,ამხანაგებო, მიესალმეთ დიდი ოხერის ბერიას სახელობის კოლმეურნეობას!" - გაისმა ტრიბუდნიდან
,,- ვაშაა, ვაშაა" - შეეგებნენ მშომელებს.
,,ამხანაგებო, მიესალმეთ პატარა ოხერის სტალინის სახელობის კოლმეურნეობას!" - კვლავ გაისმა ტრიბუნიდან.
,,- ვაშაა, ვაშაა" - კვლავ აგუგუნდა ხალხი.
ეს ამბავი სოფელ ხიდისთავში, იურისტმა მერაბ დაღელაშვილმა მოგვიყვა. ის ფიქრობს, რომ სწორედ ამის შემდეგ გადაწყდა სოფელ ოხერის ბედი, როდესაც ეს დასახლება ხიდისთავთან ოფიციალურად
გაერთიანდა. დიდი ხანია გორის რაიონის რუკაზე სოფელი ოხერა აღარ არსებობს. ის ამჟამად ხიდისთავის ერთ-ერთი უბანია.
,,ეს ისტორია მეც გადმოცემით ვიცი. როცა გაანალიზეს, თუ როგორ გამოაცხადეს კოლმეურნეობა, ბუნებრივია, ვიღაცას კარგი დღე არ დაადგებოდა. ბერია და სტალინის ასე მოხსენიება, არავის ეპატიებოდა. როგორ შეიძლებოდა იმ დროს იმის თქმა, რომ დიდი ოხერი ბერია ან პატარა ოხერი სტალინი" - ამბობს და იცინის მერაბ დაღელაშვილი.
გორის რაიონში პირველი კოლმეურნეობები 1928 წელს შეიქმნა. ამის შესახებ სტატისტიკის სამსახურის მიერ ჯერ კიდევ 1986 წელს გამოცემულ კრებულშია აღნიშნული. სტატისტიკურ მონაცემებში დაცულია ცნობა, თუ რა სახელწოდებით იყო ცნობილი პირველი კოლმეურნეობები გორის რაიონში.
ამ მონაცემის მიხედვით, პირველი კოლმეურნეობა შეიქმნა ახრისში, რომელსაც ეწოდა ,,წითელი ვარსკვლავი’’, მაისში შეიქმნა ახალუბნის ,,წითელი სოფელი’’, პატარა გარეჯვარში ,,კომუნის გზა’’. 1928 წელსვე თორტიზაში დაარსდა კოლმეურნეობა ,,თორტიზა". იმავე წლის ოქტომბერში კიდევ ოთხი კოლმეურნეობა შეიქმნა.
რაც შეეხება მომდევნო წელს, 1929 წელს - 6 კოლმეურნეობა შეიქმნა. 1930 წელს კი, ყველა სოფელი კოლმეურნეობაში გაწევრიანდა და დასრულდა კოლექტივიზაცია, რასაც მდიდარი და შეძლებული გლეხებისგნ ქონების ჩამორთმევა ახლდა თან.
კოლმეურნეობებმა თითქმის 1988 წლამდე იარსებებს. 1985 წლის მონაცემებით, ერთ სამუშაო დღეში ყველაზე ძვირს იხდიდნენ ხელთუბანში - 9.94 მანეთი. შემდეგ ტყვიავში- 9.18 მანეთი. ყველაზე იაფი იყო ხიდისთავში - 4.72 მანეთი. ქვახვრელში ერთი შრომა დღე ღირდა - 4.73 მანეთი. ატენში - 4.53 მანეთი.
