საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ანექსიაში გაწეული დახმარება მალევე დაუფასა რუსეთმა ,,აჯანყებულ ოსებს“. 102 წლის წინ 1922 წლის 20 აპრილს ისტორიული შიდა ქართლის ტერიტორიას სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის სტატუსი მიანიჭეს.
XIX ს.-მდე ტერმინ ,,სამხრეთ ოსეთის“ გამოყენების არავითარი ცნობა არ არსებობს არც ქართულ და არც უცხოურ წერილობით წყაროებში. ტერმინი ,,სამხრეთ ოსეთი’’ პირველად გამოყენებულია 1830 წლის წერილების სერიაში, რომელიც დაიბეჭდა ,,ტიფლისკი ვედომოსტში“. ამ ტერმინის გაჩენა, რუსული იმპერიული ძალების დიდ მცდელობასთან ერთად, იმ გარემოებამაც განაპირობა, რომ შიდა ქართლს ჩრდილოეთით, კავკასიონის ქედის გადაღმა, უშუალოდ ესაზღვრება ისტორიული ოსეთი. შორსგამიზნული ტოპონიმიური დივერსიით ნოყიერი ნიადაგი მზადდებოდა ,,სამხრეთ ოსეთად“ მონათლულ ძველთაძველ ქართულ მიწა-წყალზე ოსთა ტერიტორიული პრეტენზიების და ორი ,,ოსეთის" სამერმისო გაერთიანების იდეისათვის, რამაც XX ს.-ში უკვე აგრესიული ოსური სეპარატიზმის სახით იჩინა თავი. რუსეთის ეს ქმედება გამიზნული იყო სამხრეთ კავკასიაზე სამხედრო და პოლიტიკური გავლენის მოსაპოვებლად.
სტატუსით. ,,სამხრეთ ოსეთის“ ავტონომიურ ოლქს უკანონოდ მიაკუთნეს 40 ქართული სოფელი და ქალაქი ცხინვალი 20 000 ქართველით, (ცხინვალში ოსი მოსახლეობის რაოდენობა 1100 შეადგენდა).
შემდგომში საბჭოთა ხელისუფლებამ ეროვნულ უმცირესობათა მიმართ რიგი პრივილეგიების გატარება დაიწყო. შიდა ქართლში ჩამოსახლებული ოსების შიდა მიგრაციული პროცესები ემსახურებოდა ავტონომიური ოლქის საზღვრების გაზრდას.
საქართველოს კომუნისტური პარტიის მიერ მიღებული 1928 წ. 5 აპრილის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის დადგენილება ტირიფონის ველზე ოსთა ჩასახლების შესახებ, რომელიც სრულიად საიდუმლო დოკუმენტთა ნუსხას ეკუთვნის, ნათელი მაგალითია, თუ როგორ იზრდებოდა ხელოვნურად ოსების განსახლების არეალი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებში. დადგენილების თანახმად, ,,სამხრეთ ოსეთიდან" აუცილებლად უნდა მომხდარიყო უმიწო და მცირემიწიანი ოსური ოჯახების (300 კომლის) გადასახლება ტირიფონის ველებზე. აქვე ირკვევა, რომ ტირიფონის ველებს პატრონად ადგილობრივი ქართული მოსახლეობა გამოსჩენია, და მათთვის მიწების ჩამორთმევა ძალდატანებით მომხდარა.
დღევანდელი რეალობა კი ასეთია... ოსები არამარტო შიდა ქართლში ცხოვრობენ, არამედ მთელს საქართველოში. ჩვენ მჭიდროდ გვაკავშირებს საერთო ტრადიციები, წეს- ჩვეულებები, მატერიალური და სულიერი კულტურა, და რაც მთავარია, სისხლისმიერი ნათესაობა. საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ძალზედ ხშირი მოვლენაა ქართულ-ოსური ქორწინებები. ასეთი ქორწინების შედეგად შექმნილი ოჯახები, როგორც წესი, თანაბრად ეფუძნება ქართულ და ოსურ კულტურას. ამ ჭეშმარიტების მოწინააღმდეგენი ქართველი და ოსი ხალხების მტრები არიან, რომლებიც ცდილობენ, თავს მოხვეული ბინძური პოლიტიკური კონფლიქტი ეთნიკურ კონფლიქტში გადაზარდონ. საქართველოში მცხოვრები ყოველი ოსი ეროვნების მოქალაქე საქართველოს და ქართველი ერის ნაწილია. რაც შეეხება ოსეთს, არსებობს მხოლოდ ერთი ოსეთი და ისიც რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაშია.
