USD 3.0532
EUR 3.4477
RUB 4.2454
თბილისი
საიტზე მიმდინარეობს ტექნიკური სამუშაოები
ბორის სარალიძე - ოთხ დღე-ღამეში აღვადგინე ტამიშის აფეთქებული ხიდი
თარიღი : 06.26.2020 12:48  1477

ბორის სარალიძე საქართველოს დამსახურებული ინჟინერია, მისი სახელი  მრავალი წლის  განმავლობაში იყო დაკავშირებული  საავტომობილო გზების მშენებლობასთან, ამ მხრივ  "საკუთარი"  რეკორდიც აქვს  - ის 20 წელი იყო საქართველოს საავტომობილო  გზების და ტრანსპორტის მინისტრი. სწორედ მისი მინისტრობის დროს დაიწყო  საქართველოში პირველი კატეგორიის  პირველი გზის მშენებლობა. ბატონი ბორისი შრომის წითელი დროშის სამი ორდენის, ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენის, ღირსების ორდენის და საქართველოს სახელმწიფო პრემიის მფლობელია.

მინი დოსიე1955-1957წწ. იყო სპეციალური საკონსტრუქტორო ბიუროს ინჟინერ-კონსტრუქტორი; 1957-1959წწ. ღვინის საწარმოების მთავარი მექანიკოსი; 1959-1961წწ. კომკავშირის ზესტაფონის რაიკომის პირველი მდივანი; 1961-1963წწ. კომკავშირის ცკ სოფლის მეურნეობის განყოფილების გამგე; 1963-1973წწ. პარტიის ზესტაფონის რაიკომის მეორე მდივანი; 1973-1979წწ. მესტიის რაიკომის პირველი მდივანი; 1979-1981წწ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილე; 1981-1982წწ. თბილისის ლენინის რაიკომის პირველი  მდივანი; 1982-1984წწ. თბილისის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე; 1984-1988წწ. საავტომობილო გზების მინისტრი; 1988-1989წწ. საავტომობილო ტრანსპორტისა და გზების მინისტრის პირველი მოადგილე; 1989-1990წწ. მინისტრი; 1990 წლიდან საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარე; გამოქვეყნებული აქვს 9 სამეცნიერო ნაშრომი და ერთი სახელმძღვანელო; დაჯილდოებულია  საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელით. ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (1977).

ბორის სარალიძე: ჩემი შრომითი ბიოგრაფია ძალიან მრავალფეროვანია. საავტომობილო გზებში ბოლო ათული წლები ვიმუშავე, იქამდე ჩემს შრომის წიგნაკში  ბევრი სხვადასხვა მიმართულების სამსახური იყო. პროფესიით ინჟინერი ვარ, პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკა -მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი მაქვს დამთავრებული. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ განაწილებით მოვხვდი უზბეკეთში, ბუხარაში. ექვსი თვე გავატარე ბუხარაში, სადაც ვიყავი მთავარი მექანიკოსი ბუხარის მეღვინეობის ქარხანაში. იქიდან დავბრუნდი თბილისში სამრეწველო მანქანათმშენებლობის საკონსტრუქტორო ბიუროს ინჟინერ-კონსტრუქტორად, ვმუშაობდი რძის ქარხნის ავტომატიზირებული მოწყობილობის დაპროექტებაზე. ორი წლის შემდეგ, გადავედი ზესტაფონში ღვინის ქარხნების გაერთიანების მთავარ მექანიკოსად, სადაც ორი წელი გავატარე, იქიდან არგვეთაში გადამიყვანეს სამონტაჟო სამუშაოების ხელმძღვანელად ახალ ქარხანაში.

