USD 2.6950
EUR 3.1604
RUB 3.4588
თბილისი
დიმიტრი ჩხეიძე - თბილისელი ფოტო-ვიდეო კოლექციონერი, ადვოკატი და წარმატებული ფეიქარი
თარიღი:  3459

ბოლო რამდენიმე წელია სოციალურ ქსელში გაჩნდა უნიკალური და უძველესი  ფოტო და ვიდეო მასალები,  რომლებიც როგორც ძველ  თბილისს, ასევე საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებს და იქ მცხოვრები ცნობილი თუ უცნობი ადამიანების საინტერესო ისტორიებს ასახავს.  ამ  მნიშვნელოვან წამოწყებას, რასაც  საზოგადოების დიდი ინტერესი მოჰყვა დიმიტრი ჩხეიძე უძღვება. პროფესიით გეოლოგს თავადაც საინტერესო და მრავალმხრივი ბიოგრაფია აქვს. მთაწმინდა, სერგო ფარაჯანოვის და ლიმონა დევდარიანის  მეზობლობა, შეხვედრა ტიმ სევერინთან და მარჩელო მასტროიანთან, ცნობილ სერიალში შესრულებული ადვოკატის როლი - ბატონი დიმიტრი ჩხეიძე საკუთარი ცხოვრების და მთავარი როლის შესახებ, რომელიც ათეული წლების წინ, მთაწმინდაზე, ყიფიანის ქუჩაზე მოირგო.     

- ბატონო დიმიტრი, ბოლო პერიოდში სოციალურ ქსელებში ძალიან პოპულარული გახდა თქვენ მიერ გავრცელებული  უნიკალური ძველი  ფოტო და ვიდეო მასალა, სად და  როგორ  მოხდა მათი მოძიება და  შეგროვება?     

- ფოტო და ვიდეო მასალის გარკვეული ნაწილი ჩემი პირადი კოლექციიდანაა, ნაწილი მოპოვებულია მეგობრებისგან, რომელთაც სხვადასხვა  არქივებზე ჰქონდათ  წვდომა, მათ შორისაა ეროვნული ბიბლიოთეკის არქივი, ციფრული ბიბლიოთეკა „ივერიელი“,  საქართველოს ეროვნული არქივი. ბაბუაჩემი გრიგოლ თოდუა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობის დირექტორი იყო, მონაწილეობდა სასოფლო სამეურნეო  ინსტიტუტის ბიბლიოთეკის დაარსებაში. სახლში გვაქვს ბაბუასგან შემორჩენილი არქივები, სადაც უამრავი საინტერესო ფოტო  მასალა და ისტორიაა დაცული. ეროვნული ბიბლიოთეკის დირექტორის მოადგილეს, ჩემს მეგობარს ლევან თაქთქიშვილს, ჩემს სახლში ისეთი ფოტო აქვს ნაპოვნი, ბიბლიოთეკაში მთელი მასალა რომ იყო  დაცული და მისი შესატყვისი ფოტო არ არსებობდა. ბაბუას არქივში ვიპოვე ვინმე ხუბუტიას დიპლომი, რომელიც ამ ადამიანს ბერლინში აქვს მიღებული 1930 წელს. ყოჩაღი ანდრია - ასე უწერიათ გერმანელებს ქართველი  სოფლის მეურნეობის მუშაკის დიპლომში, რომელიც  ძალიან მაღალი კვალიფიკაციის სპეციალისტი იქნებოდა, რადგან იმ პერიოდში საქართველოში ეს დარგი კარგად იყო განვითარებული. ჩემს პირად კოლექციაში შედის  „ვეფხისტყაოსნის“  157 გამოცემა, მათ შორის,ბებიას სამზითვო წიგნი, 1881 – 1882  წლებში ქართველი მეწარმის და მეცენატის გიორგი ქართველიშვილის მეოხებით გამოცემული „ვეფხისტყაოსანი“, რომელიც უნგრელი მხატვრის მიხაი ზიჩის უნიკალური ნახატებით არის ილუსტრირებული. სხვათაშორის, თბილისში ქართველიშვილის ერთადერთი სახლია, რომელსაც ქართულად აწერია - სალამი.

საქართველოში კერძო კოლექციებში ბევრი საინტერესო ფოტო მასალაა დაცული. კარგი იქნება, ვინმე დაინტერესდეს ამ მასალით, მოხდეს მათი გამოტანა. დღეს სოციალური ქსელი იძლევა საშუალებას მოხდეს მათი გავრცელება საზოგადოებაში, მით უმეტეს, რომ ეს  ინტერესი არსებობს.  ხშირად უცნობი ადამიანები მიგზავნიან თავიანთი წინაპრების საინტერესო ფოტო - მასალებს, მაგალითად, არსებობს ისტორია თბილისელი ბაყალის ალექსანდრე შარაბიძის  შესახებ, რომელიც ოქროსუბანში იყო ხილ-ბოსტნის გამყიდველი. მისი შვილთაშვილი ჩემი სკოლელი იყო,  მისგან ვიცი, რომ ალექსანდრეს ძალიან  ჰყვარებია  ფოტოების გადაღება, ინსტალაციები. ფიროსმანის ქუჩაზე, სადაც შარაბიძეების მეექვსე  თაობა ცხოვრობს, შემორჩენილია ძველი ფოტოების კარგი კოლექცია, სადაც მათი ოჯახის  ცხოვრების  მნიშვნელოვანი ეპიზოდებია ასახული.  

- სიძველეებისადმი ინტერესი რა ასაკიდან გაგიჩნდათ? 

- სკოლის პერიოდში დავდიოდი პიონერთა სასახლეში, ჩვენი თაობის ბავშვებისთვის ეს  აუცილებლობა იყო, მით უმეტეს რომ მამა თანამდებობაზე მუშაობდა. მე ვერ ვიტანდი პიონერულ ყელსახვევს, როდესაც სასახლეში პირველად მივედი, ერთადერთი წრე, სადაც ბავშვებს არ ეკეთათ ყელსახვევები იყო არქეოლოგიის წრე, ამიტომაც ავირჩიე ეს წრე და გავხდი ნორჩი არქეოლოგი (იცინის)  მეხუთე კლასიდან დაწყებული უმაღლესში ჩაბარებამდე დავდიოდი ექსპედიციებში, იმ პერიოდში  მუშაობა მომიწია ლალი ჯავახიშვილთან, რაც იყო ძალიან დიდი გამოცდილება. ექსპედიციებში ვიყავით მაშავერას ხეობაში, აფხაზეთში, განთიადში, ასევე ჟინვალში, სადაც პირველი ხელფასი ავიღე მეშვიდეკლასელმა მოსწავლემ. ორი წელი ვიყავი ნოქალაქევის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში, ასევე არქეოპოლისის ციხეგოჯში.  ეს არის ისტორიული ციხე -ქალაქი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელოში, მდინარე ტეხურის მარცხენა სანაპიროზე. ვიყავი აკადემიკოს ნაპო ზაქარაიას ექსპედიციაში. გამიმართლა პატარა ბიჭს და მომიწია მუშაობა პროფესორებთან ნიკო ლომოურთან და ვადიმ ლექვინაძესთან. სწორედ იმ პერიოდში ჩამოვიდნენ საქართველოში არგონავტები და ესტუმრნენ ციხეგოჯს, სადაც გავიცანი ტიმ სევერინი. დღემდე ძალიან ბევრი არქეოლოგი მეგობარი მყავს, მე თავად, პროფესიით გეოლოგი ვარ, თუმცა გეოლოგად არასდროს მიმუშავია.

