პუტინის საკონსტიტუციო და სამთავრობო ცვლილებები საქართველოს უსაფრთხოებისთვის არაფერს ცვლის, - ასე შეაფასა „ინტერპრესნიუსთან“ საუბრისას უშიშროების საბჭოს მდივნის ყოფილმა მოადგილემ ლევან ბოძაშვილმა რუსეთში განვითარებული მოვლენები.
მისივე თქმით, ახალი ცვლილებებით პუტინი აპირებს რუსეთის კანონმდებლობის კიდევ უფრო მეტ პრიორიტეტიზაციას საერთაშორისო კანონმდებლობაზე ანუ საერთაშორისო ხელშეკრულებები მხოლოდ მაშინ იმოქმედებს თუ ისინი არ შეეწინაღმდეგება რუსეთის კონსტიტუციას.
„არც ამ ცვლილებებით, არც საპრემიერო კანდიდატურით, საგარეო პოლიტიკის, უსაფრთხოებისა და სტრატეგიულ დოქტრინალურ მიდგომაში არაფერი იცვლება. ამავე დროს ძალოვან მიმართულებებზე კონტროლი კვლავაც პრეზიდენტის ძალაუფლებას დაექვემდებარება. ეს კი იგივე საგარეო პოლიტიკის გაგრძელებას ნიშნავს, რაც რუსეთს აქამდე ჰქონდა. არ ველოდები, რომ რაიმე არსებითი ცვლილება მოხდება საქართველოსთან მიმართებით რუსეთის პოლიტიკაში. რუსეთისთვის დამახასიათებელი ძლევის მანია, რომელიც განმსაზღვრავია ამ პოლიტიკის, არც ახლა შეიცვლება. პუტინის მიერ წარმოდგენილი საკონსტიტუციო ცვლილებები არსებითად აძლიერებს საპრეზიდენტო მმართველობას რუსეთში. პრეზიდენტის ინსტიტუტი კვლავაც რჩება ძალაუფლების მთავარ წყაროდ რუსეთის ფედერაციაში. საპარლამენტო უფლებამოსილებებში ცვლილებები კოსმეტიკურია და იქ, სადაც პრეზიდენტი პარლამენტთან „თათბირობდა“, ახლა პარლამენტი „ამტკიცებს“ პრემიერს, თუმცა ყველა ძირითად თანამდებობას პრეზიდენტი წარადგენს, მათ შორის პრემიერსაც. სასამართლო ხელისუფლებაზე პრეზიდენტის გავლენა ძლიერდება, იქმნება ფედერაციის სუბიექტთა საბჭო პრეზიდენტთან, რაც არსებითად ზედა პალატის პარალელური სტრუქტურა იქნება და გააძლიერებს პრეზიდენტის მმართველობას რეგიონებში. ნიშანდობლივია, რომ საპრეზიდენტო კანდიდატებისთვის დამატებითი ცენზი შემოაქვს, კერძოდ, 25-წლიანი რუსეთში მუდმივი ცხოვრების ვალდებულება და პრაქტიკულად ყველა სახელმწიფო პოლიტიკური თანამდებობის პირისათვის, მათ შორის მოსამართლეებისა და დეპუტატებისათვის სხვა ქვეყნის მოქალაქეობის აკრძალვა. ასევე, კანდიდატები არც მანამდე უნდა სარგებლობდნენ სხვა ქვეყნების მოქალაქეობით, რაც ნიშნავს, რომ რუსეთის ოლიგარქიას პუტინი პოტენციურ კონკურენტად განიხილავს და იმ შემთხვევაში თუ ის 2024 წელს პრემიერობას გადაწყვეტს, ამ გადაწყვეტილებით თავის საპრეზიდენტო პოტენციურ კანდიდატს კონკურენტებს აცილებს“, - განაცხადა ბოძაშვილმა.
იგი არც იმას გამორიცხავს, რომ 2024 წლის შემდეგ პუტინი რუსეთში კვლავ პრეზიდენტად დაბრუნდეს.
„რუსეთის პრემიერად წარდგენილი მიშუსტინი, რომელიც 2010 წლიდან რუსეთის საგადასახადო სამსახურის უფროსი იყო და არასოდეს ყოფილა რომელიმე სხვა ქვეყნის მოქალაქე, პოტენციური კანდიდატია 2024 წლის პრეზიდენტობისთვის. ის იქნება პუტინის მხრიდან სრულად კონტროლირებადი, რადგან ისეთ კორუფციულ ქვეყანაში როგორიც რუსეთია, საგადასახადო სამსახური სუფთა ვერ იქნება, შესაბამისად, კომპრომატებიც უკვე ექნება პუტინს გადანახული. ამავე დროს, მიშუსტინი ზუსტად ის კანდიდატი შეიძლება აღმოჩნდეს, რომელიც ერთგვარ რეპრესიებს წამოიწყებს პოტენციურად „ურჩი“ ოლიგარქების მიმართ ქვეყნის შიგნითაც. თუმცა, არც ის გამოირიცხება, რომ პუტინი 2024 წლის მერეც შეეცადოს პრეზიდენტად დარჩენას.
მისი თქმით, მას ჯერ კიდევ დეკემბერში აქვს ნათქვამი, რომ ერთადერთი სიტყვა, რომელიც მას ხელს უშლის ამაში არის „ზედიზედ“. დასაშვებია, რომ ამ ცვლილებების დამტკიცების პროცესში ეს შეიცვალოს. მანამდე კი, მიეცემა თუ არა მიშუსტინს საკადრო თავისუფლება და დარჩება თუ არა ლავროვი თანამდებობაზე, გამოაჩენს თუ რამდენად სერიოზულ ფიგურასთან გვაქვს საქმე“, - განაცხადა ბოძაშვილმა.
„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).
გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:
„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.
ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...
ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.
ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.
„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...
ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.
რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.
ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.
მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.
თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.