრის გაძლიერების პოლიტიკას, რაც პასუხად უნდა მიიჩნეოდეს აშშ-სა და ევროკავშირის მიერ დაწესებულ ეკონომიკურ ბარიერებზე. ურბანიზაციის ხელშეწყობა, შრომითი სტიმულების სისტემის გაფართოება და სახელმწიფო ინვესტიციები ქვეყნის შიდა ეკონომიკაში მიზნად ისახავს გლობალური ზეწოლისგან დაცვასა და ეკონომიკური ბალანსის შიგნიდან შენარჩუნებას.
ანალიტიკოსების შეფასებით, ჩინეთი გრძელვადიან სტრატეგიას ატარებს, რომელიც საკუთარი ტექნოლოგიური და სამომხმარებლო ბაზრების დამოუკიდებლობაზეა ორიენტირებული.
ინვესტორები აქტიურად გადადიან ე.წ. „უსაფრთხო ზონაში“ — ოქროს ფასი ბოლო ერთ წელიწადში 25%-ით გაიზარდა. ეს ტენდენცია, როგორც წესი, იმ დროებში იჩენს თავს, როცა გლობალური ფინანსური სისტემა პოლიტიკურ დაძაბულობასა და გაურკვევლობას განიცდის.
ბაზრის მონაწილეები ერთმნიშვნელოვნად აფასებენ ოქროს, როგორც სანდო აქტივს იმ ფონზე, როცა ვაჭრობის მსოფლიო წესები ხშირად იცვლება და ეკონომიკური პარტნიორობა პოლიტიკურ დაპირისპირებაში გადადის.
თურქეთის ფინანსური სექტორი მძიმე კვირას გადიოდა. ეროვნული ვალუტა, ლირა, დაახლოებით 13%-ით გაუფასურდა, ხოლო სტამბოლის საფონდო ბირჟა თითქმის 9%-ით დაეცა. ლირის სტაბილიზაციისთვის თურქეთის ცენტრალურმა ბანკმა $25 მილიარდიანი ინტერვენცია განახორციელა.
ეს ეკონომიკური რყევა მჭიდროდ უკავშირდება თურქეთში მიმდინარე შიდა პოლიტიკურ კრიზისსა და რეგიონში არსებულ გეოპოლიტიკურ დაძაბულობას. ექსპერტების შეფასებით, ანკარის მზარდი დამოუკიდებლობა დასავლური ბლოკისგან და პარალელურად კავშირები რუსეთთან კიდევ უფრო ართულებს ქვეყნის პოზიციას საერთაშორისო არენაზე.
ევროკომისიის შეფასებით, ევროკავშირის ეკონომიკა 2025 წელს მხოლოდ 1.1%-ით გაიზრდება, რაც წინა პროგნოზებთან შედარებით შემცირებული მაჩვენებელია. თუმცა, დასაქმების მაჩვენებლები მტკიცეა და ინფლაცია, სავარაუდოდ, 2.1%-მდე დაიწევს.
გლობალური ვაჭრობის შენელებისა და ტარიფების საფრთხის ფონზე, ევროკავშირი ცდილობს გაიმყაროს შიდა ეკონომიკური ბრუნვა და შეამციროს ტექნოლოგიური და ენერგეტიკული დამოკიდებულება აშშ-სა და ჩინეთზე. ეს მიდგომა ე.წ. სტრატეგიული ავტონომიის იდეას ეფუძნება, რაც ევროკავშირის ახალ გეოპოლიტიკურ ხაზს განასახიერებს.
მსოფლიო ბანკისა და საერთაშორისო სავალუტო ფონდის შეფასებით, გლობალური ეკონომიკის ზრდა 2025-2026 წლებში დაახლოებით 2.7% იქნება, ხოლო ინფლაცია 4.5%-მდე შემცირდება. თუმცა, ანალიტიკოსები შენიშნავენ, რომ ეს პროგნოზები დიდწილად დამოკიდებულია გეოპოლიტიკური სიტუაციის სტაბილურობაზე, რაც ამ ეტაპზე რთული სანახავია.
ამ პირობებში ეკონომიკური ანალიზი შეუძლებელია პოლიტიკური კონტექსტის გათვალისწინების გარეშე. ბიზნესისთვის, სახელმწიფოსთვის და საზოგადოებისთვის კი ეს ნიშნავს ახალ რეალობას — სადაც ეკონომიკური გადაწყვეტილებები თანაბრად ეფუძნება როგორც ციფრებს, ისე საერთაშორისო პოლიტიკის ცვლილებებს.