  

რაც შეეხება ჩემს ინტერესს, თუ რატომ დავიწყე არქივების შეგროვება, მე არც ხელოვნებათმცოდნე ვარ და არც ისტორიკოსი, რომ პროფესიული ინტერესი მქონდეს. რასაც დავაკვირდი, ძალიან ხშირად ორიენტირი ხდებოდა  საბჭოთა საქართველოს 70 წლიან  პერიოდზე და ის, თუ  რა იყო იქამდე, ამის შესახებ ნაკლები ინტერესი ჩანდა. არსებობს განსაკუთრებული დამოკიდებულება საბჭოთა  პერიოდის მიმართ -  ვიღაცეებს აქვთ რადიკალური მიუღებლობა იმის მიმართ, რაც არსებობდა საბჭოთა პერიოდში  ან პირიქით, მარტო საბჭოთა საქართველო აინტერესებთ.  მე იმდენი საინტერესო რამ ვნახე არქეოლოგიური ექსპედიციების დროს და ისე ჩავწვდი საქართველოს ისტორიას,  დავრწმუნდი, რომ  ამ პერიოდის   იგნორირება არაფრით არ შეიძლება. იმდენად მასშტაბურია ჩვენი კულტურა და მისი ურთიერთობა დანარჩენ მსოფლიოსთან, ის ნამდვილად არ შემოიფარგლება არც 70 წლით, არც იმით, რაც იყო საბჭოთა საქართველომდე. სწორედ ამიტომ გამიჩნდა სურვილი, უფრო მეტი ინფორმაცია ჰქონოდათ ადამიანებს, მათი წინა თაობების შესახებ, როგორ ცხოვრობდნენ ისინი, რა უჭირდათ, რა უყვარდათ. საქართველოს მიმართ არსებობდა დიდი ინტერესი ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში. ჩვენთან ჩამოდიოდნენ დიდი მეცნიერები, რომლებიც აღწერდნენ ქართველთა ცხოვრებას როგორც თბილისში, ასევე რეგიონებში.  სამწუხაროდ, თბილისის  გაფართოებას, რასაც მოჰყვა მოსახლეობის დიდი ნაკადების ჩამოსვლა, მოჰყვა სხვა ქალაქების ფუნქციების შესუსტება და დაკარგვა, თუმცა იმ მასალებით, რაც არსებობს თვალსაჩინოა, როგორი ფუნქციური დატვირთვა ჰქონდა ბათუმს, ქუთაისს, თელავს.  თბილისი ხელოვნურად გახადეს ქალაქი მილიონიანი მოსახლეობით, რათა მოსკოვიდან,  ცენტრალური ბიუჯეტიდან მიეღოთ ფული, რომ დაეხრათ ბიუჯეტი კორუფციის მიზნით, რამაც დაღი დაასვა ალაქს, რომელიც უაზროდ გაფართოვდა, რაც ჩემი აზრით, დიდი შეცდომა იყო.  

ჩვენს ისტორიაში და კულტურაში თითქოს არსებობს 70 წლიანი წყვეტა, მაგრამ იმ 70 წელიწადშიც იმდენი საინტერესო და კარგი რამ შეიქმნა, ამისი უგულებელყოფაც არ შეიძლება. ყველა პერიოდი უნიკალურია. ჩვენ გვყავდა ძალიან ბევრი უცნობი, მაგრამ წარმატებული ადამიანი, რომელთაც უცხოეთშიც კი მოახერხეს თავის დამკვიდრება. დღეს  ჩვენ ყველას გვახარებს ორი ჩვენი თანამემამულის - დვალიშვილის და თოფურიას ბოლო გამარჯვებები, თუმცა ალბათ ბევრმა არც იცის, რომ  ჯერ კიდევ საუკუნის დასაწყისში, 30 იან წლებში საბჭოთა კავშირიდან ამერიკაში წასვლა მოახერხა წარმოშობით ლეჩხუმელმა კოლია ქვარიანმა, რომელმაც  ამ სპორტში  დიდ წარმატებებს მიაღწია.  მას არც გულშემატკივარი ჰყოლია ქართული დროშით, ხშირად ალბათ, როგორც რუსს აცხადებდნენ, მაგრამ  დაამარცხა ამერიკაში უძლიერესი ფალავნები. მას  ჰოლივუდშიც იწვევდნენ გადაღებებზე, საკმაოდ ასაკოვანი გარდაიცვალა, მისი საფლავი წლები იყო  დაკარგული. კოლია ქვარიანის მაგალითიც საკმარისია იმისთვის, რომ ღირებულია ყველა ადამიანის ცხოვრება, ვინც მოღვაწეობდა საქართველოში და საქართველოსთვის ჩვენი ქვეყნის ისტორიის სხვადასხვა ეტაპებზე.  

 - თქვენ მიერ მოპოვებული მასალებიდან განსაკუთრებით მნიშვნელოვნად  რა მიგაჩნიათ?

- ასე ვერ გამოვყოფ. ჩემი აზრით, ძალიან  ღირებულია ძველი თბილისის ფოტოები. მაგალითად, მაქვს  ძველი წიგნები ფოტო მასალით, რომელიც არ არის გაციფროებული. სურათზე  ჩანს, როგორ შენდებოდა მარჯანიშვილის მოედანი და იქ  დღეს არსებული  შენობები, ასევე  როგორ შენდებოდა მეცნიერებათა აკადემია. არსებობს ამ მშენებლობების ამსახველი ფოტოები. არსებობს ლადო ქოქიაშვილის  გასვენების ისეთი  ფოტოები, რომელზეც საოცარი აღმოჩენების გაკეთება შეიძლება ქალაქში არსებული ნაგებობების შესახებ.  ლადო ქოქიაშვილი ქალაქში დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა, ის იყო ახალგაზრდა მოქანდაკე, მოგვიანებით ლადო ქოქიაშვილი ახდა სპორტის სასახლის წინ არსებული „მზეჭაბუკის“ ქანდაკების პროტოტიპი. ლადო იყო პირველი, ვინც თბილისში დანით მოკლეს.  იმ დროს ჩხუბში დანის გამოყენება წარმოუდგენელი ამბავი იყო. ლადო მოკლეს საქმის გარჩევის დროს. ლადოს ჰყავდა მეგობარი ასტამურ აჩბა. ის კალათბურთელი იყო. ასტამურმა მკერავთან რაღაც  ქსოვილი მიიტანა კოსტუმის შესაკერად, ოქროსუბნელებმა მოიპარეს ასტამურას ნაჭერი. როგორც  გაირკვი, ქურდობა ჩაიდინა  ვინმე ჰასანმა. ასტამურა  მივიდა რუსთაველის თეატრში, ლადო კინოდან გაჰყვა ასტამურას, რომელიც ჰასანთან მიდიოდა  საქმის გასარჩევად.  სწორედ ჰასანმა მოკლა ლადო დანით. ეს მოხდა 1957 წელს. ლადო ქოქიაშვილის გასვენებაში თითქმის მთელი ქალაქი იყო გამოსული, მისი ცხედარი მთაწმინდიდან ვაკის სასაფლაომდე ხელით წაიყვანეს. 

