USD 2.8071
EUR 3.0151
RUB 3.3627
თბილისი
გიორგი კობერიძე: ევროპარლამენტი - მოლოდინები და შედეგები
თარიღი:  243

ამ დღეებში რამდენჯერმე შემხვდა საქართველოს ხელისუფლების მომხრეთა მხრიდან განცხადებები, ახლა, არჩევნების შემდებ ევროკავშირში პრო-რუსი კონსერვატორები მოვლენ და ჩვენ არაფერს გვეტყვიანო. მოდით რამდენიმე სიტყვა ვთქვათ ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვან ევროპარლამენტის არჩევნებზე, რომელიც 6-9 ივნისს ჩატარდება.

ევროპარლამენტში 2024 წლის არჩევნების შემდეგ 720 საპარლამენტო ადგილი იქნება გამოყოფილი, რომელსაც პარტიული კოალიციები და ინდივიდუალური დეპუტატები შეავსებენ. ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოს შიგნით არსებული პოლიტიკური პარტიები ევროპარლამენტის შიგნით დიდ ევროპულ პარტიებში (კოალიციებში) არიან გაწევრიანებული. მაგალითად ესტონეთის რეფორმისტული პარტია და საფრანგეთის პარტია რენესანსი ორივე ევროპარლამენტის შიგნით ერთსა და იმავე დიდ ევროპულ პარტიაში არიან გაწევრიანებული, რომელსაც განახლებული ევროპა ეწოდება. ასეთი სულ 7 პარტიული ჯგუფი-კოალიციაა ევროპარლამენტში. წამყვანი სამი ჯგუფი ევროპის სახალხო პარტია (EPP), სოციალ-დემოკრატიული პარტია (S&D) და განახლებული ევროპაა (Renew). შესაბამისად, ევროპარლამენტის არჩევნები წევრი სახელმწიფოების შიგნით, ეროვნულ დონეზე ტარდება, მაგრამ ნებისმიერი პარტიის შედეგი პირდაპირ აისახება ევროპარლამენტის შიგნით არსებულ 7 პარტიულ კოალიციაზე თუ რამდენი ადგილი ექნებათ მათ.
ევროკავშირის არაწევრ და ასოცირებულ სახელმწიფოებსაც აქვთ დამკვირვებელი წევრობის უფლება არსებულ პარტიულ კოალიციებში. მაგალითად ქართული ოცნება სოციალ დემოკრატიულ ალიანსში იყო, მაგრამ თავიანთი არადემოკრატიული და პრო-რუსული პოლიტიკის გამო გარიცხვის საფრთხის წინაშე დადგა, რის გამო მათ მანამ დატოვეს კოალიცია, სანამ გარიცხავდნენ.
როგორც ქართული ოცნების მხარდამჭერების კომენტარებიდან და მოლოდინებიდან ჩანს, მათ სჯერათ რომ ამ არჩევნებში ისეთი პრო-რუსული ჯგუფი გაიმარჯვებს, როგორიც იდენტობა და დემოკრატიაა (ID). მასში ისეთი პარტიები შედიან, რომელთაც კავშირი რუსეთთან და ჩინეთთან აქვთ. აი მაგალითად გერმანიაში არსებული პარტია სახელად ალტერნატივა გერმანიისთვის (AfD) იდენტობა და დემოკრატიის (ID) კოალიციის წევრი იყო. მისი პარტიის ლიდერებზე გამოძიება მიმდინარეობს რუსეთისათვის და ჩინეთისათვის სასარგებლო აგენტურული საქმიანობისათვის. რამდენიმე დღის წინ მათი პარტიის ლიდერმა ისიც განაცხადა, რომ ნაცისტური SS-ის წევრები ყველა დამნაშავე სულაც არ ყოფილაო. ამას გარდა მათ საფრანგეთს ინდოეთისა და წყნარ ოკეანეში არსებული კუნძულების დათმობა მოსთხოვეს. ამის გამო აღნიშნული გერმანული პარტია საერთოდაც გარიცხეს ID-დანაც კი. მაგრამ ზოგადად წარმოდგენა რომ შეგვექმნას და მარტივად რომ ვთქვათ ID პრო-რუსულ ძალადაა მოაზრებული. სწორედ მათი იმედი შეიძლება ჰქონდეს ნებისმიერ პრო-რუსულ მთავრობას საქართველოში.