1959 წლიდან, როდესაც ამირჩიეს ზესტაფონის კომკავშირის რაიკომის პირველ მდივნად,იწყება ჩემი კომკავშირული და პარტიული კარიერა. მაშინ კომკავშირის ცეკას პირველი მდივანი იყო ედუარდ შევარდნაძე, რომელმაც ზესტაფონში ორწლიანი მუშაობის შემდეგ გადმომიყვანა  თბილისში, კომკავშირის ცენტრალურ კომიტეტში სოფლის მეურნეობის განყოფილების გამგედ. შემდეგ, როდესაც  ედუარდ შევარდნაძე გადაიყვანეს მცხეთაში რაიკომის პირველ მდივნად, მე გადამიყვანეს ზესტაფონის პარტიის რაიკომის მეორე მდივნად სოფლის მიმართულებით, ჩვენთან შემოდიოდა სამი რაიონი - ზესტაფონი, თერჯოლა და ხარაგაული. ათი წელი ვიყავი ამ  რაიკომის მეორე მდივანი.  

ცნობილია, რომ  თქვენ  და ედუარდ შევარდნაძეს გქონდათ განსაკუთრებული ურთიერთობა და მას თქვენს კარიერაში  დიდი წვლილი მიუძღვის.

ჩვენ გვქონდა განსაკუთრებული ურთიერთობა. მეგობრები ვიყავით და ჩვენი მეგობრობა ბოლომდე გაგრძელდა. მასთან  მეგობრობა ძნელი არ იყო, მთავარია ტყუილი არ გეთქვა, ვერ იტანდა, როცა ვინმე მის მოტყუებას ცდილობდა, ასეთ კაცს საერთოდ იშორებდა გვერდიდან. ედუარდი დიდი შესაძლებლობების ადამიანი იყო, მშრომელი, თავდადებული. შაბათ დღესაც მუშაობდა, ჩვენც მის რეჟიმზე ვიყავით გადასული. კვირას, თვითონ მუშაობდა, მაგრამ  რაც არ უნდა მომხდარიყო, არ დაგირეკავდა. ერთმანეთი გავიცანით, როდესაც ზესტაფონში კომკავშირის რაიოკომის მდივანი ვიყავი, მაშინ ჩავატარეთ სპეციალური კონფერენცია მოწინავე ოჯახებზე, რომლებმაც გაზარდეს კარგი შვილები.

საინტერესო  ღონისძიება გამოვიდა. ედუარდ შევარდნაძეც დაგვესწრო, ძალიან კმაყოფილი დარჩა. ორ თვეში დამირეკა და შემომთავაზა, კომკავშირის ცეკაში გადმოდიო. 1973  წელს ამირჩიეს მესტიის რაიკომის პირველ მდივნად. მესტიაში ნამყოფიც კი  არ ვიყავი, არავის ვიცნობდი, არ ვიცოდი მათი წეს-ჩვეულებები. ედუარდმა მთხოვა ძალიან, მესტიაში უნდა გადახვიდეო, არ ვიყავი თანახმა, მაგრამ ბოლო - ბოლო დავთანხმდი. ერთი წლის შემდეგ, როცა პირადად ჩამოვიდა მესტიაში, მითხრა: უშბაზე მინდა ასვლაო, ვერტმფრენით  გავფრინდით  უშბაზე. როდესაც იქიდან დავბრუნდით, გვერდით გამოყვანა, გადამეხვია და მადლობა გადამიხადა ყველფრისთვის, რაც მესტიაში გავაკეთე.

თავიდან როდესაც ჩავედი, შევისწავლე რაიონი, 12 გვერდიანი მოხსენებითი ბარათი ჩამოვიტანე თბილისში, ამის მიხედვითაც გაკეთდა მესტიის განვითარების გეგმა. 6 წელი ვიმუშავე მესტიაში. როცა ჩავედი ერთი წელი ლამპის  შუქზე  მიწევდა მუშაობა, არც განათება იყო, არც ტელეფონი. მივიღეთ ზომები და დავიწყეთ მესტიის ელექტრიფიკაცია, მეორე წელს მთელი მესტია გავანათეთ. მნიშვნელოვანი იყო გზის მშენებლობა. მესტიიდან ზუგდიდამდე რომ ჩამოსულიყავი 14 საათი  იყო საჭირო,როდესაც თბილისისკენ მოვდიოდი, ან პირიქით. ღამეს მანქანაში ვათენებდით ხოლმე თოვლში, ყინვაში.