მაქვს ერთი ფოტო, რომლის ამოსახსნელად თითქმის 6 წელი დამჭირდა. მივაგენი ფოტოს, რომელიც გადაღებულია  საქართველოს გასაბჭოების 15 წლის აღსანიშნავ აღლუმზე, რომელიც გაიმართა დღევანდელ თავისუფლების მოედანზე. როგორც ჩანს, აღლუმთან ერთად  ასევე გაიმართა  კოსტუმირებული წარმოდგენაც, ერთ-ერთ ფოტოზე გამოსახულია ადამიანი, რომელსაც ახურავს მუზარადი, ფეხებზე აცვია უცნაური რკინის ფეხსაცმელი. წარმოიდგინეთ რომ  ჰალკი მოდის. რა არ ვიფიქრე, რა  ვერსიები არ დავამუშავე და ბოლოს აღმოვაჩინე, რომ ეს არის „ვეფხისტყაოსნის“  გმირი, 1936 წელს  რეჟისორ კონსტანტინე მიქაბერიძის მიერ გადაიღებული ფილმიდან „ქაჯეთის ციხის აღება“, პესონაჟი, რომელიც მოდის ამ აღლუმზე, სწორედ „ვეფხისტყაოსნის“ პერსონაჟია. 

 საქართველოს ისტორიაში არსებობს ბევრი ბურუსით მოცული ეპიზოდი, ასევე ადამიანები, რომელთა შესახებ  ინფორმაციები თითქმის არ არსებობს. თბილისთან ბევრი მნიშვნელოვანი მოვლენაა დაკავშირებული.  მაგალითად, 50 - 60 იან  წლებში საქართველოში ცხოვრობდა ავღანეთის  სამეფოს დინასტიის  ბოლო უფლისწული სარდარ მუხამედ რახიმ  ხანი, რომელიც  იყო ცნობილი ქართველი ექიმის შურიკო ძნელაძის ქმარი.  ეს კაცი საქართველოშია დასაფლავებული. ოსმალეთის იმპერიაში ათა თურქის ხელისუფლებაში მოსვლამდე  ქვეყანას მართავდა ტრიუმვირატი, სამი ცნობილი ფაშა.ერთ- ერთი იყო აჰმედ ჯემალ ფაშა, რომელიც  გამოქცა თბილისში. ის 1922 წელს, სომეხმა პატრიოტებმა სტეპან ძაგიანმა და ბედროს ბოიოსიანმა ოპერაცია „ნემესისის“ ფარგლებში მოკლეს, სომეხთა გენოციდში მონაწილეობის გამო. ცხედარი გადაასვენეს ერზრუმში და იქვე დაასაფლავეს. 

ძალიან ბევრისთვის უცნობია, რომ საქართველოშია გადაღებული „გაზაფხულის 17 გაელვება“. ფილმის რეჟისორს ტატიანა ლიოზნოვას უყვარდა არჩილ გომიაშვილი და მთავარ როლში უნდოდა მისი გადაღება. გომიაშვილი მთავარ როლზე არ დაამტკიცეს, მეორეხარისხოვან როლზე არჩილმა თქვა უარი, ლიოზნოვამ საქართველოში გადაიღო ფილმის უმეტესი ნაწილი, რომ არჩილთან ახლოს  ყოფილიყო.  შეიძლება ითქვას, რომ თბილისი 1973 წლის საბჭოთა მრავალსერიანი ფილმის “გაზაფხულის ჩვიდმეტი გაელვების“ თანაავტორი იყო და არა მხოლოდ იმიტომ, რომ  ფილმის ნაწილი აქ გადაიღეს,  იმიტომაც, რომ შტირლიცისა და მისი ცოლის შეხვედრის ცნობილი სცენის მუსიკა თბილისელმა კომპოზიტორმა მიქაელ ტარივერდიევმა დაწერა. ფილმის ნაწილი საქართველოშია გადაღებული. ბერნის ზოოპარკის სცენა, როდესაც პროფესორი პლეიშნერი დათვების ცქერით ტკბება, თბილისის ზოოლოგიურ ბაღში, ხოლო პასტორ შლაგის ბავარიული ალპების სცენა, როდესაც  თხილამურზე  დგება და მისრიალებს, ბაკურიანშია გადაღებული, სცენა, სადაც შტირლიცი უკან  ბრუნდება, ბაკურიანი-წაღვერის გზაზეა გადაღებული.  კადრი, როდესაც პასტორი მიდის კარდინალთან, გადაიღეს  ჭონქაძის ქ. 12 ში, ეს სახლი ტფილისელი თამბაქოს მრეწველის ბოზარჯიანცის სახლი იყო მე -20  საუკუნის დასაწყისში. შვეიცარიაში შეხვედრის კადრი თბილისში, დიდუბის საგამოფენო კომპლექსშია გადაღებული. ერთი სცენა გადაღებულია სოლოლაკში, ძმებ არკადი და არშაკ მილოვების სახლში გერონტი ქიქოძის ქ.#  11 ში. ფილმის გადაღება დიღმის კინოსტუდიაშიც მიდიოდა. პირველი სერიის დასაწყისში დიღმის ტყეში შტირლიცი სეირნობს ასაკიან ქალბატონთან ერთად. ასეთია „გაზაფხულის 17 გაელვების“ ქართული ისტორია.

 - როგორც  ცნობილია, საინტერესოა თბილისთან დაკავშირებული თქვენი პირადი ისტორიაც, რომელიც ბევრ კოლორიტულ და ცნობილ ადამიანს უკავშირდება.      

- ჩვენ მთაწმინდაზე ყიფიანის ქუჩის # 8 ში ვცხოვრობდით, ჩემი სახლის კარის  წინ იყო კოტე მესხის ჩიხი, რომელიც შემდეგ ფარაჯანოვის ქუჩად გადააკეთეს. ყიფიანის ქუჩაზე ცხოვრობდა ილო დევდარიანი, „თეთრი ბაირაღების“  მთავარი პერსონაჟის - ლიმონა დევდარიანის პროტოტიპი. დღემდე ვმეგობრობ  მის  შვილთან კახასთან და შვილიშვილ ილუშასთან.  მე ლიმონას ვერ მოვესწარი, მაგრამ ჩემებისგან ვიცი ისტორიები მის შესახებ. ჩემები სახლის კარს არ კეტავდნენ - ლიმონას უბანს ვერავინ გაქურდავდა.  