ქართული ოცნების მომხრეებში ხშირად გაჟღერდა განცხადება "ევროპაში კონსერვატორები მოვლენ და ამერიკაში ტრამპიო" (ბარემ ლირიკული გადახვევა: არადა ტრამპის მხარდამჭერი რესპუბლიკელები საქართველოს ხელისუფლების დასანქცირების მომხრეები არიან). მიუხედავად იმისა, რომ ქართულ ოცნებაში ID-სა და ორბანის ძალებს კონსერვატორებად იხსენიებენ, ისინი ნამდვილად არ წარმოადგენენ კონსერვატორებს ევროპარლამენტის შიგნით. მეტიც, ევროპარლამენტში არსებობს ასეთი კოალიცია სახელად ევროპელი კონსერვატორები და რეფორმისტები (ECR), რომელსაც ფაქტობრივად იტალიის პრემიერი ჯორჯა მელონი ხელმძღვანელობს. ეს უკანასკნელი კი ერთ-ერთი ყველაზე ანტი-რუსული განწყობებით გამოირჩევა და უკრაინის სწრაფი და აგრესიული შეიარაღების მხარდამჭერია, ისევე როგორც საქართველოს, მოლდოვასა და უკრაინის გაწევრიანებას უჭერს მხარს. ასე, რომ როდესაც ქართულ ოცნებაში კონსერვატორებს უწოდებენ ვინმეს, სინამდვილეში პრო-რუსებს გულისხმობენ და არა რეალურ კონსერვატორებს, რომელთაც არაფერი აქვთ საერთო რუსეთთან.
ახლა განვმარტოთ კიდევ ერთი რამ: გარდა 7 კოალიციისა არსებობენ არაასოცირებული პარტიები და დეპუტატებიც, რომლებიც არცერთ კოალიციას არ ეკუთვნიან, მაგრამ ევროპარლამენტის პარლამენტის წევრები არიან. ასეთია უნგრული ფიდეზი - ორბანის პარტია. ახლა მას ევროპარლამენტში მხოლოდ 12 ადგილი აქვს და ამ არჩევნებზე უნგრეთის მთელი კვოტაც რომ აითვისოს (რისი შანსიც არარსებულია) მხოლოდ 21 მანდატი ექნებათ. შესაბამისად, თუკი ქართულ ოცნებას ევროპარლამენტის 720 ადგილიდან ჰიპოთეტური 21 მანდატიანი ორბანის იმედი აქვს პოლიტიკურად სრულ უმწიფრობასთან გვქონია ადგილი. ამას ემატება ისიც, რომ ბოლო თვეებია ორბანიც გაურბის პრო-რუსულ იარლიყს, ხოლო მისი პარტია ფიდეზი პრო-რუსულობისაგან დისტანცირებას ცდილობს.
ახლა კი მოლოდინები როგორია.
რეალურად ყველაზე ძლიერი ევროპული გაერთიანება სწორედ მმართველი ევროპის სახალხო პარტიაა (EPP). გამოკითხვებით ამ არჩევნებზე EPP არათუ ინარჩუნებს მმართველ პოზიციას, არამედ აუმჯობესებს კიდეც პოზიციებს. საუბარია 180-ზე მეტ მანდატზე. სტაბილურია სოციალ-დემოკრატიების (SD) პოზიციებიც. გამოკითხვებიდან ჩანს რომ ლიბერალური პარტია განახლებული ევროპა (RE) დაკარგავს დაახლოებით 10 მანდატს. პოზიციებს გაიუმჯობესებს იტალიის პრემიერ მელონის ფაქტობრივი ხელმძღვანელობით არსებული პარტია ევროპელი კონსერვატორები და რეფორმისები (ECR). შეგახსენებთ, ეს ის კონსერვატორები არიან, რომლებიც კრემლს ებრძვიან. პრო-რუსული ID-ს კი 9%-სა და 70-მდე მანდატს ვარაუდობენ, რაც იმაზე ცოტა იქნება, რაც ახლა აქვთ.
ამ მოლოდინიდან გამომდინარე ევროპარლამენტში კიდევ უფრო დასუსტდება პრო-რუსების პოზიციები და გავლენები, რაც გარკვეულწილად მღელვარე პოლიტიკურ გარემოს სრულიად დაამშვიდებს ევროკავშირის შიგნით. მეტიც, ახლა სერიოზული გამოძიებებია დაწყებული რუსეთის მიერ წინასაარჩევნო პროცესში ჩარევის. ამ თემაზე ინფორმაცია და ანგარიში მალე გასაჯაროვდება და პრო-რუსების პოზიციები კიდევ უფრო დაიწევს ან სულაც სამართლებრივ პასუხისგებაში მიეცემიან ისინი. ასე რომ საქართველოს ხელისუფლებას თუკი მართლა აქვს იმის მოლოდინი, რომ ევროკავშირში პრო-რუსები მოვლენ და ჩვენ ხელს დაგვაფარებენო, ღიმილისმომგვრელად გამოიყურება მათი ეს განწყობები.

