USD 3.0614
EUR 3.4673
RUB 4.3180
თბილისი
საიტზე მიმდინარეობს ტექნიკური სამუშაოები
არჩევნები და "დაკერილი" ამომრჩეველი
თარიღი : 02.19.2020 15:18  436

ერთხელ ცნობილ ბრიტანელ ქართველოლოგს -სტივენ ჯონსს, რომელიც კარგად იცნობს ჩვენს ქვეყანას (პირველი რესპუბლიკის შესახებ საუკეთესო კვლევის ავტორს დაეჯერება) და შესანიშნავად ლაპარაკობს ქართულად,  ვკითხე, თუ რა იყო, მისი აზრით,  ქართველებისათვის დამახასიათებელი  მთავარი ნაკლი. მან დაუფიქრებლად მიპასუხა: ნებისმიერი საქმის კეთებისას ცდილობთ გვერდი აუაროთ კანონს.

 გამართული ქართულის გათვალისწინებით ასე თქვა: გვერდი აუაროთ კანონს.

რა თქმა უნდა,  ბრიტანელი ქართველოლოგი არ გახლავთ ერთადერთი, რომელმაც ეს ეთნოფსიქოლოგიური  სახასიათო ნეგატივი  დიაგნოზში გამოიტანა. მისმა გვერდიდან მხედავმა და, მაშასადამე, ობიექტურმა თვალმა ეს მანკიერება ადვილად  შეამჩნია.

დაწერილი წესის, დადგენილი ნორმის უგულვებელყოფა, როგორც ასეთი, როგორც ნაციონალური სახასიათო შტრიხი.

რატომ უნდა სურდეს ადამიანს კანონისათვის გვერდის ავლა?

ჯერ დავსვათ კითხვა: რა არის კანონი?

საზოგადოებრივი ურთიერთობის მარეგულირებელი წესი, რომელიც სავალდებულოა ყველასთვის, რომლის წინაშეც თანასწორია ყველა,  რომელიც თანაბრად ზღუდავს ყველას, მაგრამ რომლის სიკეთითაც ასევე ყველა თანაბრად სარგებლობს.

მაშ, რა მიზეზით უნდა ცდილობდეს ადამიანი დაუსხლტეს კანონს, თუკი იგი საერთო სიკეთეს თანაბრად ხელმისაწვდომს ხდის ყველასთვის?

არ უნდა ესმოდეს საერთო სიკეთის მნიშვნელობა (სიბეცე, უგუნურება) და საკუთარი პერსონა (ოჯახი, ნათესავები, მეგობრები, მოკლედ, მისიანები) გამონაკლისად ესახებოდეს (ეგოცენტრიზმი).

ევროპული სამოქალაქო საზოგადოებისაგან განსხვავებით, რომელსაც ქმნიან მოვალეობის შეგნების მქონე, თანასწორობის პრინციპის გამტარებელი  პასუხისმგებლიანი  მოქალაქეები, ჩვენში არსებობს  სამოქალაქო პასუხისმგებლობისაგან თავისუფალი, კანონის უზენაესობის არ და ვერ მცნობი  თავკერძა ადამიანებისაგან შემდგარი სოციუმი, რომლისთვისაც  მიუწვდომელია საერთო-საზოგადო სიკეთის ცნება.

ახლა არ განვავრცობთ თემას და არ შევუდგებით მიზეზების კვლევას,  თუ რა როლი მიუძღვის ამაში სახელმწიფოებრიობის წყვეტას-საბჭოთა რეჟიმის დამკვიდრების შედეგად როგორ წარმატებით მოვირგეთ ცხოვრების, წარმოებისა და აზროვნების მახინჯი საბჭოთა წესი და ამ მენტალობამ როგორ დაამუხრუჭა ჩვენში სამოქალაქო თვითშეგნების ჩამოყალიბება.

კანონს არ ვიცავთ იმიტომ, რომ ამჟამინდელ ვიწრო-პირად სარგებელზე გამოკიდებულებს არ გვესმის შორს გათვლილი საყოველთაო სიკეთის მნიშვნელობა  და დოზა ჩვენს პირად კეთილდღეობაში.

