USD 2.7599
EUR 3.0569
RUB 3.2807
თბილისი
«The Hill» (აშშ): „როგორ შეიძლება საქართველოში ჩატარებული არჩევნებით სერიოზული დარტყმა მიადგეს პუტინს, ან ამერიკას“
თარიღი:  821

აშშ-ის გაზეთ „ჰილ“-ში (The Hill) გამოქვეყნებულია სტატია სათაურით „როგორ შეიძლება საქართველოში ჩატარებული არჩევნებით სერიოზული დარტყმა მიადგეს პუტინს, ან ამერიკას“ (ავტორი - კოლინ მეინი, თბილისში გამართული საერთაშორისო კონფერენციის მონაწილე). მასალაში განხილულია საქართველოს დღევანდელი საშინაო მდგომარეობა, მიმდინარე პოლიტიკური პროცესები - წინასაარჩევნო სიტუაციისა  და ქვეყნის საგარეოპოლიტიკურ ორიენტაციის ჩათვლით.

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებული სახით:

 „ოქტომბრის ბოლოს საქართველოში გადამწყვეტი საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდება, რომელსაც ამერიკული და ევროპული დემოკრატიული ძალები განიხილავენ როგორც ბოლო შანსს ავტოკრატიული ნიშნების მქონე ხელისუფლების შესაცვლელად, რომლის სულისჩამდგმელს რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინი წარმოადგენს. საქართველოში ბევრი თვლის, რომ მმართველი პარტიის „ქართული ოცნების“ დამაარსებელი და მისი ფაქტიური ლიდერი, მილიარდერ-ოლიგარქი ბიძინა ივანიშვილი, სხვაგვარად აზროვნების ჩასახშობად და ხელისუფლების კონსოლიდაციისათვის  ვლადიმერ პუტინის სტრატეგიით სარგებლობს, ამით იგი ხელს უშლის ქვეყნის ევროკავშირში ინტეგრირებას.

არჩევნებამდე თვენახევრით ადრე მმართველი პარტია „შეთქმულების თეორიებს“ ავრცელებს და აცხადებს, რომ დასავლეთი საქართველოში სახელმწიფო გადატრიალებას ამზადებს და ქვეყანას რუსეთის წინააღმდეგ მეორე ფრონტის გახსნისაკენ უბიძგებს. ამ მოტივ-საბაბით „ქართული ოცნება“ ზღუდავს თავისუფალ პრესას, დასავლეთისაგან დაფინანსებულ არასამთავრობო ორგანიზაციებს და „ლგბტ-საზოგადოების“ წარმომადგენლებს.

„საქართველოს მმართველი რეჟიმი რუსეთის ჰიბრიდული ომის განხორციელების ინსტრუმენტს წარმოადგენს“, - აცხადებს თამარ ჩორგოლეიშვილი, ფედერალისტთა პარტიის თანადამფუძნებელი. ამჟამად საქართველოში ათზე მეტი ოპოზიციური პარტია მოქმედებს, ისინი უპირისპირდებიან „ქართულ ოცნებას“ და ბიძინა ივანიშვილს, მაგრამ ხელისუფლების დამარცხების მეთოდებზე ვერ შეთანხმებულან. „ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც „ოცნება“ ხელისუფლებაში იმყოფება, ეს არის ბიძინა ივანიშვილი. სწორედ ის არის ხელისუფლების წყარო და არა ქართველი ხალხი. სწორედ მან მიიტაცა ხელისუფლება საქართველოში“, - ხაზს უსვამს თამარ ჩორგოლეიშვილი.

(...)

„ჩემი სიმპათია საქართველოს მიმართ გამომდინარეობს იქიდან, რომ (ამაში ევროპელებიც მეთანხმებიან) ჩვენ მოწმენი გავხდებით - საქართველო ძლიერი დემოკრატიული ქვეყანა იქნება და ამას მთელი მსოფლიო დაინახავს“, - ამბობს „ჰილ“-თან საუბარში მაიკ ტერნერი, ამერიკელი კონგრესმენი (რესპუბლიკელი ოჰაიოს შტატიდან), რომელიც აგვისტოში თბილისში იმყოფებოდა სენატორ ჯინ შაჰინთან ერთად, რათა „ქართული ოცნებისათვის“ მიენიშნებინათ: ამერიკელები, დემოკრატებიც და რესპუბლიკელებიც, გაერთიანებულნი არიან იმ მიზნით, რომ საქართველოში დემოკრატიისადმი საფრთხე განეიტრალებული იქნას.