დასტაბილურებული ევროპა კი ნამდვილად არ უკუაგდებს ევროპულ განწყობებს საქართველოში.

მიყევით ბმულს - გიორგი კობერიძე

მსოფლიო
«BBC russian» : „გარიყულთა შეხვედრა“: რით დასრულდა ვლადიმერ პუტინის ვიზიტი ჩრდილოეთ კორეაში და რას ფიქრობს ამის შესახებ ჩინეთი“

“ვლადიმერ პუტინის ვიზიტით კორეის სახალხო-დემოკრატიულ რესპუბლიკაში გამოიხატა რუსეთის ის უპრეცედენტო დაახლოება აზიურ დიქტატურასთან, რომლის გარიყულობის სტატუსი რამდენიმე წლის წინათ თვით კრემლმაც დაადასტურა, როცა კომუნისტურ კორეას სანქციები გამოუცხადა“, - ნათქვამია ბრიტანული სამაუწყებლო კომპანიის „ბიბისის“ (BBC) ვებ-გვერდზე გამოქვეყნებულ სტატიაSi სათაურით „გარიყულთა შეხვედრა“: რით დასრულდა ვლადიმერ პუტინის ვიზიტი ჩრდილოეთ კორეაში და რას ფიქრობს ამის შესახებ ჩინეთი“, რომელშიც გაანალიზებულია რუსი პრეზიდენტის  რუსეთის პრეზიდენტის შეხვედრის შედეგები თავის ჩრდილოკორეელ კოლეგასთან.

გთავაზობთ ამონარიდებს ვრცელი პუბლიკაციიდან:

ფხენიანში ვლადიმერ პუტინს და უზენაეს ლიდერს კიმ ჩენ ინს „გრძნობიერი შეხვედრა ჰქონდათ, მათ ერთმანეთს თავიანთი ფიქრები გაუზიარეს, შემდეგ კი ორივე დასაძინებლად გაემართა. ამხანაგი კიმ ჩენ ინი, როცა ამხანაგ ვლადიმერ პუტინს საძინებელში მიაცილებდა, მასთან გულისხმიერად საუბრობდა“, - მოწიწებით წერს ჩრდილოეკორეული ცენტრალური საინფორმაციო სააგენტო KCNA.

მაგრამ კიდევ რაზე ლაპარაკობდნენ ისინი სინამდვილეში და რას ფიქრობს კრემლის ბინადარის ვიზიტზე ჩინეთი, რომელიც ორივე ქვეყნისათვის უფრო მნიშვნელოვან პარტნიორად ითვლება, ვიდრე ისინი ერთმანეთისათვის?