დავიწყეთ გზის მშენებლობა, ყველა სოფელში ავაშენეთ ახალი სკოლა, ასევე საყოფაცხოვრებო ობიექტები, მესტიაში - კინოთეატრი, სასტუმრო. თავიდან  ხალხი მაინცდამაინც არ მუშაობდა, რომ დაინახეს, რომ პირადად ვმუშაობდი, ყველა გვერდში დაგვიდგა. დღის ორ საათამდე რაიკომში ვიყავი, შემდეგ ვიცმევდი სპორტულ ტანსაცმელს და "ნასელკით" სკოლის მშენებლობაზე  ვმუშაობდი. შემომესია ხალხი, წამართვეს ხელიდან "ლაფატკა" და თვითონაც ჩემ მხარდამხარ დადგენენ, ისე რომ თავს არ ზოგავდნენ. როცა მესტიაში ჩავედი 300 ოჯახი იყო ერთმანეთზე სასიკვდილოდ გადამტერებული, ერთ წელიწადში თითქმის ყველა ოჯახში მოვხვდი და ისინი შესარიგებლად ხატებამდე მივიყვანე, შევარიგე ეს ხალხი.

ექვსი წლის შემდეგ ედუარდმა მითხრა: შენ ბევრი რამ  გააკეთე მესტიაში, გეყოფა მანდ ყოფნაო და გადმომიყვანა თბილისში, ქალაქის აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილედ, ორი წლის შემდეგ პარტიის ლენინის რაიკომის, დღევანდელი ნაძალადევის რაიონის პირველ მდივნად ამირჩიეს. ეს იყო თბილისის ყველაზე დიდი რაიონი. სამი წელი ვიმუშავე ნაძალდევში და ამის შემდეგ ქალაქის აღმასკომის თავმჯდომარედ ამირჩიეს. თითქმის სამი წელი დავყავი ამ პოზიციაზეც, სამჯერ ვიყავი უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

როგორ ფქირობთ, რომელი ეტაპი იყო   თქვენს   ბიოგრაფიის ყველაზე მნიშვნელოვანი და გადამწყვეტი?

ყველა ეტაპი  მნიშვნელოვანი იყო, თუმცა მაინც განსაკუთრებულად მახსენდება თბილისის აღმასკომის თავმჯდომარის პოზიცია   იმ სამ წელიწადში ძალიან ბევრი რამ გავაკეთეთ თბილისში, ჩვენ დავიწყეთ დიღმის მშენებლობა. პირველად ჩვენ გავაკეთეთ  ბინათმშენებლობის  პირველი დიდი კომპლექსი. ქალაქში იმდენი პრობლემა იყო მოსაგვარებელი, დღე და ღამე ვმუშაობდით. არ მიშვებდა ედუარდი, რომ წამოვსულიყავი აღმასკომის თავმჯდომარის პოსტიდან, მაგრამ ბოლოს დამთანხმდა. ამ პოზიციაზე  შემცვალა ზაურ მესხიშვილმა, მე კი გადავედი საავტომობილო გზების მინისტრად, რომელსაც მოგვიანებით ტრანსპორტიც დაემატა. 20 წელიწადი ვიმუშავე მინისტრად, ეს მინისტრობის რეკორდული სტაჟია ერთი და იგივე ადამიანისთვის. 

იმის მიუხედავად, რომ სამინისტროში ბევრჯერ მოხდა რეორგანიზაცია და ბევრჯერ გადაკეთდა, მე აღარ მოვშორებულვარ ავტოსაგზაო დარგს, დღემდე ვუწევ კონსულტაციებს საგზაო მშენებლობის სექტორს. ერთხელ ედუარდ შევარდნაძემ მითხრა, როდესაც პატარა ვიყავი, ბავშვობაში ფილტვების დაავადება მქონდა,მამაჩემა მეზობლებს სთხოვა და მათ ცხენით გაატანა ჩემი თავი ბახმაროში, თვითონ ვერ წამოვიდაო. რამდენიმე თვე დარჩენილა ბახმაროში. გზა არ იყო და ოჯახის წევრები ვერ ნახულობდნენ, შემდეგ, როცა დაბრუნდა მამათში,ფილტვების პრობლემა მოგვარებული ჰქონდა. ეს ისტორია სხვანიარად  ახსოვდა, ალბათ ამიტომაც ბახმაროს მიმართ განსაკუთრებული დამოკიდებულება ჰქონდა.  