და არაფერში ისე ზუსტად  და დრამატულად არ ვლინდება ეს სიბეცე, ეს ინფანტილური მანკიერება, როგორც საარჩევნო ინდიფერენტიზმში, არჩევნებისადმი განურჩეველ დამოკიდებულებაში, რადგან სწორედ არჩევნები აქცევს ხალხს ხელისუფლების წყაროდ, რომ შემდეგ ყველას თანაბრად მიუწვდებოდეს ხელი საერთო სიკეთეზე.

ჯერ კიდევ როდის ამბობდა არისტოტელე, რომ პოლიტიკა, როგორც საერთო-საზოგადო სათნოების მისაღწევად წარმართული საქმიანობა, არის ადამიანური მოღვაწეობის უმაღლესი ფორმა. ადამიანი ბუნებით პოლიტიკური ცხოველია  და მისი უმაღლესი დანიშნულებაა სახელმწიფოს მართვაში მონაწილეობის მიღება. ის, ვინც პოლიტიკის მიღმა იყენებს თავს, ან ზნეობრივად სრულყოფილია, ან ზნეობისაგან თავისუფალი, ან ღმერთია და ან ცხოველი. სხვა ალტერნატივა, როგორც არათვითკმარი არსებისათვის, უბრალოდ, არ არსებობს.

კაცობრიობამ დღემდე ვერ მიაგნო ადამიანთა, როგორც არასრულყოფილ არსებათა  თანაცხოვრების უკეთეს ორგანიზაციულ ფორმას, ვიდრე სახელმწიფოა და ვერც  ხელისუფლების ფორმირების უკეთესი გზა  მოიფიქრა, ვიდრე არჩევნებია.

რამდენი საუკუნე გვაშორებს ანტიკურობას და დღესაც კი, 21 საუკუნის ქართველი ამომრჩევლისთვის ჯერაც არ არის გასაგები და ნათელი, რომ ხელისუფლების არჩევა საკუთარი ბედის გადაწყვეტას უტოლდება  და მასში მონაწილეობა, ანუ თავისუფალი ნების გამოხატვა  გონებისა და სინდისის კარნახით,- მისი უმთავრესი მოქალაქეობრივი მოვალეობაა.

უფრო მეტიც, არ მახსენდება ქართველს საკუთარი იდენტობის რა ნაწილის მიმართ  შეიძლება ჰქონდეს იმდენად გულგრილი და განურჩეველი  მიმართება, როგორიც ამომრჩევლის მიმართ და მის ღირებულებით შკალაზე რა სიდიდე შეიძლება იყოს იმდენად უმნიშვნელო  და გაუფასურებული, როგორც საარჩევნო ხმა.

ელექტორატის გადაბირების სტრატეგია, რომელსახც ჩვენში ყოველთვის თანაბრად იყენებდა და იყენებს ყველა საარჩევნო ძალა-ხელისუფლებაც და ოპოზიციაც, სწორედ ამ  ძირითადი ნაკლოვანებიდან იღებს სათავეს და მასზეა გათვლილი. კერძოდ, სამოქალაქო თვითშეგნების იმგვარ გადაგვარებას და იმდენად მოშლაზე, როცა ამომრჩეველი არაფრად აგდებს თავის უმთავრეს სამოქალაქო მოვალეობას, არაფრად უღირს, ან უკეთესი, ჩალის ფასად უღირს საარჩევნო ხმა  და ამით ხელ-ფეხს უხსნის პარტიებს მის ხმებზე სანადიროდ.

როგორ იმხრობენ ამომრჩეველს?

ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად ჯერ ვიკითხოთ: რა კატეგორიის ამომრჩეველი გვყავს?

ამომრჩეველი, რომელიც აუცილებლად მიდის არჩევნებზე, რომელსაც მყარი პოლიტიკური პრეფერენცია აქვს-იცის ვის უნდა მისცეს ხმა და აძლევს კიდეც (მნიშვნელობა არა აქვს ხელისუფლებას,  თუ რომელიმე ოპოზიციურ ძალას, იდეური მომხრეა, თუ ადმინისტრაციული და პარტიული რესურსია) და ამომრჩეველი, რომელიც არ მიდის არჩევნებზე.