ძალიან კარგად მახსოვს სერგო ფარაჯანოვი. ის ცხოვრობდა კოტე მესხის ჩიხის ბოლოში. ის იყო გენიოსი, ძალიან კარგი კოლაჟისტი, საოცრად უყვარდა წარმოდგენები, სამწუხაროა და სამარცხვინო, რომ დღეს თბილისს  არ აქვს სერგო ფარაჯანოვის სახლ-მუზეუმი, ფარაჯანოვის სახლი გაიყიდა და თუ არ ვცდები, დღეს იქ სასტუმროა. ჩემი ბავშვობის ერთ მოგონებას გაგიზიარებთ, ერთ დღეს სკოლა გავაცდინე, სახლში მომავალი  ერთ-ერთ ჩიხში გადავწყდი, რომ გემი „მოდის“, ვხედავ იალქნებს, თურმე გემი იყო თავსაბურავი, რომელიც ვიღაც ქალს ეფარა, მოულოდნელად სერგოს წარმოდგენის მომსწრე გავხდი. სერგო ფარაჯანოვთან  მყავს ნანახი ტონინო გუერა და მარჩელო მასტროიანი. ისინი მეგობრობდნენ სერგოსთან.  სერგოსთან  ხშირად მოდიოდა მომღერალი ვლადიმერ ვისოცკი. მას გულის მანკი ჰქონდა, მახსოვს, აღმართზე ამოსვლისას დაღლილი ჩვენს კიბეებზე ჩამოჯდებოდა ხოლმე. ზოგს გიტარა გამოჰქონდა, ზოგს - საჭმელი, ვინ აცდიდა დასვენებას.

ფარაჯანოვს დიდი ავტორიტეტი ჰქონდა თურმე, ერთხელ სთხოვეს, ახალგაზრდა რეჟისორია,ვინმე დანელია და გაუწიეთ რეკომენდაცია, რომ ბიუჯეტი გამოუყონ ფილმისთვისო. რატომღაც უარი უთქვამს და  არ გაუწევია  რეკომენდაცია. მერე, როდესაც სერგო დააკავეს, ციხეში მასთან შეჰქონდათ კეფირის ბოთლები, რომლის თავსახური ვერცხლისფერი „ფოლგით“ იყო დაფარული. როგორც ჩანს, ბევრი  კეფირი  შეუგზავნეს, სერგომ „ფოლგისგან“ გააკეთა ღვთისმშობლის გამოსახულება, რომელიც მოგვიანებით ტონინო გუერას აჩუქა, მან კი გადასცა ფედერიკო ფელინის. წლების შემდეგ 1993 წელს, რამინის ფესტივალზე, სადაც უკონკურსოდ იყო წარდგენილი გია დანელიას ფილმი „ნასტია“, ტონინო გუერამ  სერგოს დამზადებული ღვთისმშობლის ფიგურა გადასცა გია დანელიას, ასე მოხვდა სერგოს ნამუშევარი მის მიერ წლების წინ „დაწუნებულ“ რეჟისორთან (იცინის)

მთაწმინდაზე გატარებულმა წლებმა მომცა კარგი ადამიანური ურთიერთობები. ჩვენთან უბანში ბევრი კინოფილმია გადაღებული, სულხან საბას ბაღთან, პატარა ქუჩა ადის  ნიაღვრის ქუჩის გასასვლელამდე, იქ ერთი სახლია, რომლის კედელს  დღემდე  აწერია „ბოლოკა“, რაც  ფილმის გადაღების დროს არის გაკეთებული. ჩვენს უბანში გადაიღეს ეპიზოდები ფილმის „ ხარება და გოგია“,   მინახავს როგორ იღებდა ოთარ იოსელიანი  ფილმს უზენაესი სასამართლოს წინ ზუბალაშვილების ქუჩაზე, მაშინ ათარბეგოვის ქუჩა ერქვა. ჩვენს უბანშია გადაღებული „უძინართა მზე“ ცხონებული ირაკლი ჯიბლაძის და მთაწმინდელი ჩვენი რამაზ ტურძელაძის მონაწილეობით.  ჩემი სახლის სახურავზეა გადაღებული  „ღიმილის ბიჭების“ ეპიზოდი, „ორ ტანკს მეტი ძალა აქვს თუ ერთს“  (იცინის)  

ამ უბანმა დამიტოვა ტკივილიც, 90 -იანი წლების ომმა დაანგრია ყველაფერი, შეიწირა უამრავი ახალგაზრდა ჯერ ომმა, შემდეგ კი ნარკოტიკებმა და დაპირისპირებებმა.  ყველა სასაფლაოს მოკლე გზა ვიცი, იმდენი მეგობარი მყავს გარდაცვლილი, სულ საფლავებზე მიწევდა ყოფნა. თბილისის ომმა დიდი კვალი დატოვა ჩვენზე. როცა გაუსაძლისი გახდა მთაწმინდაზე ცხოვრება, დაინგრა უამრავი ქუჩა და სახლი  და  მეც გამოვედი, აღმოვაჩინე, რომ აქეთ თურმე სხვა ცხოვრება იყო, ხალხი დაბადების დღეებს იხდიდა. შემდეგ იყო აფხაზეთის ომი,   მიცვალებულების ცხედრებიც კი სანატრელი გაგვიხდა. ეს ძალიან მძიმე იყო. ბოლო წლებშიც ბევრი ახლობელი დავკარგეთ, ზოგი გულით გარდაიცვალა, ვეღარ უძლებს ხალხი ამდენ გაჭირვებას, ზოგი წავიდა ამ ქვეყნიდან. მე არასდროს მიფიქრია წასვლა. ჩემი ქალაქის გარეშე ვერსად ვიცხოვრებდი.  გული მწყდება, რომ როდესაც  ახლა მიწევს გასვლა მთაწმინდაზე,  ეს აღარ არის ის უბანი, როგორიც  იყო ჩემს ახალგაზრდობაში,  მთაწმინდაზე ნამდვილი მთაწმინდელი ძალიან ცოტა  დარჩა.

- იყო პერიოდი, როდესაც თქვენ  მთაწმინდის გამგებლის მოადგილედ მუშაობდით, რაც  მაინდამაინც კარგად არ დასრულდა თქვენთვის. დღეს როგორ იხსენებთ იმ პერიოდს?