მთხოვა, თუ გამოვძებნით საშუალებას, იქნებ ბახმაროს  გზა ააშენოო. უკვე მოსკოვში იყო გადასული საგარეო საქმეთა მინისტრად, როდესაც ამ გზის მშენებლობა დავიწყე. ორ წელიწადში ავაშენე 63 კმ სიგრძის გზა, რომლის აშენებაში დიდი როლი შეასრულა ჯუმბერ პატიაშვილმა. ედუარდი დავპატიჟე კიდეც ბახმაროში, ახალი გზით, დავურეკე მოსკოვში, მაგრამ ბრაზილიაში იყო წასული და იმ ზაფხულს ვერ ჩამოვიდა. შემდეგ როდესაც დაბრუნდა საქართველოში და ნახა ეს გზა, ძალიან მოეწონა და მადლობელი დამრჩა.

90-იან წლებში, როდესაც მოსკოვიდან შეწყდა დაფინასება,  საგზაო  დარგს  ძალიან გაუჭირდა. საქართველოს საავტომობილო გზის სიგრძე  21 500 კმ-ია, მათ შენახვა - მოვლა ხომ  სჭირდებოდა. ედუარდმა მითხრა, რამე მოიფიქრე, ფული არ გვაქვს, დარგს ხომ ვერ გავაუქმებთო? ჩამოვაყალიბეთ საავტომობილო გზების ფონდი, რომელშიც გადასახადები წარმოებებისა და ორგანიზაციებისგან შედიოდა. ამ თანხებით  დაიწყო გზების მშენებლობა, პირველი კატეგორიის  პირველი გზა, თბილისიდან გორის მიმართულებით,  თბილისი - ნატახტრის მონაკვეთი ჩემ დროს არის გაკეთებული. 2003 წელს წამოვედი საავტომობილო გზებიდან, უკვე 75 წლის ვიყავი.  სამეცნიერო მიმართულებაზე გადავერთე. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი ვარ, თუმცა გზებს ვერ ჩამოვცილდი ბოლომდე. დღემდე ვუწევ კონსულტაციას ამ სფეროში. დღეს ბევრი გზა შენდება, განსაკუთრებით საინტერესოა რიკოთი -ზესტაფონის დამაკავშირებელი გზა. ეს ურთულესი გზაა, ესტაკადის ამ ნაწილზე 94  ხიდი და 52 გვირაბი უნდა აშენდეს, რაც რთულია კონსტრუქციულად. ასეთი საინტერესო და რთული გზა თითქმის არსად არ არის, მისი მსგავსი, ასეთ მოკლე მანძილზე ამდენი ხიდი და გვირაბი, იტალიის გზებზეც კი არ მინახავს.

ჩემს ბიოგრაფიის უმნიშვმელოვანეს ეტაპად მიმაჩნია აფხაზეთის თემა. სოხუმის  დაცემამდე  ერთი კვირით ადრე მთხოვა ედუარდმა სოხუმში ჩასვლა. სასწრაფოდ ტამიშის ხიდი უნდა აღვადგინოთო, ამ ხიდის გარეშე  სოხუმიდან გალისაკენ მოძრაობა პრაქტიკულად შეუძლებელი იყო. ჩავედი სოხუმში. ოთხი დღე და ღამე ვიმუშავეთ და ხიდი აღვადგინეთ, რის შემდეგაც გაიხსნა გზა. სოხუმში უკვე ძალიან რთული მდგომარეობა იყო. მე ედუარდმა გამომგზავნა თბილისში, თუ საჭირო გახდა შენი კვლავ ჩამოსვლა, დაგირეკავო. ძლივს წამოვედი სოხუმიდან, ამდენი წლის კაცი ვარ და თვალებიდან არ ამომდის ის ხალხი, ვინც აეროპორტში კუბოებზე ისხდნენ თვითმფრინავის მოლოდინში, რომ გამოფრენილიყვნენ. მაშინ  31-ე ქარხანა ამზადებდა კუბოებს. შიგნით მიცვალებულები იწვნენ და ხალხი ზედ იჯდა თავისი რიგის მოლოდინში.