მეორე კატეგორიის ამომრჩეველს წაუსვლელობის სხვადასხვა მიზეზი აქვს: 1. არჩევნების მიმართ გულგრილია. 2. ყველა საარჩევნო სუბიექტის მიმართ უკმაყოფილოა („ესენი“ [ ხელისუფლება]  არ ვარგა, მაგრამ უკეთესი რომელია?“) და 3. ამომრჩეველი , რომლის მონაწილეობა კენჭისყრაში მეტ-ნაკლებ ყოფით დისკომფორტსა და დანაკარგს უკავშირდება. მაგ. ამომრჩევლისათვის, რომლის რეგისტრაციის  და ფაქტიური საცხოვრებელი ადგილები სხვადასხვაა, კენჭისყრაში მონაწილეობა სერიოზულ ძალისხმევასთან-დროისა და ფინანსების დანაკარგთანაა დაკავშირებული (მაგ. თბილისში მცხოვრები, რაიონში რეგისტრირებული ამომრჩევლები, ხშირად ოჯახები.  დედაქალაქში მიგრირებული ეს ამომრჩეველი დიდწილად არ იწუხებს  თავს თავისი მოქალაქეობრივი ვალის მოსახდელად).

არჩევნების ბედს სწორედ ეს-არწამსვლელთა კატეგორია (თანამედროვე პოლიტიკური ტერმინოლოგიით მათ სხვაგვარად გადაუწყვეტელ ამომრჩეველს უწოდებენ) წყვეტს-უფრო ზუსტად, თუ როგორ მოხდება მათი ხმების გადანაწილება.

„ყველა შედარება მოიკოჭლებსო“-ამბობენ.

ამ შეგონების გათვალისწინებით საარჩევნო სუბიექტების დამოკიდებულება ამ კატეგორიის ამომრჩევლის მიმართ, მის ხმებზე ნადირობა ძალიან ჰგავს მამაკაცის მხრიდან ქალის დევნას მის „შესაბმელად“  (იმედი მაქვს ქალის მიმართ დისკრიმინაციაში არავინ ჩამომართმევს) და ამ მარულაში  ყველა თავდაჯერებული პარტია, ისევე როგორც ყველა თავმომწონე მამაკაცი თავს დებს მხოლოდ გამარჯვებაზე, დარწმუნებულია, რომ ამომრჩევლის (ქალის) გულის გასაღები მხოლოდ მას აქვს, რომ ამ გულს მხოლოდ ის მოიგებს.

„მაჩო“ კი მათ შორის ყოველთვის სახელისუფლებო ძალაა და როგორც ნამდვილ მაჩოს შეეფერება, თავი მაღლა უჭირავს, რადგან სხვებთან შედარებით მეტი ქარიზმა და რესურსი აქვს ქალის შესაბმელად, ისევე როგორც ხელისუფლებას აქვს უპირატესობა სხვა საარჩევნო სუბიექტებთან შედარებით.  და აქ იმდენად შანტაჟი და იძულება კი არ იგულისხმება, რაზეც ხელი მიუწვდება  და რისი პრაქტიკაც, როგორც წესი, ყოველთვის აქვს ხელისუფლებას, არამედ ის, რომ  იგი თავისი ძლევამოსილი იმიჯით , თავისი სწორუპოვარი ქარიზმით იოლად ნუსხავს ამომრჩეველს. ხელისუფლების ძლევამოსილებას  ბევრი ფაქტორი განაპირობებს, მაგრამ მთავარი რესურსი მაინც კოორდინატორების ფართო ქსელია.