 - მე არასდროს ვყოფილვარ პარტიული ფუნქციონერი, თუმცა მქონდა საარჩევნო პროცესებში მონაწილეობის გამოცდილება, როგორც საქართველოში, ასევე უცხოეთში. საარჩევნო პროცესებში ჩავერთე 90 -იანი წლებიდან, რადგან  საარჩევნო სისტემები და ტექნოლოგიები  ჩემთვის იყო  ძალიან  საინტერესო თემა. ჩვენთან ეს სფერო ბევრმა არ იცის. ეს სხვა სპეციფიკაა. არჩევნებში ყველა ხმა თანასწორია - კინოლოგის იქნება ხმა, იხტიოლოგის,  ე. წ. „ქუჩის ბიჭის“ თუ  პენსიონერი ბებიის. იმის მიუხედავად,  რომ ყოველთვის ვერიდებოდი ისეთ სამსახურს, რაც  პირდაპირ დამაკავშირებდა პოლიტიკასთან, საარჩევნო პროცესებში მონაწილეობამ  მიმიყვანა სახელმწიფო სამსახურამდე - ვიყავი მთაწმინდის გამგებლის მოადგილე.  იმის მიუხედავად, რომ ეს ეტაპი კარგად არ დასრულდა, მე არაფერს ვნანობ. ვფიქრობ, ბევრი კარგი საქმის გაკეთება მოვახერხე ჩემი  რაიონისთვის, ბევრს გავუწიე დახმარება, მათი გასაჭირი გამეზიარებინა და დამეყენებინა სწორ გზაზე. 2013 წლის ივნისში  დამაკავეს,  ერთ დღეში სამჯერ დამიჭირეს. წამიყენეს გაურკვევლი ბრალდება საქმეზე, მუნიციპალური ფონდის თანხების განკარგვაზე, რასთანაც მე არანაირი შეხება არ მქონდა.იმდენად უდანაშაულო ვიყავი, თვითონაც ვერ გაიგეს, რას მედავებოდნენ. 8 წელიწადი სასამართლოში მატარეს, თუმცა ბოლოს სამივე ინსტანციაში გამამართლეს. სამწუხაროდ, ამ ამბავს  შეეწირა ჩემთვის ძვირფასი ადამიანები, დედა, დეიდა, მათთვის წარმოუდგენლად დიდი დარტყმა იყო ჩემი დაკავება.

ჩემს ცხოვრებაში იყო კიდევ ერთი ეტაპი - სკოლა და მასწავლებლობა.მასწავლებლად მუშაობის სამწლიანი სტაჟი მაქვს.აფხაზეთში დაიღუპა ჩემი ვერელი ძმაკაცი მიხეილ ქორიძე, ხულიგანა. 34-ე სკოლაში ხულიგანას რაგბის გუნდი ჩამოყალიბდა, მიშას სიყვარულით 34-ე საავტორო სკოლაში დავიწყე პედაგოგიური საქმიანობა, ეს სკოლა მდებარეობდა ცხაკაიას ქუჩაზე, სოლოლაკში. ვასწავლიდი მთაწმინდელ, სოლოლაკელ და ვერელ ბავშვებს. ეს  იყო ჩემი ცხოვრების ძალიან ბედნიერი წლები. გვქონდა გასვლითი სკოლაც. სექტემბერში ბავშვები აწყურის ბანაკში მიგვყავდა და იქ,  სამცხე - ჯავახეთის ულამაზეს ადგილებში ვასწავლიდით და ვაცნობდით ჩვენი სამშობლოს ისტორიას და ლამაზ ბუნებას. ჩემი სადამრიგებლო კლასიც მქონდა, დღემდე ვმეგობრობ ჩემს  მოსწავლეებთან.

- დღეს რას საქმიანობთ?

- დღეს ჩართული ვარ ჩვენი ოჯახის  ბიზნესში. საქართველოში, რაც კი უნიფორმა იქმნება, თითქმის ყველა ჩვენთან არის გაკეთებული. მთელი ცხოვრება ასე ვარ, რასაც ვაკეთებ, ყველაფერში სულს და გულს ვდებ. საქარგი დანადგარებიც კი შევისწავლე, რომ წარმოებაში ლოგოების მოქარგვა შემძლებოდა. ჩვენ გვაქვს სამკერვალო წარმოება „უნისტილი“, რომელიც ჩემი მეუღლის ნატოს დედამ მარიამ გოგინაშვილმა დაიწყო 31 წლის წინ ერთი საკერავი მანქანით. ის ერთადერთია საქართველოდან, რომელიც ბურდას ლაურეატი გახდა. სხვათაშორის, როდესაც მამაჩემმა ნატოს და დედამისის დაჯილდოვების კადრები ნახა, ნატო ძალიან მოწონებია სარძლოდ. მამა უკვე გარდაცვლილი იყო, როდესაც ნატო ჩემი ცოლი გახდა, ის ამას ვერ მოესწრო, მაგრამ მის მიერ ტელევიზიით მოწონებული გოგო მოვიყვანე ცოლად (იცინის)  

 - თქვენს  მრავალფეროვან შრომით ბიოგრაფიაში არის კიდევ ერთი ეპიზოდი - მონაწილეობა გაქვთ მიღებული  ცნობილ ქართულ სერიალში  „ჩემი ცოლის დაქალები“.  როგორ მოირგეთ შავლეგო მადლიანის  ადვოკატის როლი?

- „ჩემი ცოლის დაქალებში“  ჩიკას და შაგუს სახლი რეალურად  ჩემი სახლია. როდესაც გადაღებებისთვის ეძებდნენ სახლს ახალი პერსონაჟების, ჩიკას და შაგუს ოჯახური სცენებისთვის, ჩემი სახლი მოეწონათ და მასზე გააკეთეს არჩევანი. გადაღებები იყო  კვირაში 2-3 ჯერ, თითქმის ყველას ვიცნობდი გადამღები ჯგუფიდან. როდესაც შემომთავაზეს  შავლეგ მადლიანის ადვოკატის როლი, დავთანხმდი. ეს იყო სრულიად ახალი გამოცდილება, მაგრამ ძალიან საინტერესო. სასამართლოებში სიარულის ისეთი გამოცდილება მქონდა, არ გამიჭირდა ადვოკატის როლის მორგება, იმ რვა წელიწადში  იურისპრუდენციაში ისე გავერკვიე, დიპლომი რომ მქონდეს, ადვოკატადაც გამოვდგები (იცინის) 