მაშინ, როდესაც მე წამოვედი, ედუარდი სოხუმში  დარჩა, რამდენიმე დღეში  ძლივს გამოაღწია თვითმფრინავით  სოხუმიდან ბათუმამდე.  როდესაც თბილისში ჩამოვიდა, პირდაპირ მთავრობის სხდომაზე მოვიდა, რომელსაც ოთარ ფაცაცია ატარებდა. მინისტრები ყველანი  იქ ვიყავით. გაოცებულები ვუყურებდით შევარდნაძეს, რომელიც იმ ღამეს ჩამოსულიყო. ყველას დავალებები მისცა, უცებ მე მომიკითხა. უკანა რიგში ვიჯექი, წამოვდექი ფეხზე. მითხრა, კომისიის თავმჯდომარე იქნები,  წაიყვანე  ვინც გინდა სვანები და ჭუბერში ჩადი, აფხაზეთიდან წამოსული  ხალხი როგორმე უნდა გადმოიყვანოო. იქვე ჩაგვაცვეს სამხედრო ტანსაცმელი, მოგვცეს ავტომატები და ჩავფრინდით ქუთაისში. ჭუბერის გადმოსასვლელი უკვე დათოვლილი იყო. ის რაც მაშინ ჩვენ ვნახეთ და გადავიტანეთ, ძალიან ემოციური და ტრაგიკული  იყო. აკიდებული პატარა ბავშვები, მოხუცები. ამდენი წელი გავიდა და ის კადრები თვალებიდან არ ამომდის. დღემდე მათ გახსენებაზე ცრემლი მომდის. 25 დღე დავრჩი იქ. რაც შევძელით  ყველაფერი გავაკეთეთ რომ დავხმარებოდით ამ ადამიანებს, როგორც შეგვეძლო, ბევრმა შეგვიშალა მაშინ ხელი. რა დროც არ უნდა გავიდეს არ დამავიწყდება  სვანი ხალხის თანადგმა, რომლებიც საკუთარ ერთ ლუკმას გვიყოფდნენ იმ გაჭირვებულ დროში.

       

ვინ იყვნენ  თქვენი თაობის  გამორჩეული და საინტერესო  სახეები?  

ჩვენ თაობაში ძალიან ბევრი საინტერესო ადამიანი იყო,  ყოველთვის მახსენდება  თენგიზ მენთეშაშვილი, მცოდნე, განათლებული, ჭკვიანი ადამიანი. მოგვიანებით თენგიზი  მოსკოვში გადაიყვანეს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მდივნად. ჩვენ დროს ქვეყნის აღმშენებლობაში ძალიან ბევრი წარმატებული და პროფესიონალი ადამიანი იყო ჩართული,  გვყავდა საუკეთესო სპეციალისტები სხვადსახვა დარგებში.  მაშინ ბევრი რამ გაკეთდა, განსაკუთრებით მრეწველობაში, წარმოებაში.  ჩვენს რაიონში იყო ელმავალმშენებელი ქარხანა, რომელიც  თავიდან 12 ღერძიან ელმავლებს უშვებდა, შემდეგ კი, როდესაც მე  რაიკომის მდივანი ვიყავი, 15 ღერძიანი ელმავლების გამოშვებაზე გადავიდა. ასევე  წარმატებით მუშაობდა ჩარხმშენებელი ქარხანა, მსოფლიო მასშტაბით იყიდებოდა ჩვენთან წარმოებული პროდუქცია. წარმატებები ჰქონდა რკინიგზას. ფოთში მდებარე ქარხანამ დაიწყო წყალქვეშა ფრთებიანი  კატერების წარმოება,  ეს იყო ახალი სტანდარტის კატერები, რომელიც ამერიკაში და ინგლისში გადიოდა.