ხშრად, სოციოლოგიური კვლევებისა და კენჭისყრის შედეგების დისბალანსის გამო (კვლევები ადასტურებს ხელისუფლების დაბალ რეიტინგს, მაშინ, როცა არჩევნებში იმარჯვებს ხელისუფლება) ყალიბდება აზრი არჩევნების უპრეცენდენტო გაყალბების შესახებ. აბა სხვაგვარად რით უნდა აიხსნას ამ მასშტაბის აცდენა ამ მონაცემებს შორის.  ახსნადია, ბატონებო, რადგან ქართველი ამომრჩეველი ღიად და ხმამაღლა  რომ დედას აგინებს მთავრობას, ფარულად  და გულში (ანუ საარჩევნო კაბინაში) ხელის აუკანკალებლად ხაზავს მის ნომერს, იმიტომ, რომ ასე დაარიგა,ურჩია,  სთხოვა, შეეხვეწა, მოსთხოვა კოორდინატორმა, ძმაკაცმა, თბილისიდან საარჩევნოდ ჩამოსულმა  ბიძაშვილმა, კაცურმა კაცმა, „კაი ბიჭმა“-რა ჩამოთვლის... ხოლო კოგნიტური დისონანსის ეს უპრეტენზიო მაგალითი აბა რა მოსატანია ერში, სადაც კაცი, ერთი ხელით რომ პირჯვარს იწერს, მეორეთი  ყელში დანას უსვამს მოძმეს.

სამიზნე ამომრჩევლის შებმა,  მისი პოლიტიკური მოტივირება (ისევე როგორც ქალის სექსუალური მოტივირება)  სოციალური კომუნიკაციის შედეგად მიიღწევა  და საჭიროებს ინტერპერსონალური საკომუნიკაციო უნარების, უფრო ზუსტად,  გარკვეული მანიპულაციური ტექნიკის ფლობას და გამოყენებას,   რომლის ამოქმედების შემდეგაც ამომრჩეველს ვიყოლიებთ ისეთ ქცევაზე, რომელიც თავდაპირველად მისთვის მიუღებელი იყო. ამომრჩეველი, რომელიც არ აპირებდა არჩევნებზე წასვლას,  რომელიმე საარჩევნო სუბიექტისთვის ხმის მიცემას, ასე გასინჯეთ, ყველა საარჩევნო სუბიექტი მისთვის ერთნაირად მიუღებელი იყო,  ყველა ლოგიკის საწინააღმდეგოდ მონაწილეობს კენჭისყრაში თქვენს სასარგებლოდ.

და ვითარცა  ქალის შემთხვევაში, რომლის „შებმის“ გზაც მისსავე  სისუსტეზე გადის (  თუმცა ეს სუსტი წერტილი   ყველა ქალში ინდივიდუალურია და,  შესაბამისად,   მანიპულატორი მამაკაცისაგან   ინდივიდუალურ  მიდგომას, მრავალფეროვანი სტრატეგიის გამოყენებას  მოითხოვს)  ქართველი ამომრჩევლის სუსტი წერტილი  ყოველთვის სამოქალაქო შეგნების არქონაა  და მისი ცდუნების გზაც ამ აქილევსის ქუსლზე  გადის.

ქართველი ამომრჩეველი, უბრალოდ,   თავს მოქალაქედ არ განიხილავს-არ სარგებლობს საკუთარი უფლებებით და არ იღებს პასუხისმგებლობას,  არ არის ჩართული სახელმწიფოს მართვაში და არ ესმის საკუთარი როლი ქვეყნის ცხოვრებაში.

 ქართველი უთავმოყვარეო ამომრჩეველი -მოქალაქის ფიქციაა, არაფრად აგდებს, არად დაგიდევს, მოქალაქეობრივ ღირსებას და არ ანაღვლებს ვის მიუგდებს თავის საარჩევნო ხმას.

და ამ შემთხვევაში არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს, „მაჩო“ ხელისუფლებას „დანებდება“  ამომრჩეველი,  თუ სხვა მოარშიყე პარტიას. მთავარია, რომ იგი ფეხმსუბუქი ქალივით  იოლად ახურდავებს საკუთარ ღირსებას.

 გახსოვთ, ჯაბამ რა თქვა დემოკრატიაზე: „დემოკრატია ლობიოობა არ არისო“.

 ხოდა, არც არჩევნები არ არის ლობიოობა.