თამუნა ნიჟარაძე    

ფოტო კოლექციის სანახავად მიყევით ბმულს - დიმიტრი ჩხეიძე    

მსოფლიო
კანადის პრემიერის მარკ კარნის ისტორიული გამოსვლა დავოსში
,, სასიამოვნოც არის და ვალდებულებაც — თქვენთან ყოფნა ამ გარდამტეხ მომენტში, როგორც კანადისთვის, ისე მთელი მსოფლიოსთვის.
დღეს ვისაუბრებ მსოფლიო წესრიგის რღვევაზე, „ლამაზი ისტორიის“ დასრულებაზე და იმ მკაცრი რეალობის დასაწყისზე, სადაც გეოპოლიტიკა აღარ ექვემდებარება არანაირ შეზღუდვას.
მაგრამ ამავე დროს გეუბნებით: სხვა ქვეყნები — განსაკუთრებით საშუალო ძალის სახელმწიფოები, როგორიცაა კანადა — უძლურნი არ არიან. მათ აქვთ უნარი, შექმნან ახალი წესრიგი, რომელიც გააცოცხლებს ჩვენს ღირებულებებს: ადამიანის უფლებების პატივისცემას, მდგრად განვითარებას, სოლიდარობას, სუვერენიტეტს და სახელმწიფოთა ტერიტორიულ მთლიანობას.
ნაკლებად ძლიერთა ძალა იწყება სიმართლით.
ყოველდღე გვახსენებენ, რომ ვცხოვრობთ დიდი ძალების დაპირისპირების ეპოქაში. რომ წესებზე დაფუძნებული წესრიგი ქრება. რომ ძლიერები აკეთებენ იმას, რაც შეუძლიათ, ხოლო სუსტები იტანენ იმას, რაც უწევთ.
დიდეს ეს აფორიზმი თითქოს გარდაუვალობადაა წარმოდგენილი — საერთაშორისო ურთიერთობების ბუნებრივი ლოგიკა, რომელიც კვლავ იჩენს თავს. და ამ ლოგიკის წინაშე ქვეყნებს ხშირად უჩნდებათ ცდუნება „შეუერთდნენ დინებას“: მოერგონ, თავი აარიდონ პრობლემებს, იფიქრონ, რომ მორჩილება უსაფრთხოებას მოუტანთ.
არ მოუტანს.
მაშ, რა არჩევანი გვაქვს?
1978 წელს ჩეხმა დისიდენტმა ვაცლავ ჰაველმა დაწერა ესსე სახელწოდებით „უძლურთა ძალა“. მან მარტივი კითხვა დასვა: როგორ ახერხებდა კომუნისტური სისტემა არსებობას?
მისი პასუხი იწყებოდა ბოსტნეულის გამყიდველით. ყოველ დილით ის მაღაზიის ვიტრინაში აკრავს პლაკატს: „პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა, შეერთდით!“ მას არ სჯერა ამის. არავის სჯერა. მაგრამ მაინც აკრავს — პრობლემების თავიდან ასაცილებლად, მორჩილების საჩვენებლად, „რათა საქმე მშვიდად წავიდეს“. და რადგან ყველა ქუჩაზე ყველა მაღაზია იგივეს აკეთებს, სისტემა გრძელდება.
არა მხოლოდ ძალადობის გამო, არამედ იმიტომ, რომ ჩვეულებრივი ადამიანები მონაწილეობენ რიტუალებში, რომლებიც თავადაც იციან, რომ სიცრუეა.
ჰაველმა ამას უწოდა „ცხოვრება სიცრუეში“. სისტემის ძალა მოდის არა მისი სიმართლისგან, არამედ ყველას მზადყოფნისგან, მოიქცეს ისე, თითქოს ის მართალია. და მისი მყიფეობაც აქედან მოდის: როგორც კი ერთი ადამიანი შეწყვეტს ამ თამაშს — როგორც კი ბოსტნეულის გამყიდველი ჩამოხსნის პლაკატს — ილუზია იწყებს ბზარვას.
დროა კომპანიებმა და ქვეყნებმა ჩამოხსნან თავიანთი პლაკატები.
ათწლეულების განმავლობაში ქვეყნები, როგორიცაა კანადა, სარგებლობდნენ იმით, რასაც წესებზე დაფუძნებულ საერთაშორისო წესრიგს ვუწოდებდით. ჩვენ შევედით მის ინსტიტუტებში, ვაქებდით მის პრინციპებს და ვიღებდით სარგებელს მისი პროგნოზირებადობისგან. მისი დაცვის ქვეშ შეგვეძლო ღირებულებებზე დაფუძნებული საგარეო პოლიტიკის წარმოება.
ვიცოდით, რომ ეს ისტორია ნაწილობრივ მცდარი იყო. რომ ძლიერები საჭიროებისამებრ თავს ითავისუფლებდნენ წესებისგან. რომ სავაჭრო წესები ასიმეტრიულად სრულდებოდა. და რომ საერთაშორისო სამართალი სხვადასხვა სიმკაცრით ვრცელდებოდა — იმის მიხედვით, ვინ იყო ბრალდებული ან მსხვერპლი.
ეს ფიქცია სასარგებლო იყო, და განსაკუთრებით ამერიკული ჰეგემონია უზრუნველყოფდა საზოგადოებრივ სიკეთეებს: ღია საზღვაო გზებს, სტაბილურ ფინანსურ სისტემას, კოლექტიურ უსაფრთხოებას და დავების გადაწყვეტის ჩარჩოებს.
ამიტომაც დავკიდეთ პლაკატი. ჩავერთეთ რიტუალებში. და უმეტესად თავი ავარიდეთ რიტორიკასა და რეალობას შორის არსებული უფსკრულის გამოძახილს.
ეს შეთანხმება აღარ მუშაობს.
პირდაპირ ვიტყვი: ჩვენ ვცხოვრობთ რღვევის და არა გარდამავალი ეტაპის ეპოქაში.
ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში ფინანსურმა, ჯანდაცვის, ენერგეტიკულმა და გეოპოლიტიკურმა კრიზისებმა გამოავლინა უკიდურესი გლობალური ინტეგრაციის რისკები.
ახლახან კი დიდმა ძალებმა ინტეგრაცია იარაღად აქციეს: ტარიფები — ბერკეტად, ფინანსური ინფრასტრუქტურა — ზეწოლის საშუალებად, მიწოდების ჯაჭვები — სისუსტედ, რომელსაც ექსპლუატაციას უკეთებენ.
შეუძლებელია „იცხოვრო სიცრუეში“ ურთიერთსასარგებლო ინტეგრაციის შესახებ, როდესაც ინტეგრაცია შენი დაქვემდებარების წყაროდ იქცევა.
მრავალმხრივი ინსტიტუტები, რომელზეც საშუალო ძალები ეყრდნობოდნენ — WTO, გაერო, COP — მნიშვნელოვნად დასუსტებულია.
შედეგად, ბევრი ქვეყანა ერთსა და იმავე დასკვნამდე მიდის: საჭიროა მეტი სტრატეგიული ავტონომია — ენერგიაში, საკვებში, კრიტიკულ მინერალებში, ფინანსებში და მიწოდების ჯაჭვებში.
ეს იმპულსი გასაგებია. ქვეყანას, რომელსაც არ შეუძლია საკუთარი თავის გამოკვება, ენერგიით უზრუნველყოფა ან დაცვა, არჩევანი თითქმის არ აქვს. როცა წესები აღარ გიცავს, თავად უნდა დაიცვა თავი.
მაგრამ ნათლად დავინახოთ, სად მივყავართ ამას: ციხე-სიმაგრეების სამყარო უფრო ღარიბი, უფრო მყიფე და ნაკლებად მდგრადი იქნება.