ქვეში - ,,წითელი ქართლი’’
ფლავისმანი - ,,წითელი შრომა’’
სათემო - ,,გლეხის ოჯახი’’
ციცაგიაანთკარი - ,,ახალი ნაბიჯი’’
ქვემო არცევი - ,,ვარდიანი’’
ახალუბანი - ,,წითელი სოფელი’’
აძვი - ,,აძურა’’
მუმლაანთკარი - ,,26 კომუნარი’’
ჯარიაშენი - ,,შრომის გზა’’
ახრისი - ,,წითელი ვარსკვლავი’’
პატარა მეჯვრისხევი - ,,მომავალი’’
მეჯუდის პირი - ,,წითელი ნაპერწკალი’’
ჩახრის უბანი - ,,შრომა’’
ქეციხურის უბანი - ,,სინათლე’’
მექვაბიანთ უბანი - ,,მაგალითი’’
ზერტი - ,,შრომა’’
კირბალი - ,,ჯეჯილი’’
კვარხეთი - ,,აქტივი’’
დიდი ბერშუეთი - ,,მე-2 ხუთწლედი’’
პატარა ბერშუეთი - ,,მოხალისე’’
ზემო სობისი - ,,ვოროშილოვი’’
ქვემო სობისი - ,, ერთგული’’
ქვ. ახალსოფელი - ,, წითელი მემინდვრე’’
ზეღდულეთი - ,,მეურნე’’
ხელთუბანი - ,,განთიადი’’
თორტიზა - ,,წითელი თორტობა’’
დიდი მხურვალეთი - ,,1 მაისი’’
პატარა. მხურვალეთი - ,,სტალინი’’
ახ. მხურვალეთი - ,,ლენინის სკოლა’’
ნადარბაზევი - ,,ბერია’’
ზეგარდი - ,, სინათლე’’
შავშვები - ,,გზა სოციალიზმისკენ’’
ნაწრეტი - ,,კომუნის გზა’’
ებრაელები - ,,ა’’- კოფედერატი
წითელუბანი - ,,ბერია’’
ავაზანი - ,,მშრომელი’’
ბერბუკი - ,,ბერია’’
სვენეთი - ,,წითელი ვარსკვლავი’’
ზემო რეხა - ,,ახალი გზა’’
ქვემო რეხა - ,,შრომა’’
ვარიანი - ,,შრომის სოფელი’’
არაშენდა - ,,აღორძინება’’
ახალდაბა - ,,წითელი სხივი’’
შინდისი - ,,ახალი ცხოვრება’’
ფხვენისი - ,,მნათობი’’
საქაშეთი - ,,შრომა’’
ყელქცეული - ,,სიმართლე’’
ნიქოზი - ,,განთიადი’’
ზემო ნიქოზი - ,,გლეხის იმედი’’
ზემო ხვითი - ,,სიხარულით სოციალიზმის გზა’’
ქვემო ხვითი - ,,სახელმწიფო სვლით სოციალიზმისკენ’’
ტირძნისი - ,,კავკასიონი’’
ბროწლეთი - ,,ახალი ქვეყანა’’
მეღვრეკისი - ,,ტრაქტორისტი’’
თერგვისი - ,,კიროვი’’
დიცი - ,,სოციალიზმისკენ’’
ერგნეთი - ,,დიდი ლიახვი’’
არბო - ,,სინათლე’’
მერეთი - ,,წითელი მერეთი’’
კარბი - ,,ახალი შრომა’’
კოშკი - ,,VI ყრილობა’’
გუგუტიანთკარი - ,,პატიოს შრომა’’
ზემო ტყვიავი - ,,ახალი შუქი’’
ქვემო ტყვიავი - ,,წითელი სხივი’’
მარანა - ,,ბაქრაძის სახელობის’’
ქერე - ,,გზა სოციალიზმისკენ’’
ფლავი - ,,ჩვენი შრომა’’
კარალეთი - ,,ბერია’’
დიდი გარეჯვარი - ,,ახალი ცხოვრება’’
პატარა გარეჯვარი - ,,კომუნის გზა’’
ძევერა - ,,სტალინი’’
შერთული - ,,წითელი სხივი’’
ქიწნისი - ,,ახალი შრომა’’
ტინისხიდი - ,,განთიადი’’
ორთაშენი - ,,პირველი ნაბიჯი’’
თედოწმინდა - ,,ვოროშილოვი’’
დიდი გორიჯვარი - ,,25 ოქტომბერი’’
პატარა გორიჯვარი - ,,სტალინი’’