 

ავტორი: ნანა თოფურიძე

 

 

 

ბლოგი
ნელსონ მანდელა- კაცი, რომელმაც მსოფლიო უკეთესი გახადა

თბილისი პოსტი აგრძელებს სტატიების ციკლს, სადაც ვიხსენებთ იმ საზოგადო მოღვაწეებსა თუ პოლიტიკოსებს, ვინც თავისი მოღვაწეობით და პირადი მაგალითით დიდი კვალი დატოვეს მსოფლიო ისტორიაში. დღეს გვინდა გავიხსენოთ ნელსონ მანდელა-  სამხრეთ აფრიკაში აპარტეიდის საწინააღმდეგო მოძრაობის ლიდერი, რომელმაც თავისი ცხოვრების ერთი მესამედი პატიმრობაში გაატარა და ქვეყნის პირველი შავკანიანი პრეზიდენტი გახდა. ნელსონ მანდელა იყო სიმბოლო სამხრეთ აფრიკის გარდაქმნისა მრავალრასობრივ, სრულყოფილ დემოკრატიად. ის ჯერ კიდევ სრულიად ახალგაზრდა ჩაუდგა სათავეში იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობას, შემდეგ სამი ათეული წელი ციხეში გაატარა, როგორც პოლიტიკურმა პატიმარმა, და ბოლოს, ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა.

როლიჰლალა მანდელა სამხრეთ აფრიკის ტრანსკეის პროვინციაში დაიბადა 1918 წელს. ის ადგილობრივი ტომის ბელადის შვილი იყო. სახელი „ნელსონი“ მას სკოლის მასწავლებელმა შეარქვა, რომლისთვისაც „ნელსონი“ ალბათ უფრო იოლი წარმოსათქმელი იყო, ვიდრე როლიჰლალა.

ოჯახის წყალობით მანდელამ განათლება მიიღო უნივერსიტეტში. სწავლის დასრულების შემდეგ, ის ცოტა ხნით იოჰანესბურგში, პრაქტიკანტად მუშაობდა ერთ იურიდიულ ფირმაში. თუმცა აშკარა იყო, რომ კანის ფერის გამო მისთვის დაწინაურების შესაძლებლობა მეტად შეზღუდული იყო.

1948 წელს სამხრეთ აფრიკაში არჩევნები მოიგო ნაციონალურმა პარტიამ, რომელიც მხარს უჭერდა აპარტეიდის პოლიტიკას - ერთმანეთისგან რასების სრულ განცალკევებას. ამ პოლიტიკის გამო შავკანიანებმა ის უმნიშვნელო უფლებებიც დაკარგეს, მანამდე რომ ჰქონდათ. მათ სამსახურებიდან ითხოვდნენ, უზღუდავდნენ თეთრკანიანებთან კონტაქტსა და საკუთარ ქვეყანაში გადაადგილებას, რის შედეგადაც თანდათან ისინი სრულიად გარიყეს საზოგადოებიდან.

აპარტეიდის სისტემის შემქმნელი, პრემიერ-მინისტრი ჰენდრიკ ფრენს ფერვურდი 1950-იან წლებში ხშირად ახსენებდა საკუთარ მხარდამჭერებს, რომ მისი პოლიტიკის მიზანი იყო ქვეყანაში თეთრკანიანთა უწყვეტი ბატონობის უზრუნველყოფა: „მეგობრებო, ეს რესპუბლიკა ამ სამყაროში თეთრკანიანი ადამიანის სამფლობელოს ნაწილია!“ - ასე მიმართა ერთ-ერთ გამოსვლაში ფერვურდმა თავის მხარდამჭერებს.

ნელსონ მანდელა აფრიკის ეროვნული კონგრესის ახალგაზრდულ ფრთას შეუერთდა. ეს მოძრაობა მხარს უჭერდა არაძალადობრივ წინააღმდეგობას და უპირისპირდებოდა იმ კანონებს, რომელთა წყალობითაც პოლიტიკურსა და საზოგადოებრივ ცხოვრებას სრულად აკონტროლებდნენ თეთრკანიანები.



რამდენიმე ათეული წლით ადრე, სანამ აპარტეიდის მკაცრ კანონებს შემოიღებდნენ, იმჟამად ნაკლებად ცნობილი ინდოელი ადვოკატი, მაჰათმა განდი შთააგონა იმ ჩაგვრამ, რაც მან სამხრეთ აფრიკაში განიცადა. განდიმ სწორედ ამის შემდეგ გადაწყვიტა, თავის სამშობლოში, ინდოეთში დაეწყო არაძალადობრივი ბრძოლა რასობრივი თანასწორობისთვის.