„საქართველოსთვის დემოკრატიული სისტემის შენარჩუნება აუცილებელია - ქართველები ევროპისაკენ ისწრაფვიან. თუ ასე არ მოხდება, მაშინ საფრთხე შეექმნება დიდი დემოკრატიული პროექტის განხორციელებას, რომელსაც საფუძველი ბერლინის კედლის დაცემამ შეუქმნა“, - ამბობს მაიკ ტერნერი. თავის მხრივ, ჯინ შაჰინი The Hill-თან საუბარში აცხადებს, რომ თბილისში ყოფნისას ბიძინა ივანიშვილმა, რომელმაც ქონება რუსეთში დააგროვა, მათთან შეხვედრაზე უარი განაცხადა.

„ქართული ოცნების“ ხელისუფლების მიერ ბოლო დროს გატარებული სახიფათო ანტიდემოკრატიული პოლიტიკის შედეგია ის, რომ პარლამენტმა მიიღო „უცხოური გავლენის გამჭვირვალობის კანონი“, (ანუ კანონი „უცხოური აგენტების შესახებ“), რომელიც რუსული მსგავსი სამართლებრივი აქტის ერთგვარ არეკვლას წარმოადგენს და ანტისამთავრობო განწყობების ჩასახშობად არის მიმართული. კანონის მოწინააღმდეგეები აცხადებენ, „უცხოური აგენტების“ იარლიყის მიწებებით მთავრობა ცდილობს საქართველოში დარჩენილი დემოკრატიის ერთადერთი საყრდენიც დაიქვემდებაროს - სამოქალაქო საზოგადოება, დასავლეთისგან დაფინანსებული არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და თავისუფალი პრესის სახით.

„ჩვენ არ გვადარდებს, გაყინავს თუ არა ხელისუფლება ჩვენს საბანკო ანგარიშებს და დაგვაჯარიმებს“, - ამბობს ეკა გიგაური, Transparency International Georgia-ს ხელმძღვანელი, რომელიც 12 სექტემბერს აშშ-ის კონგრესში სენატის საერთაშორისო საქმეთა კომიტეტის წინაშე სიტყვით გამოვიდა, - „ჩვენ ყველაზე მეტად არჩევნების ბედი გვაღელვებს. საქმე იმაშია, რომ ჩვენ ხელი შეგვეშლება ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნებისადმი დაკვირვებაში... ახლავე უკვე შესამჩნევია, რომ ხელისუფლება ბოროტად იყენებს ადმინისტრაციულ რესურსს და თავს ესხმის ოპოზიციას. ეს არჩევნები ქართველი ხალხისათვის ძალიან მნიშვნელოვანია და ერთგვარი რეფერენდუმის როლს შეასრულებს - საით უნდა წავიდეს ქვეყანა - დასავლეთისაკენ თუ რუსეთისაკენ“.

(...)

ამომრჩეველთა ხმების მისაღებად და 5%-იანი ბარიერის გადასალახავად ათზე მეტი პოლიტიკური პარტია იბრძვის, ზოგიერთები საარჩევნო ალიანსებს და ბლოკებს ქმნიან ცდილობენ პარლამენტში ადგილების მეტი რაოდენობა მიიღონ. მაგრამ რადგანაც საქართველოს პოლიტიკაში ტრადიციულად გავრცელებულია განხეთქილება, ეგოიზმი, პირადი უნდობლობა,  ურთიერთქიშპობა და იმედგაცრუება, წინასაარჩევნო სიტუაციის დაძაბულობა მწვავედ იგრძნობა.

მიუხედავად იმისა, რომ „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“ ერთ-ერთ მსხვილ და კარგად ცნობილ პოლიტიკურ პარტიას წარმოადგენს, „ნაციონალები“ ერთგვარ იზოლაციაში იმყოფებიან სხვა პარტიებს შორის. ამის მიზეზია პარტიის დამაარსებლის, ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის (უბრალოდ, „მიშა“) მდგომარეობა - იგი დაპატიმრებულია თანამდებობის ბოროტად სარგებლობის ბრალდებით.