ქვეყანა ახალ ფორმაციაზე გადადიოდა და ვითარდებოდა ყველა  მიმართულებით. ცოტა მოგვიანებით დიწყო სამების ტაძრის მშენებლობა, მაშინ მე უკვე საავტომობილო გზების სამინისტროში ვიყავი. ჩემი მეგობარი კაცი  ირაკლი ანდრიაძე ედგა სათავეში ამ საქმეს. ირაკლი წესიერი, მშრომელი კაცი იყო, დამსახურებული, ჩვენ ორივე პროფესიით ინჟინრები ვიყავით, ისიც  მშენებლობაში  გამოცდილი კაცი იყო, მეც და ერთმანეთის კარგად გვესმოდა. ძალიან კარგად მახსოვს და  გამოვყოფ ზურაბ ჩხეიძეს, რომელიც კურიერებდა  მრეწველობის დარგს, ასევე  დიდი მუშაკი იყო  ცეკას მდივანი მრეწველობის დარგში  ზურაბ  პატარიძე. ჩვენ ერთად გუნდურად ვმუშაობდით, ვეხმარებოდით  ერთმანეთს საქმეში, ამიტომაც გვქონდა კარგი  შედეგები. 70-80 იან  წლებში საქართველოს ჰქონდა უზარმაზარი წარმატებები თითქმის ყველა მიმართულებით,  რაც რასაკვირველია, იმ დროს მოღვაწე ადამიანების დამსახურებაა.           

თამარ გუნია  

ბლოგი
ნელსონ მანდელა- კაცი, რომელმაც მსოფლიო უკეთესი გახადა

თბილისი პოსტი აგრძელებს სტატიების ციკლს, სადაც ვიხსენებთ იმ საზოგადო მოღვაწეებსა თუ პოლიტიკოსებს, ვინც თავისი მოღვაწეობით და პირადი მაგალითით დიდი კვალი დატოვეს მსოფლიო ისტორიაში. დღეს გვინდა გავიხსენოთ ნელსონ მანდელა-  სამხრეთ აფრიკაში აპარტეიდის საწინააღმდეგო მოძრაობის ლიდერი, რომელმაც თავისი ცხოვრების ერთი მესამედი პატიმრობაში გაატარა და ქვეყნის პირველი შავკანიანი პრეზიდენტი გახდა. ნელსონ მანდელა იყო სიმბოლო სამხრეთ აფრიკის გარდაქმნისა მრავალრასობრივ, სრულყოფილ დემოკრატიად. ის ჯერ კიდევ სრულიად ახალგაზრდა ჩაუდგა სათავეში იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობას, შემდეგ სამი ათეული წელი ციხეში გაატარა, როგორც პოლიტიკურმა პატიმარმა, და ბოლოს, ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა.

როლიჰლალა მანდელა სამხრეთ აფრიკის ტრანსკეის პროვინციაში დაიბადა 1918 წელს. ის ადგილობრივი ტომის ბელადის შვილი იყო. სახელი „ნელსონი“ მას სკოლის მასწავლებელმა შეარქვა, რომლისთვისაც „ნელსონი“ ალბათ უფრო იოლი წარმოსათქმელი იყო, ვიდრე როლიჰლალა.

ოჯახის წყალობით მანდელამ განათლება მიიღო უნივერსიტეტში. სწავლის დასრულების შემდეგ, ის ცოტა ხნით იოჰანესბურგში, პრაქტიკანტად მუშაობდა ერთ იურიდიულ ფირმაში. თუმცა აშკარა იყო, რომ კანის ფერის გამო მისთვის დაწინაურების შესაძლებლობა მეტად შეზღუდული იყო.

1948 წელს სამხრეთ აფრიკაში არჩევნები მოიგო ნაციონალურმა პარტიამ, რომელიც მხარს უჭერდა აპარტეიდის პოლიტიკას - ერთმანეთისგან რასების სრულ განცალკევებას. ამ პოლიტიკის გამო შავკანიანებმა ის უმნიშვნელო უფლებებიც დაკარგეს, მანამდე რომ ჰქონდათ. მათ სამსახურებიდან ითხოვდნენ, უზღუდავდნენ თეთრკანიანებთან კონტაქტსა და საკუთარ ქვეყანაში გადაადგილებას, რის შედეგადაც თანდათან ისინი სრულიად გარიყეს საზოგადოებიდან.