პოსტსაბჭოთა სივრცის ბევრ დამკვირვებელს ვლადიმერ პუტინის ვიზიტმა საბჭოთა ტელევიზიის ქრონიკა გაახსენა: ორივე ლიდერის გიგანტური პორტრეტები შენობების ფასადებზე, სამხედრო აღლუმი და დროშების ფრიალი, ბავშვების გაღიმებული სახეები და მშრომელთა დიდი სიხარული, აგრეთვე ანტიამერიკული შტამპები ვლადიმერ პუტინისა და კიმ ჩენ ინის გამოსვლებში.

(...)

მაგრამ, რიტორიკის და გარეგნული ზიზილ-პიპილების მიუხედავად, ვლადიმერ პუტინის ვიზიტი საბჭოური ტრადიციის გაგრძელება კი არ არის, არამედ მისგან დაშორება, ტრადიციის წყვეტა.

კსდრ არასდროს არ ყოფილა საბჭოთა კავშირისათვის თანასწორი პარტნიორი, უფრო მეტიც - ორი ქვეყანა ყოველთვის არ იყო ერთმანეთის მეგობარი. 1945 წელს საბჭოთა არმიამ და ამერიკის ჯარებმა კორეა იაპონელთა ოკუპაციისაგან გაათავისუფლეს და იოსებ სტალინმა  კსდრ-ის ამჟამინდელი ლიდერის პაპა კიმ ირ სენი ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში წარმოქმნილი სოციალისტური რეჟიმის ლიდერად დანიშნა.

კიმების დინასტიის დამფუძნებელი თავისი მფარველისა და „მამა-მარჩენალის“ მიმართ ლოიალობას ინარჩუნებდა, მაგრამ იოსებ სტალინის სიკვდილის შემდეგ, როცა ნიკიტა ხრუშჩოვმა პიროვნების კულტი ამხილა, ორ მეზობელს შორის ურთიერთობა გაუარესდა და ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში ასეთად რჩებოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ვლადიმერ პუტინი 2000 წელს ვიზიტით იყო ფხენიანში, თავისი პრეზიდენტობის პირველ პერიოდში რუსეთის ლიდერი მაინცდამაინც არ ინტერესდებოდა ჩრდილოეთ კორეით და უფრო მეტად ყურადღებას აქცევდა ჩინეთთან, იაპონიასთან და სამხრეთ კორეასთან ურთიერთობას, მათთან ვაჭრობის განვითარებას.

უკრაინაში შეჭრის შემდეგ კი ყველაფერი შეიცვალა: სამხრეთ კორეამ რუსეთის წინააღმდეგ სანქციები გამოაცხადა და კიევისათვის საარტილერიო ჭურვების მიწოდება დაიწყო, რუსეთს კი ჭურვების შესყიდვა ფხენიანისაგან მოუწია.

(...)

ჯერ-ჯერობით ვიზიტის მთავარი შედეგია ხელშეკრულება, რომელშიც შეტანილია პუნქტი ურთიერთდახმარების შესახებ იმ შემთხვევაში, თუ რომელიმე მხარეს ვინმე თავს დაესხმება. „ხელშეკრულება ყოვლისმომცველია და ითვალისწინებს დახმარებას ხელმომწერი მხარისადმი აგრესიის დროს“, - განაცხადა ვლადიმერ პუტინმა.

მაგრამ რადგანაც დოკუმენტის ტექსტი არ გამოქვეყნებულა, კომენტატორები ახლა მკითხაობენ, თუ რა არის გათვალისწინებული კონკრეტულად. ბევრი იხსენებს სსრ კავშირისა და კსდრ-ის თანამშრომლობის იმ ხელშეკრულებას, რომელსაც ხელი ნიკიტა ხრუშჩოვმა მოაწერა 1961 წელს და რომელიც გულისხმობს „სამხედრო დახმარების დაუყონებლივ გაწევას“ რომელიმე ხელმომწერ მხარეზე თავდასხმის დროს.