და კიდევ ერთი სიმართლე არსებობს: თუ დიდი ძალები საბოლოოდ უარს იტყვიან წესებისა და ღირებულებების თუნდაც ფორმალურ შენარჩუნებაზე და დაუბრკოლებლად მიჰყვებიან ძალასა და ინტერესებს, „ტრანზაქციონალიზმის“ სარგებელი სულ უფრო რთული გასამეორებელი გახდება. ჰეგემონები ვერ შეძლებენ უსასრულოდურთიერთობების მონეტიზაციას.
მოკავშირეები დაიწყებენ დივერსიფიკაციას, გაურკვევლობისგან დაზღვევას, არჩევანის გაზრდას. ეს აღადგენს სუვერენიტეტს — სუვერენიტეტს, რომელიც ადრე წესებზე იყო დაფუძნებული, ხოლო ახლა უფრო მეტად უნარზე იქნება დამყარებული, გაუძლოს ზეწოლას.
როგორც ვთქვი, ეს კლასიკური რისკმენეჯმენტი ფასიანი სიამოვნებაა, მაგრამ სტრატეგიული ავტონომიის, სუვერენიტეტის ეს ფასი შეიძლება გაზიარებული იყოს. კოლექტიური ინვესტიციები მდგრადობაში იაფია, ვიდრე ყველასთვის საკუთარი ციხის აშენება. საერთო სტანდარტები ამცირებს ფრაგმენტაციას. ურთიერთშემავსებლობა დადებითი ჯამია.
საშუალო ძალებისთვის, როგორიცაა კანადა, კითხვა არ არის — მოვერგოთ თუ არა ახალ რეალობას. უნდა მოვერგოთ. კითხვა ის არის: მოვერგებით მხოლოდ კედლების ამაღლებით, თუ შევძლებთ უფრო ამბიციურს?
კანადა ერთ-ერთი პირველი იყო, ვინც გამოფხიზლების ზარს მოუსმინა და საფუძვლიანად შეცვალა სტრატეგიული პოზიცია.
კანადელებმა იციან, რომ ძველი, კომფორტული დაშვება — თითქოს გეოგრაფია და ალიანსები ავტომატურად გვაძლევდა კეთილდღეობასა და უსაფრთხოებას — აღარ არის მართებული.
ჩვენი ახალი მიდგომა ეფუძნება იმას, რასაც ალექსანდერ სტუბი „ღირებულებებზე დაფუძნებულ რეალიზმს“ უწოდებს — სხვაგვარად რომ ვთქვათ, გვინდა ვიყოთ პრინციპულიც და პრაგმატულიც.
პრინციპულები — ფუნდამენტური ღირებულებების მიმართ ერთგულებაში: სუვერენიტეტი და ტერიტორიული მთლიანობა, ძალის გამოყენების აკრძალვა გაეროს ქარტიის ფარგლებს გარეთ, ადამიანის უფლებების პატივისცემა.
პრაგმატულები — იმ რეალობის აღიარებაში, რომ პროგრესი ხშირად ეტაპობრივია, ინტერესები განსხვავდება და ყველა პარტნიორი ჩვენს ღირებულებებს არ იზიარებს. ჩვენ ფართოდ და სტრატეგიულად ვურთიერთობთ, გახელილი თვალებით. ვმოქმედებთ სამყაროში ისეთად, როგორიც არის — და არ ველოდებით ისეთ სამყაროს, როგორიც გვინდა რომ იყოს.
კანადა აკალიბრებს ურთიერთობებს ისე, რომ მათი სიღრმე ასახავდეს ჩვენს ღირებულებებს. ჩვენ ვანიჭებთ პრიორიტეტს ფართო ჩართულობას, რათა მაქსიმალურად გავზარდოთ ჩვენი გავლენა — მსოფლიო წესრიგის რისკებისა და მომავალი ფსონების გათვალისწინებით.
ჩვენ აღარ ვეყრდნობით მხოლოდ ჩვენი ღირებულებების ძალას — არამედ ჩვენი ძალის ღირებულებასაც.
ჩვენ ვაშენებთ ამ ძალას შინ.
ჩემი მთავრობის მოსვლის შემდეგ შევამცირეთ გადასახადები შემოსავლებზე, კაპიტალურ მოგებაზე და ბიზნესინვესტიციებზე; მოვხსენით ყველა ფედერალური ბარიერი შიდაპროვინციულ ვაჭრობაში; დაჩქარებული წესით ვახორციელებთ ტრილიონი დოლარის ინვესტიციებს ენერგეტიკაში, ხელოვნურ ინტელექტში, კრიტიკულ მინერალებში, ახალ სავაჭრო დერეფნებსა და სხვა სფეროებში.
2030 წლამდე ვაორმაგებთ თავდაცვის ხარჯებს და ამას ვაკეთებთ ისე, რომ გავაძლიეროთ შიდა ინდუსტრიები.
ჩვენ სწრაფად ვახდენთ დივერსიფიკაციას საერთაშორისო ასპარეზზე. გავაფორმეთ ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობა ევროკავშირთან, მათ შორის შევუერთდით SAFE-ს — ევროპის თავდაცვის შესყიდვების სისტემას.
ბოლო ექვს თვეში ოთხ კონტინენტზე თორმეტი სხვა სავაჭრო და უსაფრთხოების შეთანხმება გავაფორმეთ.
ბოლო დღეებში კი ახალი სტრატეგიული პარტნიორობები დავამყარეთ ჩინეთთან და ყატართან.
ვაწარმოებთ თავისუფალი ვაჭრობის მოლაპარაკებებს ინდოეთთან, ASEAN-თან, ტაილანდთან, ფილიპინებთან, მერკოსურთან.
გლობალური პრობლემების გადასაჭრელად ვიყენებთ „ცვლად გეომეტრიას“ — სხვადასხვა საკითხზე სხვადასხვა კოალიციებს, ღირებულებებსა და ინტერესებზე დაყრდნობით.
უკრაინასთან დაკავშირებით, ჩვენ ვართ მსურველთა კოალიციის ბირთვული წევრი და ერთ-ერთი უდიდესი ერთ სულ მოსახლეზე დამცველი და უსაფრთხოების მხარდამჭერი.
არქტიკის სუვერენიტეტზე ჩვენ მტკიცედ ვდგავართ გრენლანდიასა და დანიასთან ერთად და სრულად ვუჭერთ მხარს გრენლანდიის უნიკალურ უფლებას, თავად განსაზღვროს საკუთარი მომავალი. ჩვენი ერთგულება მეხუთე მუხლის მიმართ ურყევია.
ჩვენ ვმუშაობთ ნატოს მოკავშირეებთან (მათ შორის სკანდინავიურ-ბალტიურ ქვეყნებთან ), რათა კიდევ უფრო გავამაგროთ ალიანსის ჩრდილოეთი და დასავლეთი ფლანგები — მათ შორის უპრეცედენტო ინვესტიციებით ზეჰორიზონტულ რადარებში, წყალქვეშა ნავებში, ავიაციაში და ადგილზე განლაგებულ ძალებში. კანადა მკაცრად ეწინააღმდეგება გრენლანდიასთან დაკავშირებულ ტარიფებს და მოითხოვს მიზნობრივ მოლაპარაკებებს არქტიკის უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის საერთო მიზნების მისაღწევად.
პლურილატერალურ ვაჭრობაში ჩვენ ვუჭერთ მხარს ძალისხმევას, შეიქმნას ხიდი ტრანს-წყნარი ოკეანის პარტნიორობასა და ევროკავშირს შორის — ახალი სავაჭრო ბლოკი 1.5 მილიარდი ადამიანისთვის.