ქვახვრელი - ,,ორჯონიკიძე’’
უფლისციხე - ,,წითელი ჩირაღდანი’’
სკრა - ,,ინტერნაციონალი’’
ახალხიზა - ,,ჩოდრიშვილი’’
რიეთი - ,,ჩაქუჩ-ნამგალი’’
კოშკები - ,,მეორე ხუთწლედის III გადაწყვეტილება’’
გალისხევი - ,,წითელი სხივი’’
ხიდისთავი - ,,ახალი მეურნეობა’’
ოხერა - ,,ბერია’’
ბნავისი - გასაბჭოების მე-15 წლისთავი’’
ღვარები - ,,დემჩენკოს სახელობის’’
ოლოზი - ,,წითელი ოლოზი’’
პატარა ატენი - ,,წითელი მევენახე’’
გარდატენი - ,,დამკვრელი’’
ჯებირის უბანი - ,,სიმაგრე’’
ბობნევი - ,,კაფანფრიკის სახელობის’’
წყარო: https://www.qartli.ge/
„სუფრა - ასე ჰქვია ქართულ მოლხენა-დროსტარებას, რომელიც სტუმართმოყვარეობისა და მხიარულების განსახიერებას წარმოადგენს. რომელი კერძებს მიირთმევენ ქართველები სტუმრებთან ერთად? ჩვენი კორესპონდენტი შეეცადა ქართული სუფრის დიდებულება ეჩვენებინა და დარწმუნდებით, რომ ეს მართლაც კარგად გამოუვიდა“, - ასე იწყება გერმანულ გაზეთ „ფრანკფურტერ ალგემაინე ცაითუნგში“ (Frankfurter Allgemeine Zeitung) გამოქვეყნებული სტატია სათაურით „ქართული სამზარეულოს მრავალფეროვნება“ (ავტორი - მაიკე ფონ გალენი).
გთავაზობთ პუბლიკაციას შემოკლებით:
„როცა მივედით, მაგიდა უკვე გაშლილი დაგვხვდა: თეფშებზე დაწყობილი ყველით და ლორით, ნიგვზის ფარშიანი ბადრიჯნით, მხალეულობით, მწვანილით, კიტრით და პომიდორით... მათ შორის ჩადგმულია გრაფინები მოცხარის წვენით და ტარხუნის ლიმონათის ბოთლებით. ოფიციანტი წითელ ღვინოს ბოკალებში ასხამს. გარეთ თბილისური საღამოა, რესტორან „რიგის“ დარბაზში გაშლილ გრძელ მაგიდაზე კი ქართული სუფრა - ქართული ქეიფი იწყება.
ისინი, რომლებიც ქართულ სამზარეულოს არ იცნობენ, მადააღძრულები სწრაფად მიირთმევენ სიმინდის ფქვილისაგან გამომცხვარ თბილ მჭადებს, სალათებს და ყველს. მაგრამ ვინც იცის, ის ნელ-ნელა ჭამს და მთავარს ელოდება...
ქართველი ქალბატონი თიკო ტუსკაძე, რომელიც ლონდონში ცხოვრობს, მაგრამ ახლა სამშობლოში იმყოფება, ჩვენი გიდის როლს ასრულებს და ქართულ სუფრას გვაცნობს როგორც „გემრიელი საჭმელების უსასრულო რიგს“. იგი კულინარული წიგნის ავტორია და გვიხსნის, თუ რომელი საჭმელი როგორ მივირთვათ.
ზოგიერთმა უკვე საკმაო რაოდენობის სალათა მიირთვა, რომ მაგიდაზე ახალი კერძები მოაქვთ - მოხრაკულ-მოთუშული სოკო, ხაჭაპური, ხორცით მომზადებული კერძები... საჭმლით სავსე თეფშები სულ უფრო მრავლდება და მაგიდაზე თავისუფალი სივრცე მცირდება, თუმცა ახალ-ახალი ნუგბარისათვის ადგილი მოიძებნება.