თავის მხრივ, მანდელას არაერთხელ უთქვამს, რომ განდი მისი შთაგონების წყარო იყო. თითქმის ოცი წელი ის ერთგულად მიჰყვებოდა განდის გზას. მაგრამ 60-იანი წლების დასაწყისში მანდელა და მისი თანამებრძოლები მიხვდნენ, რომ მათი მოძრაობა წინ არ მიიწევდა.

მთავრობამ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, უფრო ხშირად იყენებდა ძალადობას წინააღმდეგობის ჩასახშობად და აპარტეიდის საწინააღმდეგო ყოველ გამოსვლას უსწორდებოდა. მანდელას თქმით, ამ გარემოებამ აფრიკის ეროვნული კონგრესი აიძულა, „ძალადობისთვის ძალადობითვე ეპასუხა“.

აფრიკის სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, აფრიკის ეროვნულმა კონგრესმა გადაწყვიტა, არ დაეწყო პარტიზანული ომი და საფრთხე არ შეექმნა მოქალაქეთა სიცოცხლისთვის. მათი ტაქტიკა სამთავრობო ობიექტებზე საბოტაჟის მოწყობა იყო. ისინი აფეთქებდნენ საფოსტო განყოფილებებსა და სატელეფონო სადგურებს. 1962 წელს მანდელა დაიჭირეს და ხუთწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს.

ერთი წლის შემდეგ, ჯერ კიდევ ციხეში ყოფნისას, მანდელასა და აფრიკის ეროვნული კონგრესის სხვა აქტივისტებს ბრალი დასდეს მთავრობის გადაგდების მიზნით შეთქმულების მოწყობაში. 1964 წელს მანდელასა და მის შვიდ თანამოაზრეს სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს.

სასამართლოზე მანდელამ, შთამბეჭდავ ოთხსაათიან გამოსვლაში, დაიცვა საკუთარი მოქმედებები, განმარტა თეთრკანიანთა რეჟიმის წინააღმდეგ შერჩეული ტაქტიკა და მკაფიოდ ჩამოაყალიბა აფრიკის ეროვნული კონგრესის მოთხოვნები. კონგრესის ლიდერთა და მხარდამჭერთა უმთავრესი მოთხოვნა იყო შავკანიანი უმცირესობისთვის სრული პოლიტიკური თანასწორობა. მაშინ ზოგი ფიქრობდა, რომ მანდელას სასიკვდილო განაჩენს გამოუტანდნენ. პროცესის მსვლელობაში განსასჯელმა პირდაპირ უთხრა კიდეც მოსამართლეს, ჩამომახრჩეთ, თუ გამბედაობა გეყოფათო: „მე ვებრძოდი თეთრკანიანთა ბატონობას. მე ასევე ვებრძოდი შავკანიანთა ბატონობას. ეს არის იდეალი, რომელსაც ვუძღვნი ჩემს ცხოვრებას. თუმცა, ღვთის სახელით, თუ საჭიროა, მზად ვარ ამ იდეალისთვის მოვკვდე“, თქვა მანდელამ სასამართლო პროცესზე.

მოსამართლე შედრკა და მანდელა გადაიყვანეს კუნძულ რობენის ავადსახსენებელ ციხეში, სადაც მან 27 წელი გაატარა. ციხეში ყოფნისას მანდელას ავტორიტეტი კიდევ უფრო გაიზარდა და აპარტეიდის საწინააღმდეგო მოძრაობამ საერთაშორისო განზომილება შეიძინა. გაერომ სამხრეთ აფრიკას დაუწესა იარაღის ემბარგო, გაიზარდა ბოიკოტების რიცხვი და მანდელა თანდათან იქცა მსოფლიოში ყველაზე ცნობილ „სინდისის პატიმრად“.



1990 წელს, ციხიდან გამოსვლისას, მას გმირივით შეეგება მთელი ქვეყანა. სამხრეთ აფრიკაში ახალი ეპოქა იწყებოდა. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში, მანდელა სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტ ფრედერიკ დე კლერკთან ერთად ნიადაგს უმზადებდა აპარტეიდის ეპოქის დასასრულს. მათმა თანამშრომლობამ გზა გაუხსნა ქვეყნის პირველ, სრულფასოვან, დემოკრატიულ არჩევნებს. ამ მიღწევისთვის მანდელა და დე კლერკი ნობელის სამშვიდობო პრემიით დააჯილდოვეს.