აპარტეიდის სისტემის შემქმნელი, პრემიერ-მინისტრი ჰენდრიკ ფრენს ფერვურდი 1950-იან წლებში ხშირად ახსენებდა საკუთარ მხარდამჭერებს, რომ მისი პოლიტიკის მიზანი იყო ქვეყანაში თეთრკანიანთა უწყვეტი ბატონობის უზრუნველყოფა: „მეგობრებო, ეს რესპუბლიკა ამ სამყაროში თეთრკანიანი ადამიანის სამფლობელოს ნაწილია!“ - ასე მიმართა ერთ-ერთ გამოსვლაში ფერვურდმა თავის მხარდამჭერებს.

ნელსონ მანდელა აფრიკის ეროვნული კონგრესის ახალგაზრდულ ფრთას შეუერთდა. ეს მოძრაობა მხარს უჭერდა არაძალადობრივ წინააღმდეგობას და უპირისპირდებოდა იმ კანონებს, რომელთა წყალობითაც პოლიტიკურსა და საზოგადოებრივ ცხოვრებას სრულად აკონტროლებდნენ თეთრკანიანები.



რამდენიმე ათეული წლით ადრე, სანამ აპარტეიდის მკაცრ კანონებს შემოიღებდნენ, იმჟამად ნაკლებად ცნობილი ინდოელი ადვოკატი, მაჰათმა განდი შთააგონა იმ ჩაგვრამ, რაც მან სამხრეთ აფრიკაში განიცადა. განდიმ სწორედ ამის შემდეგ გადაწყვიტა, თავის სამშობლოში, ინდოეთში დაეწყო არაძალადობრივი ბრძოლა რასობრივი თანასწორობისთვის.

თავის მხრივ, მანდელას არაერთხელ უთქვამს, რომ განდი მისი შთაგონების წყარო იყო. თითქმის ოცი წელი ის ერთგულად მიჰყვებოდა განდის გზას. მაგრამ 60-იანი წლების დასაწყისში მანდელა და მისი თანამებრძოლები მიხვდნენ, რომ მათი მოძრაობა წინ არ მიიწევდა.

მთავრობამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, უფრო ხშირად იყენებდა ძალადობას წინააღმდეგობის ჩასახშობად და აპარტეიდის საწინააღმდეგო ყოველ გამოსვლას უსწორდებოდა. მანდელას თქმით, ამ გარემოებამ აფრიკის ეროვნული კონგრესი აიძულა, „ძალადობისთვის ძალადობითვე ეპასუხა“.

აფრიკის სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, აფრიკის ეროვნულმა კონგრესმა გადაწყვიტა, არ დაეწყო პარტიზანული ომი და საფრთხე არ შეექმნა მოქალაქეთა სიცოცხლისთვის. მათი ტაქტიკა სამთავრობო ობიექტებზე საბოტაჟის მოწყობა იყო. ისინი აფეთქებდნენ საფოსტო განყოფილებებსა და სატელეფონო სადგურებს. 1962 წელს მანდელა დაიჭირეს და ხუთწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს.

ერთი წლის შემდეგ, ჯერ კიდევ ციხეში ყოფნისას, მანდელასა და აფრიკის ეროვნული კონგრესის სხვა აქტივისტებს ბრალი დასდეს მთავრობის გადაგდების მიზნით შეთქმულების მოწყობაში. 1964 წელს მანდელასა და მის შვიდ თანამოაზრეს სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს.

სასამართლოზე მანდელამ, შთამბეჭდავ ოთხსაათიან გამოსვლაში, დაიცვა საკუთარი მოქმედებები, განმარტა თეთრკანიანთა რეჟიმის წინააღმდეგ შერჩეული ტაქტიკა და მკაფიოდ ჩამოაყალიბა აფრიკის ეროვნული კონგრესის მოთხოვნები. კონგრესის ლიდერთა და მხარდამჭერთა უმთავრესი მოთხოვნა იყო შავკანიანი უმცირესობისთვის სრული პოლიტიკური თანასწორობა. მაშინ ზოგი ფიქრობდა, რომ მანდელას სასიკვდილო განაჩენს გამოუტანდნენ. პროცესის მსვლელობაში განსასჯელმა პირდაპირ უთხრა კიდეც მოსამართლეს, ჩამომახრჩეთ, თუ გამბედაობა გეყოფათო: „მე ვებრძოდი თეთრკანიანთა ბატონობას. მე ასევე ვებრძოდი შავკანიანთა ბატონობას. ეს არის იდეალი, რომელსაც ვუძღვნი ჩემს ცხოვრებას. თუმცა, ღვთის სახელით, თუ საჭიროა, მზად ვარ ამ იდეალისთვის მოვკვდე“, თქვა მანდელამ სასამართლო პროცესზე.