კრიტიკულ მინერალებზე ვქმნით მყიდველთა კლუბებს G7-ის ფარგლებში, რათა მსოფლიო გათავისუფლდეს კონცენტრირებული მიწოდებისგან.
ხელოვნურ ინტელექტში ვთანამშრომლობთ თანამოაზრე დემოკრატიებთან, რათა საბოლოოდ არ დაგვჭირდეს არჩევანი ჰეგემონებსა და ჰიპერსკეილერებს შორის.
ეს არ არის გულუბრყვილო მულტილატერალიზმი. არც დასუსტებულ ინსტიტუტებზე დაყრდნობა. ეს არის მოქმედი კოალიციების აშენება — საკითხიდან საკითხამდე — პარტნიორებთან, ვისთანაც საკმარისი საერთო გვაქვს ერთობლივი მოქმედებისთვის. ზოგ შემთხვევაში ეს იქნება ქვეყნების დიდი უმრავლესობა.
და ეს არის ვაჭრობის, ინვესტიციისა და კულტურის მჭიდრო ქსელის შექმნა, რომელზეც მომავალ გამოწვევებსა და შესაძლებლობებში დავეყრდნობით.
საშუალო ძალებმა ერთად უნდა იმოქმედონ, რადგან თუ მაგიდასთან არ ხარ, მენიუში ხარ.
დიდ ძალებს შეუძლიათ მარტო თამაში — მათ აქვთ ბაზრის ზომა, სამხედრო შესაძლებლობები და ბერკეტები პირობების დასაწესებლად. საშუალო ძალებს — არა.
და როცა ჰეგემონთან მხოლოდ ორმხრივად ვლაპარაკობთ, სუსტ პოზიციაში ვიმყოფებით, ვიღებთ იმას, რასაც გვთავაზობენ. ვეჯიბრებით ერთმანეთს, ვინ იქნება უფრო დამყოლი.
ეს არ არის სუვერენიტეტი. ეს არის სუვერენიტეტის თამაში დაქვემდებარების მიღებით.
დიდ ძალათა კონკურენციის სამყაროში შუაში მყოფ ქვეყნებს არჩევანი აქვთ: ერთმანეთს შეეჯიბრონ კეთილგანწყობისთვის, თუ გაერთიანდნენ და შექმნან მესამე გზა — გავლენიანი გზა.
მყარ ძალაზე ზრდამ არ უნდა დაგვაბრმავოს იმ ფაქტის მიმართ, რომ ლეგიტიმურობის, მთლიანობისა და წესების ძალა კვლავ ძლიერი დარჩება — თუ ერთად ავამოქმედებთ.
და აქ ვუბრუნდები ჰაველს.
რას ნიშნავს საშუალო ძალებისთვის „ცხოვრება სიმართლეში“?
ეს ნიშნავს რეალობის სახელის დარქმევას. შეწყვიტეთ „წესებზე დაფუძნებული საერთაშორისო წესრიგის“ მოხმობა ისე, თითქოს ის კვლავ მუშაობს ისე, როგორც აღწერილია. უწოდეთ სისტემას ის, რაც არის: დიდი ძალების მზარდი კონკურენციის პერიოდი, სადაც ყველაზე ძლიერები ეკონომიკურ ინტეგრაციას ზეწოლის იარაღად იყენებენ.
ეს ნიშნავს თანმიმდევრულ მოქმედებას. ერთნაირი სტანდარტების გამოყენებას მოკავშირეებსა და მეტოქეებზე. როცა საშუალო ძალები აკრიტიკებენ ეკონომიკურ ზეწოლას ერთი მხრიდან და დუმილს ინარჩუნებენ მეორეზე — ისინი კვლავ ტოვებენ პლაკატს ფანჯარაში.
ეს ნიშნავს იმის აშენებას, რისიც გვჯერა. ძველი წესრიგის დაბრუნების მოლოდინის ნაცვლად — ისეთი ინსტიტუტებისა და შეთანხმებების შექმნას, რომლებიც რეალურად მუშაობს.
და ეს ნიშნავს ზეწოლის ბერკეტების შემცირებას. ძლიერი შიდა ეკონომიკის აშენება ყოველთვის უნდა იყოს მთავრობის მთავარი პრიორიტეტი. საერთაშორისო დივერსიფიკაცია არა მხოლოდ ეკონომიკური წინდახედულობაა — ეს არის გულწრფელი საგარეო პოლიტიკის მატერიალური საფუძველი. ქვეყნები იმსახურებენ პრინციპულ პოზიციებს მაშინ, როცა ამცირებენ საკუთარ მოწყვლადობას შურისძიების მიმართ.
კანადას აქვს ის, რაც მსოფლიოს სჭირდება. ჩვენ ენერგეტიკული ზესახელმწიფო ვართ. გვაქვს კრიტიკული მინერალების უზარმაზარი მარაგი. გვყავს მსოფლიოში ყველაზე განათლებული მოსახლეობა. ჩვენი საპენსიო ფონდები მსოფლიოში ყველაზე მსხვილი და დახვეწილია. გვაქვს კაპიტალი, ტალანტი და მთავრობა, რომელსაც აქვს უზარმაზარი ფისკალური შესაძლებლობები გადამწყვეტი მოქმედებისთვის.
და გვაქვს ღირებულებები, რომელთა მიმართ სხვები ისწრაფვიან.
კანადა არის პლურალისტური საზოგადოება, რომელიც მუშაობს. ჩვენი საჯარო სივრცე ხმაურიანი, მრავალფეროვანი და თავისუფალია. კანადელები კვლავ ერთგულნი არიან მდგრადობის.
ჩვენ ვართ სტაბილური, სანდო პარტნიორი — სამყაროში, რომელიც ასეთად აღარ არის — პარტნიორი, რომელიც ურთიერთობებს აშენებს და აფასებს გრძელვადიან პერსპექტივაში.
კანადას აქვს კიდევ რაღაც: გააზრება იმისა, რაც ხდება, და გადაწყვეტილება, იმოქმედოს შესაბამისად.
ჩვენ გვესმის, რომ ეს რღვევა უფრო მეტს მოითხოვს, ვიდრე ადაპტაციას. ის მოითხოვს გულწრფელობას სამყაროს მიმართ — ისეთად, როგორიც არის.
ჩვენ ვიღებთ პლაკატს ფანჯრიდან.
ძველი წესრიგი აღარ დაბრუნდება. არ უნდა ვიგლოვოთ იგი. ნოსტალგია არ არის სტრატეგია.
მაგრამ ბზარიდან შეგვიძლია ავაშენოთ რაღაც უკეთესი, ძლიერი და უფრო სამართლიანი.
ეს არის საშუალო ძალების ამოცანა — მათ აქვთ ყველაზე მეტი დასაკარგი ციხე-სიმაგრეების სამყაროში და ყველაზე მეტი მოსაპოვებელი ნამდვილი თანამშრომლობის სამყაროში.
ძლიერებს აქვთ თავიანთი ძალა. მაგრამ ჩვენც გვაქვს რაღაც — უნარი, შევწყვიტოთ მოჩვენება, დავარქვათ სახელი რეალობას, გავაძლიეროთ საკუთარი თავი შინ და ვიმოქმედოთ ერთად.
ეს არის კანადის გზა. ჩვენ მას ღიად და თავდაჯერებულად ვირჩევთ.
და ეს არის გზა, რომელიც ღიაა ნებისმიერი ქვეყნისთვის, ვინც მზად არის, მას ჩვენთან ერთად დაადგეს.
სრულად
გამოკითხვა
თქვენი აზრით, არის თუ არა დღეს ქვეყანაში პოლიტიკური კრიზისი?
ხმის მიცემა
სხვათა შორის