დღეს მსოფლიო ეკონომიკა სერიოზული გამოწვევების წინაშეა, რომელთა ფესვები გეოპოლიტიკურ კრიზისებსა და ინფლაციის ზრდაშია. გლობალური ეკონომიკური პროცესები პირდაპირ გავლენას ახდენს საქართველოზეც, სადაც ინფლაციის ზრდა, ენერგორესურსების ფასების მატება და გლობალური ვაჭრობის შეფერხებები მნიშვნელოვან უარყოფით შედეგებს იწვევს.
ინფლაციის ზრდა გლობალურ მასშტაბით ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევაა. ცხოვრების ხარჯების ზრდა ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში განსაკუთრებით გამოიხატება ენერგეტიკული რესურსების ფასების ზრდაში, რაც აისახება საწვავისა და სხვა პროდუქციის ხარჯებზე. საქართველო, როგორც ენერგოიმპორტზე დამოკიდებული ქვეყანა, განსაკუთრებით ზარალდება ნავთობისა და გაზის ფასების ზრდისგან, რაც იწვევს საწვავისა და ტრანსპორტირების ხარჯების მკვეთრ მატებას.
ისრაელისა და ჰეზბოლას შორის მიმდინარე კონფლიქტი კიდევ უფრო ამძაფრებს ენერგორესურსების ბაზრების მდგომარეობას. კონფლიქტის შედეგად შესაძლო ნავთობის ფასების მკვეთრი ზრდა 150 დოლარამდე ბარელზე, როგორც ექსპერტები აფასებენ, დამატებით გაზრდის საწვავის ხარჯებს და ხელს შეუშლის გლობალურ ეკონომიკურ აღდგენას. ეს პროცესი საქართველოზეც პირდაპირ გავლენას მოახდენს, განსაკუთრებით იმპორტირებულ ენერგორესურსებზე დამოკიდებულების გამო.
გლობალურ ეკონომიკაზე დიდი ზეგავლენა აქვს რუსეთ-უკრაინის ომსაც. ეს კონფლიქტი განსაკუთრებით აისახება სასურსათო და ენერგეტიკულ ბაზრებზე. უკრაინა არის ხორბლისა და სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების ერთ-ერთი უმსხვილესი ექსპორტიორი, ხოლო რუსეთის სანქციები და ენერგეტიკული რესურსების შეზღუდვა ქმნის დამატებით რისკებს საწვავისა და სურსათის ფასების ზრდისთვის.
საქართველოზე ომის გავლენა განსაკუთრებით გამოიხატება რუსულ ბაზარზე ექსპორტის შემცირებაში და ენერგორესურსების იმპორტთან დაკავშირებულ პრობლემებში. ამასთან, რუსეთის ეკონომიკური კრიზისი, რომელიც გამოწვეულია სანქციებით და ომით, აფერხებს სავაჭრო ურთიერთობებს, რაც პირდაპირ აზიანებს საქართველოს ეკონომიკას.
მსოფლიოში მიმდინარე გეოპოლიტიკური და ფინანსური პროცესები არასტაბილურობას ქმნის ფინანსურ ბაზრებზე, რაც აზიანებს ინვესტიციებსა და საერთაშორისო ვაჭრობას. საქართველოში პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების ნაკლებობა და სავაჭრო პარტნიორების ეკონომიკური პრობლემები საქართველოს ეკონომიკაზე უარყოფით გავლენას ახდენს.
მსოფლიოში მიმდინარე გეოპოლიტიკური და ეკონომიკური კრიზისები — ინფლაციის ზრდა, ენერგეტიკული კრიზისი, ისრაელისა და ჰეზბოლას კონფლიქტი, ასევე რუსეთ-უკრაინის ომი — მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს საქართველოს ეკონომიკაზე. ენერგეტიკული რესურსების ფასების ზრდა, გლობალური სასურსათო უსაფრთხოების საკითხები და ფინანსური ბაზრების მერყეობა ქმნის სერიოზულ გამოწვევებს, რომელთა გადალახვაც დიდ ძალისხმევას მოითხოვს როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო დონეზე.
„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).
გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:
„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.
ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...
ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.
ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.
„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...
ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.
რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.
ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.
მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.
თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.