მოსამართლე შედრკა და მანდელა გადაიყვანეს კუნძულ რობენის ავადსახსენებელ ციხეში, სადაც მან 27 წელი გაატარა. ციხეში ყოფნისას მანდელას ავტორიტეტი კიდევ უფრო გაიზარდა და აპარტეიდის საწინააღმდეგო მოძრაობამ საერთაშორისო განზომილება შეიძინა. გაერომ სამხრეთ აფრიკას დაუწესა იარაღის ემბარგო, გაიზარდა ბოიკოტების რიცხვი და მანდელა თანდათან იქცა მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ „სინდისის პატიმრად“.



1990 წელს, ციხიდან გამოსვლისას, მას გმირივით შეეგება მთელი ქვეყანა. სამხრეთ აფრიკაში ახალი ეპოქა იწყებოდა. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში, მანდელა სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტ ფრედერიკ დე კლერკთან ერთად ნიადაგს უმზადებდა აპარტეიდის ეპოქის დასასრულს. მათმა თანამშრომლობამ გზა გაუხსნა ქვეყნის პირველ, სრულფასოვან, დემოკრატიულ არჩევნებს. ამ მიღწევისთვის მანდელა და დე კლერკი ნობელის სამშვიდობო პრემიით დააჯილდოვეს.

1994 წელს ნელსონ მანდელამ გაიმარჯვა ქვეყნის პირველ, მრავალრასობრივ საპრეზიდენტო არჩევნებში. პრეზიდენტობის პერიოდში მანდელა აქტიურად ატარებდა შერიგებისა და შემწყნარებლობის პოლიტიკას, რისთვისაც საერთაშორისო აღიარება დაიმსახურა უკვე როგორც პოლიტიკურმა მოღვაწემ.

1999 წელს, როცა მანდელამ პრეზიდენტის თანამდებობა დატოვა, სამხრეთ აფრიკაში, მართალია, ჯერაც უამრავი პრობლემა რჩებოდა მოსაგვარებელი, მაგრამ ქვეყანამ მაინც უზარმაზარი ნაბიჯები გადადგა წინ.

მოგვიანებით ნელსონ მანდელა აქტიურად ჩაება შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლის მოძრაობაში და მხარს უჭერდა საზოგადოების უკეთ ინფორმირებულობის კამპანიას. მისი უფროსი ვაჟი სწორედ შიდსით გამოწვეული გართულებებისგან დაიღუპა. მანდელამ კიდევ ერთხელ გამოავლინა გამბედაობა და საჯაროდ ისაუბრა შვილის სიკვდილზე იმ დროს, როცა შიდსზე საუბარი, შეიძლება ითქვას, ტაბუირებული იყო.

საჯარო ცხოვრებას ნელსონ მანდელა 2004 წელს ჩამოცილდა.  გარდაიცვალა 2013 წელს, 95 წლის ასაკში. თავისი მოღვაწეობით მანდელამ უზარმაზარი კვალი დაამჩნია სამხრეთ აფრიკის - და არა მარტო ამ ქვეყნის - საზოგადოებრივ ცხოვრებას. ბევრისთვის ის მაჰათმა განდის მსგავსი გმირია, რომელმაც საკუთარი ქვეყანა შეცვალა არა ძალის გამოყენებით, არამედ სხვებისთვის მორალური მაგალითის მიცემით.

სრულად
გამოკითხვა
როგორ ფიქრობთ, შეასრულებს თუ არა ქართული ოცნება დაპირებას არჩევნების პროპორციული წესით ჩატარების შესახებ?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.