ჯერ-ჯერობით უცნობია, ითვალისწინებს თუ არა ნამდვილად ახალი ხელშეკრულება ამგვარ ურთიერთგარანტიებს.

თავის მხრივ, ჩრდილოეთ კორეის ხელმძღვანელმა ერთმნიშვნელოვნად დაუჭირა მხარი რუსეთს უკრაინასთან ომში, რაც საფუძველს იძლევა, რომ მასში იურიდიულად არის გაფორმებული უკვე მიმდინარე სამხედრო თანამშრომლობა, კერძოდ, ჩრდილოკორეული საბრძოლო მასალების მიწოდება რუსეთის არმიისათვის.

სხვათა შორის, რუსი სტუმარი კორეელ მასპინძელს სანქციების გადახედვას დაპირდა გაეროს ჩარჩოებში. მას, ალბათ, დაავიწყდა, რომ რუსეთი იგივე სანქციების მონაწილე ქვეყანას წარმოადგენს. მოსკოვი გაეროს სანქციებს 2010 წელს მიუერთდა - აკრძალვები ეხებოდა ჩრდ. კორეისათვის სამხედრო-ტექნიკურ დახმარებას და იარაღით ვაჭრობის ემბარგოს. 2017 წელს კი ვლადიმერ პუტინმა პირადად გააფართოვა აკრძალვის რეჟიმი და ხელი მოაწერა სანქციებს სამეცნიერ, სავაჭრო და საფინანსო სფეროებში.

(...)

როგორც „ბიბისის“ კორეპონდენტი ჩინეთში ლორა ბიკერი აღნიშნავს, ოფიციალური პეკინი ფრთხილად და ეჭვით ეკიდება მოსკოვისა და ფხენიანის ერთმანეთთან დაახლოებას და ნამდვილად არ სურს პეკინ-მოსკოვ-ფხენიანის სავარაუდო ღერძის მონაწილე იყოს.

„ბიბისის“ ჟურნალისტი იხსენებს, რომ ვლადიმერ პუტინის ჩინეთში ამასწინანდელი - 17 მაისის - ვიზიტის დროს სი ძინპინი წინააღმდეგი იყო, რომ რუსი ლიდერი პეკინიდან პირდაპირ ჩრდილოეთ კორეაში გამგზავრებულიყო და მას ურჩია, რომ ფხენიანში ვიზიტი სხვა დროისთვის გადაედო.

ლორა ბიკერი აღნიშნავს, რომ რუსეთსაც და ჩრდილოეთ კორეასაც ჩინეთი უფრო ძალიან ჭირდებათ, ვიდრე მოსკოვს და ფხენიანს ერთმანეთი. ანუ მათთვის პეკინი უფრო ძვირფასია. მაგრამ თავის მხრივ, ჩინეთის კომპარტიის სათავეში მდგომებს არ სურთ მსოფლიოში ისეთი შთაბეჭდილება შეიქმნას, რომ პეკინი მათ დაახლოებას ხელს უწყობს.

კიმ ჩენ ინის „მეომრულ და საბრძოლო სულისკვეთებას“ - კორეელი კომუნისტები 2017 წლიდან რეგულარულად აწყობენ ბირთვული რაკეტების ტესტ-გამოცდებს და აშშ-სა და მის რეგიონულ მოკავშირეებს ემუქრებიან - საქმე მიჰყავს აზია - წყნარი ოკეანის ამ ნაწილში აშშ-ის გააქტიურებისა და ვაშინგტონის გავლენის გაფართოებამდე, რაც უკიდურესად არასასურველია ჩინეთისათვის.

ამ კვირაში, როგორც გაზეთი „ფაინენშელ თაიმსი“ წერს, ჩინეთმა და სამხრეთ კორეამ, პირველად ბოლო ათი წლის განმავლობაში, სერიოზული დონის მოლაპარაკება გამართეს, რომლის დროსაც უსაფრთხოების საკითხები განიხილეს. ეს კიდევ ერთხელ მიუთითებს იმას, რომ ნაციონალისტური რიტორიკის მიუხედავად, პეკინი მზად არ არის „გარიყულთა კლუბის“ წევრი გახდეს, რუსეთთან და ჩრდილოეთ კორეასთან ერთად.