ოდესღაც 2000-იანების დასაწყისში, მიხეილ სააკაშვილი პროევროპულ, დემოკრატიულ რევოლუციონერად და „დემოკრატიის შუქურად“ იქნა შერაცხული, მაგრამ ხელისუფლებაში თითქმის ათი წლით ყოფნამ მასში უარყოფითი ტენდენციები  გააჩინა - პარანოიდალური სწრაფვა ძალაუფლების შენარჩუნებისათვის. იგი მკაცრად ექცეოდა კრიტიკოსებს და დაუნდობლად უსწორდებოდა სავარაუდო პოლიტიკურ მტრებს, რის გამოც 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ამომრჩევლებმა ხმა მის პარტიას „ერთიან ნაციონალურ მოძრაობას“ კი არ მისცეს, არამედ მხარი დაუჭირეს „ქართულ ოცნებას“. მიხეილ სააკაშვილის მომხრეები თავიანთ ლიდერს „ქართულ ოცნებასთან“ მებრძოლ „წამებულ გმირად“ თვლიან, რომელიც ძალადობივმა რეჟიმმა საპყრობილეში ჩაკეტა. როგორც ამბობენ, მას ჯანმრთელობა შერყეული აქვს.

(...)

„ოპოზიცია ამჟამად უფრო უკეთეს მდგომარეობაში იმყოფება, ვიდრე ორი თვის წინათ. ყალიბდება საარჩევნო ალიანსები. ოპოზიციის ძირითადი სტრატეგია გამოიხატება იმით, რომ ბიძინა ივანიშვილმა განხეთქილების ჩამოგდება ვერ შეძლოს და სიტუაციის პოლარიზება ვერ მოახერხოს, თუნდაც მიხეილ სააკაშვილის გამოყენებით“, - ამბობს თამარ ჩორგოლეიშვილი, რომლის მეუღლე გიგა ბოკერია ფედერალისტთა პარტიის თანადამფუძნებელია. იგი მიხეილ სააკაშვილის პრეზიდენტობის დროს უშიშროების საბჭოს მდივნის პოსტს იკავებდა, [ახლა კი ყოფილ პრეზიდენტთან მკვეთრად გამიჯნულია - ესეც ქართული პოლიტიკის ტრადიციას წარმოადგენს].

ნათია მეზვრიშვილი, პარტია „საქართველოსთვის“ თავმჯდომარის მოადგილე, აცხადებს, რომ მისი პარტია თანაბრად ცდილობს შორს იყოს როგორც „ქართული ოცნებიდან“, ასევე „ნაციონალური მოძრაობიდან“, ამიტომაც თავს არიდებს მოლაპარაკებებს კოალიციის შექმნის მიზნით. პარტიის დამაარსებელი გიორგი კვირიკაშვილი 2015-2018 წლებში „ქართული ოცნების“ მიერ ჩამოყალიბებული მთავრობის თავმჯდომარე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი იყო. „ჩვენ ამ არჩევნებში დამოუკიდებლად ვმონაწილეობთ... მთავარია შედეგების გაყალბება არ მოხდეს“, - ხაზს უსვამს ნათია მეზვრიშვილი.

(...)

როგორც გასულ თვეში საერთაშორისო სადამკვირვებლო მისიამ აღნიშნა თავის ანგარიშში, საქართველოში წინასაარჩევნო კამპანია ხასიათდება დაშინებებით და ძალადობის მუქარებით, რაც შეშფოთებას იწვევს საქართველოს საერთაშორისო მხარდამჭერებში - ისინი გამაფრთხილებლად აცხადებენ, რომ რუსეთ-უკრაინის ომში კიევის მიმართ გაძლიერებული დახმარების  ფონზე სამხრეთ კავკასიურ სახელმწიფოს ნაკლები ყურადღება ექცევა.

„საფრთხე იმაში გამოიხატება, რომ თუ ისეთი ქვეყანა, როგორიც საქართველოა, მოსახლეობის ევროატლანტიკური სტრუქტურებისაკენ სწრაფვისა და პროამერიკული განწყობის მიუხედავად, უკან დაიხევს, ეს მსოფლიოში დემოკრატიის დაცემის მაჩვენებელი იქნება“, - ამბობს დევიდ კრამერი, ჯორჯ ბუშის ინსტიტუტის აღმასრულებელი დირექტორი, - „და ეს ასევე იქნება მოსკოვის გამარჯვება და ბრიუსელ-ვაშინგტონის დამარცხება. საქართველოს ევროპაში თავისი ადგილის დაკავება სურს, მაგრამ მისი სურვილის შესრულება საფრთხის ქვეშაა“.

წყარო: https://thehill.com/homenews/4878570-how-georgias-election-could-deliver-a-major-blow-to-putin-or-the-us/

 

კულტურა
«Frankfurter Allgemeine Zeitung» (გერმანია): „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება: ტრადიციული სუფრის თავისებურებები“

„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).

გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:

„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.

ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...

ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.

ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.

„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...

ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.

რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.

ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.

მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს  სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.

თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.