1994 წელს ნელსონ მანდელამ გაიმარჯვა ქვეყნის პირველ, მრავალრასობრივ საპრეზიდენტო არჩევნებში. პრეზიდენტობის პერიოდში მანდელა აქტიურად ატარებდა შერიგებისა და შემწყნარებლობის პოლიტიკას, რისთვისაც საერთაშორისო აღიარება დაიმსახურა უკვე როგორც პოლიტიკურმა მოღვაწემ.

1999 წელს, როცა მანდელამ პრეზიდენტის თანამდებობა დატოვა, სამხრეთ აფრიკაში, მართალია, ჯერაც უამრავი პრობლემა რჩებოდა მოსაგვარებელი, მაგრამ ქვეყანამ მაინც უზარმაზარი ნაბიჯები გადადგა წინ.

მოგვიანებით ნელსონ მანდელა აქტიურად ჩაება შიდსის წინააღმდეგ ბრძოლის მოძრაობაში და მხარს უჭერდა საზოგადოების უკეთ ინფორმირებულობის კამპანიას. მისი უფროსი ვაჟი სწორედ შიდსით გამოწვეული გართულებებისგან დაიღუპა. მანდელამ კიდევ ერთხელ გამოავლინა გამბედაობა და საჯაროდ ისაუბრა შვილის სიკვდილზე იმ დროს, როცა შიდსზე საუბარი, შეიძლება ითქვას, ტაბუირებული იყო.

საჯარო ცხოვრებას ნელსონ მანდელა 2004 წელს ჩამოცილდა.  გარდაიცვალა 2013 წელს, 95 წლის ასაკში. თავისი მოღვაწეობით მანდელამ უზარმაზარი კვალი დაამჩნია სამხრეთ აფრიკის - და არა მარტო ამ ქვეყნის - საზოგადოებრივ ცხოვრებას. ბევრისთვის ის მაჰათმა განდის მსგავსი გმირია, რომელმაც საკუთარი ქვეყანა შეცვალა არა ძალის გამოყენებით, არამედ სხვებისთვის მორალური მაგალითის მიცემით.

სრულად
გამოკითხვა
როგორ ფიქრობთ, შეასრულებს თუ არა ქართული ოცნება დაპირებას არჩევნების პროპორციული წესით ჩატარების შესახებ?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის

დედამიწაზე არსებული ცოცხალი არსებებიდან მხოლოდ ადამიანს და კოალას აქვთ თითის ანაბეჭდი

ინდოელი დიასახლისები მსოფლიო ოქროს მარაგის 11% ფლობენ. ეს უფრო მეტია, ვიდრე აშშ-ს, სავალუტო ფონდის, შვეიცარიის და გერმანიის მფლობელობაში არსებული ოქრო, ერთად აღებული.

დადგენილია, რომ სასოფლო-სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობის განმსაზღვრელ კომპლექსურ პირობათა შორის, ერთ-ერთი თესლის ხარისხია. მაღალხარისხოვანი ჯიშიანი თესლი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მოსავლიანობის გასადიდებლად, რაც აგრეთვე დასაბუთებულია ხალხური სიბრძნით "რასაც დასთეს, იმას მოიმკი". - ქართული გენეტიკისა და სელექცია–მეთესლეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მეცნიერებათა დოქტორი, აკადემიკოსი პეტრე ნასყიდაშვილი

ებოლა, SARS-ი, ცოფი, MERS-ი, დიდი ალბათობით ახალი კორონავირუსი COVID-19-იც, ყველა ამ ვირუსული დაავადების გავრცელება ღამურას უკავშირდება.

ყველაზე დიდი ეპიდემია კაცობრიობის ისტორიაში იყო ე.წ. "ესპანკა" (H1N1), რომელსაც 1918-1919 წლებში მიახლოებით 100 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ანუ დედამიწის მოსახლეობის 5,3 %.

იცით თუ არა, რომ მონაკოს ნაციონალური ორკესტრი უფრო დიდია, ვიდრე ქვეყნის არმია.