„სტუმართმოყვარეობა - ქართული კულტურის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს, რაც კარგად არის გამოხატული ქართულ სუფრაში, როცა მაგიდას ეროვნულ სამზარეულოს კერზები ამშვენებს“, - განმარტავს მაკა თარაშვილი. რა თქმა უნდა, იგი ახალბედა სუფრის წევრებისაგან განსხვავებით, შეცდომებს არ უშვებს და ყველაფერს ერთად არ მიირთმევს. მან კარგად იცის, რა როდის უნდა მიირთვას და უცხოელ სტუმრებს ჭამის საიდუმლოებას ასწავლის: როდის დგება მწვადის, „ჩაქაფულის და საჭმელების მიღების დრო...
ქართული ტრადიციის თანახმად, სუფრაზე იმდენი საჭმელი უნდა იყოს, რომ სტუმრების წასვლის შემდეგაც საკმაო რაოდენობით უნდა დარჩეს: „სუფრა, რომელზეც არაფერი აღარ რჩება, საქართველოში არ არსებობს“, - ამბობს მაკა თარაშვილი, - მასპინძლები იფიქრებენ, რომ სტუმრები მშივრები დარჩნენ. ამიტომ ყველაფერი უამრავია“.
რესტორანი „ქეთო და კოტე“ ძველი თბილისის უბანში, შემაღლებულ ადგილზე მდებარეობს. დარბაზში მყუდრო გარემოა შექმნილი. მაგიდები ყოველთვის მდიდრულადაა გაშლილი - ტრადიციული კერძები თანამედროვე სტილითაა გაფორმებული. თავდაპირველად თვენ მოგართმევენ ცივ და ვეგეტარიანულ კერძებს, ბოსტნეულს, შემდეგ გამომცხავარს, ცომეულს, ბოლოს კი ხორცით მომზადებულ საჭმელებს.
ქართული სუფრის ტრადიციაა თამადა, ანუ დროსტარების ხელმძღვანელი. იგი სუფრის თავში ზის და სადღეგრძელოებს ამბობს. რესტორან „შატო მუხრანში“, სადაც ჩვენ ვიყავით (თბილისიდან ერთი საათის სავალზე), მეღვინე პატრიკ ჰონეფმა ჩვენი სტუმრობის სადიდებელი სადღეგრძელო წარმოსთქვა. გერმანელი მეღვინე უკვე მრავალი წელია საქართველოში ცხოვრობს, ოჯახიც აქ ჰყავს. პატრიკი მადლობას გვიხდის სტუმრობისათვის, რომ გერმანელი ტურისტები საქართველოთი დაინტერესდნენ და კავკასიურ ქვეყანას ეწვივნენ.
მასპინძელი გვიხსნის, რომ სუფრის თამადა ყურადღებით ისმენს სტუმრების საუბარს სადღეგრძელოებისათვის იმპულსის მისაცემად. იგი დისკუსიას ზომიერ მიმართულებას აძლევს და განწყობას ამაღლებს. ამიტომაც თამადა ისეთი პიროვნებაა, რომელიც ცნობილია თავისი კეთილი ხასიათით, გონებამახვილობით და ინტელექტით.
თუ როგორ მზადდება კლასიკური ქართული კერძები, ამას თქვენ თბილისიდან საკმაოდ მოშორებით, კახეთში გაიგებთ, სადაც ღვინის კომპანია „შუმის“ რესტორანი მდებარეობს. აქ სტუმარი საკუთარი თვალით ხედავს, თუ როგორ ცხვება ქართული თონის პური, როგორ კეთდება ხინკალი, რომელიც ქართული სამზარეულოს ერთ-ერთ დიდებულ და გემრიელ კერძს წარმოადგენს.