წყარო: https://www.bbc.com/russian/articles/cd11ww4y1r9o

 

სრულად
გამოკითხვა
ვინ გაიმარჯვებს რუსეთ - უკრაინის ომში?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

მსოფლიოს ისტორიაში, უდიდესი იმპერიები ტერიტორიით(მლნ კვ. კმ): ბრიტანეთი - 35.5 მონღოლეთი - 24.0 რუსეთი - 22.8 ქინგის დინასტია (ჩინეთი) - 14.7 ესპანეთი - 13.7 ხანის დინასტია (ჩინეთი) - 12.5 საფრანგეთი - 11.5 არაბეთი - 11.1 იუანების დინასტია (ჩინეთი) - 11.0 ხიონგნუ - 9.0 ბრაზილია - 8.337 იაპონია - ~8.0 იბერიული კავშირი - 7.1 მინგის დინასტია (ჩინეთი) - 6.5 რაშიდუნების ხალიფატი (არაბეთი) - 6.4 პირველი თურქული სახანო - 6.0 ოქროს ურდო - 6.0 აქემენიანთა ირანი - 5.5 პორტუგალია - 5.5 ტანგის დინასტია (ჩინეთი) - 5.4 მაკედონია - 5.2 ოსმალეთი - 5.2 ჩრდილო იუანის დინასტია (მონღოლეთი) - 5.0 რომის იმპერია - 5.0

Ford, საავტომობილო ბაზრის დომინანტი მაშინ, როდესაც საავტომობილო ბაზარი ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესში იყო, Ford Model T იყო დომინანტი მანქანა. 1916 წლის მონაცემებით, ის მსოფლიოში ყველა ავტომობილის 55%-ს შეადგენდა.

ილია ჭავჭავაძე: "როცა პრუსიამ წაართვა საფრანგეთს ელზასი და ლოტარინგია და პარლამენტში ჩამოვარდა საუბარი მასზედ, თუ რაგვარი მმართველობა მივცეთო ამ ახლად დაჭერილს ქვეყნებს, ბისმარკმა აი, რა სთქვა: ,,ჩვენი საქმე ელზასსა და ლოტარინგიაში თვითმმართველობის განძლიერება უნდა იყოსო. ადგილობრივნი საზოგადოების კრებანი უნდა დავაწყოთო ადგილობრივის მმართველობისთვისაო. ამ კრებათაგან უფრო უკეთ გვეცოდინება იმ ქვეყნების საჭიროება, ვიდრე პრუსიის მოხელეთაგანა. ადგილობრივთა მცხოვრებთაგან ამორჩეულნი და დაყენებულნი მოხელენი ჩვენთვის არავითარს შიშს არ მოასწავებენ. ჩვენგან დანიშნული მოხელე კი მათთვის უცხო კაცი იქნება და ერთი ურიგო რამ ქცევა უცხო კაცისა უკმაყოფილებას ჩამოაგდებს და ეგ მთავრობის განზრახვასა და სურვილს არ ეთანხმება. მე უფრო ისა მგონია, რომ მათგან ამორჩეულნი მოხელენი უფრო ცოტას გვავნებენ, ვიდრე ჩვენივე პრუსიის მოხელენი”. თუ იმისთანა კაცი, როგორც ბისმარკი, რომელიც თავისუფლების დიდი მომხრე მაინდამაინც არ არის, ისე იღვწოდა თვითმმართველობისათვის, მერე იმ ქვეყნების შესახებ, რომელთაც გერმანიის მორჩილება არამც თუ უნდოდათ, არამედ ეთაკილებოდათ, თუ ამისთანა რკინის გულისა და მარჯვენის კაცი, როგორც ბისმარკი, სხვა გზით ვერ ახერხებდა ურჩის ხალხის გულის მოგებას, თუ არ თვითმმართველობის მინიჭებითა, სხვას რაღა ეთქმის."

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.